‘Việt Nam hóa’ ra đời

Ngày 14 tháng 10 năm 1966, Bộ trưởng Quốc phòng Robert McNamara, người chịu trách nhiệm chính cho cuộc chiến chống cộng sản tại Nam Việt Nam, đã thừa nhận thất bại của mình. Chỉ hơn một năm trước khi ông chính thức từ chức Bộ trưởng, ông đã gửi một báo cáo dài đến Tổng thống Lyndon Johnson, khéo léo thừa nhận rằng ông và Lầu Năm Góc không có chiến lược nào để kết thúc chiến tranh theo hướng có lợi cho Nam Việt Nam.

Đại sứ Ellsworth Bunker trình quốc thư lên Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu ngày 28/04/1967.
Đại sứ Ellsworth Bunker trình quốc thư lên Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu ngày 28/04/1967.

Tiếp tục đọc

Kỳ là ai?

Trong tất cả các phương ngữ của Đức, không có ngôn ngữ nào kỳ cục hơn là thổ ngữ Saxony, tiếng quê hương của tôi. Tôi đã đề cập đến chuyện này trong một chương trước, khi kể về cuộc gặp gỡ của tôi với một quân y sĩ tù binh Bắc Việt nói tiếng Saxony trong một trại tù trên đảo Phú Quốc. Phát ra nghe như tiếng cười tự chế diễu, cái giọng mũi kỳ lạ này tự nó đã tức cười rồi. Bây giờ nghe nó rít lên trong một khung cảnh Đông Phương từ một phụ nữ kém học đến từ vùng Dresden thì quả là một âm thanh đáng sợ.

Do đó hãy tưởng tượng nỗi kinh ngạc của tôi khi được phóng trở về thời thơ ấu bởi thứ âm thanh đó trong một hoàn cảnh bất ngờ nhất. Sáng sớm đầu hè hôm đó tôi đang ngồi thưởng thức cái giây phút hạnh phúc cô đơn trong căn suite 214 của khách sạn Continental Palace, chốn trú ẩn thuộc địa Pháp của tôi. Bên ngoài trời còn mát nên tôi để cửa sổ mở. Như thường lệ, tôi ngồi ăn sáng trên chiếc ghế da và ngắm cuộc “diễn hành” quyến rũ thường lệ của những tà áo dài trên hai vỉa hè đường Tự Do.

Bất chợt một giọng nói chói tay từ ngoài đường vòng vào phòng, vang cả khu phố với một chuỗi các phụ âm và nguyên âm với âm thanh như sau:

Quốc trưởng Thiệu và Thủ tướng Kỳ vào ngày 19/06/1966 (Ngày Quân lực Việt Nam Cộng Hòa)
Quốc trưởng Thiệu và Thủ tướng Kỳ vào ngày 19/06/1966 (Ngày Quân lực Việt Nam Cộng Hòa)

Tiếp tục đọc

Mối thâm thù Thiệu – Kỳ làm Sài Gòn sụp đổ

Phật giáo đối đầu Công giáo. Người miền Bắc chống lại người miền Nam. Dân sự đụng độ quân sự. Nội đô khinh rẻ ngoại thành. Người Kinh bài xích người dân tộc thiểu số. Năm 1967, nhà nước chống cộng Nam Việt Nam là một chảo lửa chứa đầy những sự kình địch chồng chéo, thúc đẩy và làm trầm trọng thêm sự hỗn loạn chính trị đang phá hủy đất nước sau khi Tổng thống Ngô Đình Diệm bị ám sát năm 1963 trong một cuộc binh biến.

Nhưng xét ở góc độ chính trị cấp cao, chính cuộc tranh đấu giữa hai kình địch là tướng Nguyễn Cao Kỳ và Nguyễn Văn Thiệu mới là điều gây chú ý nhất đối với các nhà quan sát chính trị. Cả hai người đều trẻ tuổi và đầy tham vọng, đều là những tay lèo lái xảo quyệt các âm mưu ám độc và đảo chính vốn lan tràn trong giới quân đội cầm quyền Nam Việt Nam.

Nguyễn Văn Thiệu và Nguyễn Cao Kỳ sau một trận đánh thắng năm 1966. Co Rentmeester/The LIFE Picture Collection.
Nguyễn Văn Thiệu và Nguyễn Cao Kỳ sau một trận đánh thắng năm 1966. Co Rentmeester/The LIFE Picture Collection.

Tiếp tục đọc

Vinh Quang của sự Phi Lý (21)

Chương 9

Kỳ là ai?

Trong tất cả các phương ngữ của Đức, không có ngôn ngữ nào kỳ cục hơn là thổ ngữ Saxony, tiếng quê hương của tôi. Tôi đã đề cập đến chuyện này trong một chương trước, khi kể về cuộc gặp gỡ của tôi với một quân y sĩ tù binh Bắc Việt nói tiếng Saxony trong một trại tù trên đảo Phú Quốc. Phát ra nghe như tiếng cười tự chế diễu, cái giọng mũi kỳ lạ này tự nó đã tức cười rồi. Bây giờ nghe nó rít lên trong một khung cảnh Đông Phương từ một phụ nữ kém học đến từ vùng Dresden thì quả là một âm thanh đáng sợ.

