Việt Nam hóa

Phù hiệu không được phát hành.
Phù hiệu không được phát hành.

Trong khi dư luận Mỹ hoan nghênh cuộc rút quân thì giới quân sự trong Lầu Năm Góc và ở Sài Gòn đánh giá cuộc Việt Nam hóa chiến tranh như là một sự đầu hàng từng bước một. Việc đưa những người lính trở về đã làm tiêu tan niềm hy vọng còn có thể chiến thắng trên chiến trường. Giới quân sự Mỹ phần lớn hoài nghi rằng có thể tạo cho QLVNCH khả năng chiến thắng đối thủ. Cả chính phủ Nam Việt Nam cũng cương quyết chống lại một cuộc Việt Nam hóa chiến tranh. Tuy Thiệu ủng hộ công khai cuộc rút quân, nhưng về cơ bản thì cuộc Việt Nam hóa đã khiến cho chế độ ở Sài Gòn cảm thấy hết sức bất an.

Continue reading “Việt Nam hóa”

Cuộc chiến hai mặt trận của Nixon năm 1969

Để tạo tính linh hoạt trong chính trị thì cần phải có một sự bất cần được tính toán trước. Nixon giải thích dự định trong tương lai của mình trước cộng sự của ông, H. R. Haldeman: “Tôi gọi đó là Thuyết Người Điên (Madman Theory), Bob. Tôi muốn làm cho người Bắc Việt tin rằng tôi đã đi đến điểm là tôi sẽ làm tất cả để chấm dứt cuộc chiến. Chúng ta sẽ đưa cho họ những điều tương tự như ‘Trời đất ơi, anh phải biết rằng Nixon hết sức căm thù cộng sản. Nếu như ông ấy nổi giận thì không còn ai có thể giữ ông ấy lại được nữa – và tay ông ấy đang ở kế bên nút bấm hạt nhân đấy’. Trong vòng hai ngày, Hồ Chí Minh sẽ đích thân đến Paris và cầu xin hòa bình.”[1]

Tổng thống Nixon
Tổng thống Nixon

Continue reading “Cuộc chiến hai mặt trận của Nixon năm 1969”

Biển Đông: Một cường quốc muốn canh giữ sân sau của mình

Cuối tuần này, nữ thủ tướng liên bang Angela Merkel cùng với một nửa nội các của bà đi sang thăm Bắc Kinh. Ngay vào ngày chủ nhật đã có nhiều bộ trưởng từ Washington đến đấy, trong số đó có Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ John Kerry. Không chỉ chính phủ Đức, cả chính phủ Mỹ cũng hội ý thường xuyên trong những nhóm thảo luận lớn với người Trung Quốc từ vài năm nay. Cường quốc kinh tế và quân sự Trung Quốc đã trở nên quá quan trọng để chỉ thỉnh thoảng mới gặp nhau và chỉ gặp những người đồng nhiệm.

Đối với người Mỹ, trong năm nay lần đầu tiên có một xung đột đứng ở hàng đầu, cái mà đối với nhiều người Âu dường như ở rất xa nhưng đối với Washington thì hiện giờ đã trở thành một trong những vấn đề mang tính quyết định với Bắc Kinh: đòi hỏi chủ quyền của Trung Quốc ở Biển Đông.

Hoạt động xây dựng trên Đá Chữ Thập. Đường bay dài 3000 mét đã xong được một phần ba trước đây một năm.
Hoạt động xây dựng trên Đá Chữ Thập. Đường bay dài 3000 mét đã xong được một phần ba trước đây một năm.

Continue reading “Biển Đông: Một cường quốc muốn canh giữ sân sau của mình”

Chiến lược toàn cầu của Nixon

Khi Richard Nixon bước vào Nhà Trắng trong tháng Giêng 1969, ông đã có thể nhìn lại một con đường sự nghiệp dài. Cuối những năm bốn mươi, người nghị sĩ trẻ tuổi của Hạ Viện đã nổi tiếng khắp nước qua tính chống cộng cực đoan của ông. Là Phó Tổng thống dưới Eisenhower, ông đã yêu cầu nước Mỹ ném bom Điện Biên Phủ và luôn luôn hoạt động yêu cầu ủng hộ Diệm vô điều kiện. Con người sinh ra ở California này cũng ủng hộ leo thang các hoạt động tham chiến của Mỹ ở Việt Nam sau 1965, nhưng lên án Johnson là xuất hiện không đủ hung hãn trước Bắc Việt Nam. Ngoài ra ông phê phán rằng, người tiền nhiệm của ông đã tự làm cho ông ấy trở thành một tù nhân của phong trào phản chiến. Khác với Johnson, Nixon hiểu rằng cuộc Chiến tranh Việt Nam đã làm lung lay quyền bá chủ của Mỹ ở Phương Tây. Ông cũng nhận ra rằng Hoa Kỳ không còn đứng trước một mặt trận cộng sản thống nhất. Theo quan điểm của ông, một vài quốc gia của thế giới thứ Ba và trước hết là Trung Quốc đã trở thành những trung tâm quyền lực mà Washington không còn có thể phớt lờ lâu hơn được nữa. Nixon cảm nhận cuộc Chiến tranh Việt Nam như là một gánh nặng ngăn cản Hoa Kỳ tiếp tục đóng vai trò nổi bật trong hệ thống nhà nước quốc tế.

