Biển Đông: Một cường quốc muốn canh giữ sân sau của mình

Cuối tuần này, nữ thủ tướng liên bang Angela Merkel cùng với một nửa nội các của bà đi sang thăm Bắc Kinh. Ngay vào ngày chủ nhật đã có nhiều bộ trưởng từ Washington đến đấy, trong số đó có Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ John Kerry. Không chỉ chính phủ Đức, cả chính phủ Mỹ cũng hội ý thường xuyên trong những nhóm thảo luận lớn với người Trung Quốc từ vài năm nay. Cường quốc kinh tế và quân sự Trung Quốc đã trở nên quá quan trọng để chỉ thỉnh thoảng mới gặp nhau và chỉ gặp những người đồng nhiệm.

Đối với người Mỹ, trong năm nay lần đầu tiên có một xung đột đứng ở hàng đầu, cái mà đối với nhiều người Âu dường như ở rất xa nhưng đối với Washington thì hiện giờ đã trở thành một trong những vấn đề mang tính quyết định với Bắc Kinh: đòi hỏi chủ quyền của Trung Quốc ở Biển Đông.

Hoạt động xây dựng trên Đá Chữ Thập. Đường bay dài 3000 mét đã xong được một phần ba trước đây một năm.
Hoạt động xây dựng trên Đá Chữ Thập. Đường bay dài 3000 mét đã xong được một phần ba trước đây một năm.

Continue reading “Biển Đông: Một cường quốc muốn canh giữ sân sau của mình”

Tổng thống Nixon và số phận VNCH

Hiệp định chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam”, ký ngày 27/1/1973, chưa bao giờ có vẻ sẽ có kết cuộc như tên gọi.

Tổng thống Việt Nam Cộng Hòa Nguyễn Văn Thiệu đã đến nghe đề nghị của Tổng thống Richard Nixon về các điều khoản. Hà Nội sẽ thả tù nhân Mỹ và để miền Nam chọn chính phủ thông qua bầu cử tự do. Nhưng hiệp định đặt quá trình bỏ phiếu trong tay một ủy ban mà chỉ có thể hành động khi toàn bộ thành viên cùng thống nhất, gồm cả phe Cộng sản và phi Cộng sản mà suốt bao nhiêu năm đánh nhau.

Tệ hơn nữa, Nixon sẽ để quân Bắc Việt chiếm và kiểm soát phần lớn miền Nam, và rút toàn bộ bộ binh sĩ Mỹ còn lại. “Sớm hay muộn, chính phủ sẽ sụp,” Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu nói.

Cố vấn An ninh Quốc gia Henry Kissinger tường thuật lại cho Tổng thống nghe hôm 6/10/1972: “Tôi cũng nghĩ ông Thiệu nói đúng, rằng các điều kiện của chúng ta rồi sẽ tiêu diệt (destroy) ông ta.”

Tổng thống Thiệu và Tổng thống Nixon
Tổng thống Thiệu và Tổng thống Nixon

Continue reading “Tổng thống Nixon và số phận VNCH”

Hồi ký Lê Phú Khải – Lời ai điếu (kỳ 8)

CHẾ LAN VIÊN

Thủ bút Chế Lan Viên
Thủ bút Chế Lan Viên

Đầu năm 1976, tôi đang dạp xe trên đường Trần Hưng Đạo thì Chế Lan Viên gọi giật lại, ông chỉ tay vào bó hoa tôi đang cầm, hỏi: “Ông đem hoa đi tặng ai thế?” Tôi bảo: “Đem hoa đi tặng một người làm thơ hay hơn Chế Lan Viên!” Tôi đi được mươi thước thì ông lại gọi lại. Hỏi: “Ai vậy?” Tôi trả lời: “Thanh Thảo”… Ngẫm nghĩ giây lát, ông bảo tôi: “Đúng đấy!”

Chế Lan Viên là một người như thế. Với những người làm thơ cùng thời, ông là một thi sĩ nổi tiếng vào bậc nhất. Vậy mà khi tôi nói kiểu “trêu ngươi” như thế, ông lại khen: “Đúng đấy!”