Quốc trưởng Thiệu và Thủ tướng Kỳ vào ngày 19/06/1966 (Ngày Quân lực Việt Nam Cộng Hòa)
Quốc trưởng Thiệu và Thủ tướng Kỳ vào ngày 19/06/1966 (Ngày Quân lực Việt Nam Cộng Hòa)

Tiếp tục đọc

“Cái chết đã bao vây chúng tôi”

Chính quyền Sài Gòn lâm vào tình trạng nguy ngập

Andreas Kohlschütter

Phan Ba dịch từ báo Die Zeit (Thời Báo), số ra ngày 31 tháng Giêng năm 1975

Sài Gòn, trong tháng Giêng

Đó là Tây Ninh trong tháng Giêng 1972: một tỉnh lỵ bụi bặm, có mật độ dân cư quá cao với 40.000 người ở cạnh con đường dẫn sang Campuchia; một cái chợ ồn ào, đầy sức sống nguyên thủy, muôn màu sắc, mà người ta buôn bán và trả giá thật to bằng tiếng Việt ở trên đó; một căn cứ khổng lồ để hỗ trợ cho các chiến dịch tấn công lớn của quân đội Nam Việt Nam, tiến qua bên kia biên giới, trên đất Campuchia, hành quân tới những vùng địch thủ triển khai lực lượng; những đoàn xe tải đạn dài hàng ki-lô-mét, hàng bầy trực thăng, hàng chục cố vấn Mỹ, những người có thể yêu cầu máy bay ném bom B-52 của họ hỗ trợ vào bất cứ lúc nào.

Tây Ninh, 31 tháng Giêng năm 1973. Hình: Bettmann/CORBIS
Tây Ninh, 31 tháng Giêng năm 1973. Hình: Bettmann/CORBIS

Tiếp tục đọc

Vinh Quang của sự Phi Lý (1)

Mở đầu

Đức – Vinh quang của sự phi lý

Uwe Siemon-Netto

Bốn mươi năm trước, sự phi lý đã thắng cuộc tại miền Nam Việt Nam. Vào ngày 30 Tháng Tư 1975, phía sai trái đã thôn tính cái đất nước đầy thương đau này. Bọn Cộng sản đã không thành công do nắm chính nghĩa, như đám xu nịnh trong thế giới Phương Tây vẫn thường làm chúng ta lầm tưởng. Họ đã đè đẹp miền Nam bằng sự tra tấn, bằng thảm sát hàng loạt và những hành vi khủng bố tồi tệ với ý đồ chiến lược thản nhiên, bất chấp công pháp quốc tế. Tôi đang sống tại Paris lúc các chiến xa cộng quân húc đổ cổng Dinh Độc Lập tại Sài Gòn. Trong lúc đang theo dõi sự kiện này trên màn ảnh truyền hình, tôi đã tự nhủ: Làm sao mà họ có thể nắm thế thượng phong được sau các cuộc thất bại rõ ràng về quân sự mà tôi đã từng chứng kiến với tư cách một phóng viên chiến trường trong cuộc tổng công kích Tết Mậu Thân 1968 tại Huế?

Câu trả lời có thể tìm thấy trong câu tiên đoán nham hiểm của tướng Võ Nguyên Giáp, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Bắc Việt rằng: “Kẻ thù (có nghĩa là Phương Tây)… không có được những phương tiện tâm lý và chính trị để theo đuổi một cuộc chiến kéo dài.” Trong lúc bình luận về sự thất thủ của Sài Gòn, Adelberg Weinstein, một chuyên viên quân sự xuất sắc của tờ báo Đức nổi tiếng, Frankfurter Allgemeine Zeitung đã tóm tắt lý do thắng cuộc của chế độ toàn trị này bằng một câu nói ngắn gọn đầy bi thảm là: “Nước Mỹ đã không thể chờ đợi được.”

Tiếp tục đọc

Tháng Tư nghiệt ngã

Tháng Tư nghiệt ngã – Olivier Todd

Như tựa đề đã cho biết, quyển sách viết về thời gian của cái tháng Tư cay nghiệt mà sau đó có hàng triệu người buồn. Thời gian được tường thuật trong tác phẩm bắt đầu là từ lúc Phước Bình thất thủ hồi đầu năm 1975, cho đến khi quân đội miền Bắc tiến vào Sài Gòn, bao gồm cả những vận động ngoại giao và chính trị của nhiều bên ở Mỹ và Pháp. Thật tình mà nói thì giọng văn của tác giả không hấp dẫn lắm, cộng với nhiều điều tôi đã biết rồi qua nhiều quyển sách khác, cho nên khó mà có thể nói đây là một quyển sách xuất sắc về khoảng thời gian nghiệt ngã đó. Tuy vậy, do tác giả là nhà báo, cộng tác với nhiều tờ báo ở Mỹ và Pháp, quen biết nhiều, theo dõi gần hết các biến cố chính trị, quân sự cũng như xã hội trong hai miền Nam Băc nên biết được nhiều chuyện hậu trường, có cái nhìn bao quát về cuộc chiến ở Việt Nam.

Tác giả đã đưa bạn đọc đi đến gần các nhân vật quan trọng đang hoạt động lúc bấy giờ, cũng như đã tường thuật lại số phận của nhiều người bình thường hay không phải là nhân vật nổi tiếng trong thời gian hỗn loạn đó: số phận của nhà văn Duyên Anh, số phận của một đại úy cảnh sát…Câu chuyện của Đại tá Hòa (Lê Minh Hòa), giám đốc đài truyền thanh và truyền hình Sài Gòn, cũng được kể lại. Quyển sách là một cái nhìn chung về quang cảnh lúc đó, với trọng tâm là những diễn biến về chính trị và ngoại giao ở Sài Gòn, Hà Nội, ở Mỹ và ở Pháp hơn là những diễn tiến về quân sự.

Tiếp tục đọc