Số là thế này. Thanh Thảo tên thật là Công, anh làm ở Đài Tiếng nói Việt Nam rồi đi B chiến đấu, và có làm thơ. Mấy năm trước hòa bình 1975, anh được ra Bắc điều dưỡng ở trại điều dưỡng Nam Sách Hải Dương. Anh hỏi bạn bè ở giới văn nghệ Hải Dương, biết tôi dạy học ở Cẩm Giàng và là người yêu văn nghệ, “chịu chơi”, nên “trốn trại” đến chơi với tôi vài ngày. Tại đây, anh đã đọc cho tôi nghe nhiều bài thơ của anh, trong đó có bài Dấu chân trên trảng cỏ nổi tiếng sau này. Thơ Thanh Thảo được xem là táo bạo vào thời ấy. Anh tuyên bố: “Thế hệ chúng tôi bùng cháy ngọn lửa của chính mình. Không dựa dẫm những hào quang có sẵn”.

Continue reading “Hồi ký Lê Phú Khải – Lời ai điếu (kỳ 8)”

Thái độ hậu chiến

Cuộc chiến đầy tranh cãi của Mỹ tại Việt Nam kết thúc với vô số quyển sách và bài báo. Thái độ của người Mỹ thời hậu chiến rất rõ ràng. Họ muốn mổ xẻ tận cùng những sai lầm chiến lược lẫn sai lầm chính trị. Điều không thể phủ nhận nữa là họ muốn hàn gắn vết thương chiến tranh. Trong nhiều trường hợp, sự dằn vặt lương tâm đã không vắng mặt trong những câu chuyện hàn gắn như vậy…

Trời nóng hầm hập, hệt mọi hôm, giống như trùm áo khoác ủ mình trong buồng xông hơi. Người lính Rich Luttrell, 18 tuổi, không biết kẻ thù đang đứng cách anh chỉ vài mét. “Liếc bên phải, tôi nghe tiếng động” – Luttrell kể – “Tôi thấy một người lính Bắc Việt ôm khẩu AK47”. Đó là lần đầu tiên Luttrell đối mặt địch quân. Luttrell bỗng sợ điếng người. Toàn thân anh tê cứng. “Phải hành động, phải làm cái gì đó…”. Đối phương đang trong tầm bắn. Cái chết chỉ trong gang tấc. Luttrell nhìn kẻ thù. “Dường như hai chúng tôi nhìn nhau rất lâu”. Và rồi, Luttrell bóp cò. “Tôi bắn, hoàn toàn tự động. Anh ấy gục xuống. Trận giao chiến giữa hai bên bắt đầu và tôi còn bàng hoàng đến nỗi không kịp phản xạ nằm xuống. Có ai đó kéo tôi…”.

Khi cuộc giao tranh kết thúc, đồng đội Luttrell lục soát thi thể người lính Bắc Việt. Một mảnh giấy nhỏ rơi ra từ ví người chết. Đó là một tấm hình, không lớn hơn con tem, chụp người lính Bắc Việt với một bé gái. “Họ là ai? Người đàn ông trong ảnh là kẻ vừa bị bắn? Anh ấy là cha cô gái?”. Luttrell quỳ xuống, nhìn kỹ tấm ảnh. Dường như bức ảnh được chụp trước khi họ chia tay, trước khi cha cô gái nhỏ bị Rich Luttrell nã đạn. “Tôi bàng hoàng khi ý nghĩ đó xuất hiện” – Luttrell nói. Vài phút sau, toán lính Mỹ rút lui. Luttrell bỏ tấm ảnh vào ví mình…

Người lính Bắc Việt tên Nguyễn Trọng Ngoan
Người lính Bắc Việt tên Nguyễn Trọng Ngoan

Continue reading “Thái độ hậu chiến”

Hồi ký Lê Phú Khải – Lời ai điếu (kỳ 7)

NGUYÊN NGỌC

Nguyên Ngọc bảo tôi: “Năm 1962 tôi trở lại chiến trường Khu 5 ác liệt, cán bộ địa phương vứt cho tôi một cái rìu và nói: Cầm lấy cây rìu này đi chặt cây phát nương trồng tỉa mà sống đã… Viết lách gì!”

Vậy mà ít lâu sau, Tướng Chu Huy Mân mời ông lên gặp và đề nghị: “Cậu hãy viết một bài Bình Ngô ĐạiCáo” cho cuộc kháng chiến này”. Nguyên Ngọc đã về viết tùy bút Đường chúng ta đi đem đến cho Tướng Mân. Ít lâu sau Tướng Mân lại bảo nhà văn: “Cậu hãy viết một bài Hịch tướng sĩ cho chúng tôi đi”. Nguyên Ngọc lại về viết truyện ngắn Rừng xà nu dem đến cho Tướng Mân. Cả hai tác phẩm bất hủ này đều được đưa vào sách giáo khoa văn học dạy trong chương trình phổ thông trung học. Ai dám bảo viết minh họa là dở?! Không biết các thầy cô giáo dạy văn, khi giảng những bài văn này có biết xuất xứ của nó như thế, như Nguyên Ngọc đã kể cho tôi nghe trong chuyến đi An Giang năm 2012? Trong buổi giao lưu với giáo viên và sinh viên khoa Ngữ Văn trường Đại học An Giang hôm đó, một thầy giáo của khoa đã độc tấu bản trường ca Rừng xà nu của Nguyên Ngọc. Cả hội trường im phăng phắc nghe thầy giáo nọ, với giọng Nam Bộ chuẩn, ca theo lối ca cổ của Nam Bộ… Tôi không rành các làn điệu này nhưng nghe thấy hay và bất ngờ vì Rừng xà nu đã được “chuyển thể” đầy sáng tạo như thế. Nguyên Ngọc đã lên tận sân khấu ôm lấy tác giả giữa tiếng vỗ tay của mọi người.

Nguyên Ngọc và Huệ Chi biểu tình phản đối Trung Quốc ngày 14-08-2011
Nguyên Ngọc và Huệ Chi biểu tình phản đối Trung Quốc ngày 14-08-2011

Continue reading “Hồi ký Lê Phú Khải – Lời ai điếu (kỳ 7)”

Đi biểu tình được gì

Tôi là một người có trình độ đại học, có công việc thu nhập ổn định, có bố mẹ, có vợ, và hai con.

Đến giờ này thì chẳng có kẻ nào dám mở mồm nói tôi là đi biểu tình được tiền. Vì hầu như ko có sự ngu xuẩn nào đến mức ấy. Và các kênh thông tin mở của mạng xã hội, không cho phép những vu cáo ngu xuẩn ấy tồn tại.

Để tham gia được vào các cuộc biểu tình ôn hoà vì môi trường, tôi thường phải chia tay vợ con mình từ hôm trước, vạ vật ở nhà anh em thân thiết, nếu không muốn bị công an chặn ở nhà, không cho đi đâu hết.

image

Continue reading “Đi biểu tình được gì”

Hồi ký Lê Phú Khải – Lời ai điếu (kỳ 6)

Bà Ba (tên thật là Trần Thị Nghi) quê Chí Chủ Phú Thọ
Bà Ba (tên thật là Trần Thị Nghi) quê Chí Chủ Phú Thọ

Chuyện thím tôi

… Tôi có bà thím, vợ người chú thứ ba, quê ở Chí Chủ, Phú Thọ nơi đại gia đình tôi đi tản cư kháng chiến như đã kể trên đây. Bà là người đảm đang, thuộc nhiều ca dao tục ngữ, có khí phách kiên cường. Bà giỏi buôn bán hai mặt hàng là chè và sơn. Phú Thọ là đất “rừng cọ đồi chè” và rừng sơn, một loại cây cho nhựa để làm sơn như cây cao su. Trong kháng chiến bà vẫn ngược xuôi buôn bán nuôi cả gia đình đông con để ông chú tôi đi kháng chiến. Hòa bình lập lại 1954, bà theo chồng về Hà Nội. Bà tự tay thuê mướn, chặt đốn và đóng cả một bè tre nứa, gỗ, rồi cưỡi bè xuôi sông Hồng về đến bãi Phúc Xá Hà Nội là quê chồng để dựng nhà. Nếu được tiếp tục tự do buôn bán sau khi đất nước có hòa bình thì người phụ nữ có chí, có gan như bà giàu có biết chừng nào.

Continue reading “Hồi ký Lê Phú Khải – Lời ai điếu (kỳ 6)”