Nixon và Henry Kissinger 1972
Nixon và Henry Kissinger 1972

Continue reading “Chiến lược toàn cầu của Nixon”

Chiến tranh Việt Nam và Phương Tây

Không một quốc gia nào khác của Trái Đất mà lại là thành viên của từng ấy liên minh quân sự và khối đồng minh, không một đất nước nào khác mà lại có nhiều bạn bè chính trị và đồng minh như Hiệp Chúng Quốc Hoa Kỳ. Chính quyền Johnson vì vậy lại càng thất vọng nhiều hơn nữa trước những phản ứng của Phương Tây đối với cuộc chiến ở Việt Nam. Khi Washington từng bước tăng cường những hoạt động tham chiến của họ ở Việt Nam từ 1964 và quyết định Mỹ hóa cuộc chiến trong tháng Bảy 1965, chính phủ dự tính ít nhất là với sự hỗ trợ mang tính tượng trưng của người Tây Âu. Các dự kiến của Mỹ tập trung đặc biệt vào Liên hiệp Anh và Pháp. Cả hai quốc gia không chỉ là thành viên của NATO, mà cũng là thành viên thành lập tổ chức phòng vệ Đông Nam Á SEATO.

Một số lãnh tụ của các quốc gia SEATO trước tòa nhà Quốc Hội  Philippines, 24/10/1966
Một số lãnh tụ của các quốc gia SEATO trước tòa nhà Quốc Hội Philippines, 24/10/1966

Continue reading “Chiến tranh Việt Nam và Phương Tây”

Tổng thống Nixon và số phận VNCH

Hiệp định chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam”, ký ngày 27/1/1973, chưa bao giờ có vẻ sẽ có kết cuộc như tên gọi.

Tổng thống Việt Nam Cộng Hòa Nguyễn Văn Thiệu đã đến nghe đề nghị của Tổng thống Richard Nixon về các điều khoản. Hà Nội sẽ thả tù nhân Mỹ và để miền Nam chọn chính phủ thông qua bầu cử tự do. Nhưng hiệp định đặt quá trình bỏ phiếu trong tay một ủy ban mà chỉ có thể hành động khi toàn bộ thành viên cùng thống nhất, gồm cả phe Cộng sản và phi Cộng sản mà suốt bao nhiêu năm đánh nhau.

Tệ hơn nữa, Nixon sẽ để quân Bắc Việt chiếm và kiểm soát phần lớn miền Nam, và rút toàn bộ bộ binh sĩ Mỹ còn lại. “Sớm hay muộn, chính phủ sẽ sụp,” Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu nói.

Cố vấn An ninh Quốc gia Henry Kissinger tường thuật lại cho Tổng thống nghe hôm 6/10/1972: “Tôi cũng nghĩ ông Thiệu nói đúng, rằng các điều kiện của chúng ta rồi sẽ tiêu diệt (destroy) ông ta.”

Tổng thống Thiệu và Tổng thống Nixon
Tổng thống Thiệu và Tổng thống Nixon

Continue reading “Tổng thống Nixon và số phận VNCH”

Trò chơi nước đôi

Giới lãnh đạo Hà Nội đã phản ứng tích cực lại bài diễn văn của Johnson vào ngày 31 tháng Ba 1968, khiến cho Washington ngạc nhiên. Dưới sự quan tâm thật lớn của giới báo chí và công chúng thế giới, những cuộc đàm phán hòa bình sơ bộ bắt đầu hai tháng sau đó ở Paris. Nhưng không bao lâu sau, người ta có thể thấy rõ rằng cả hai bên vẫn còn chưa quan tâm thật sự đến một giải pháp đàm phán. Người ta tranh cãi nhau không phải về những câu hỏi cơ bản, mà là về cách sắp xếp những cái bàn trong hội nghị. Dù là tròn, chữ nhật hay song song – ẩn ở sau đó là những ý kiến khác biệt về cách thức mà chính phủ Nam Việt Nam và MTDTGP sẽ tham dự vào trong những cuộc đàm phán. Cả Hoa Kỳ lẫn Bắc Việt Nam đều không cảm nhận áp lực thời gian, vì trước sau thì cả hai bên đều dựa trên một quyết định ở phía quân sự.

Việc ngưng ném bom ở phía bắc của vĩ tuyến 20 được giới lãnh đạo Hà Nội ghi nhận với một sự nhẹ nhỏm thật lớn. Về mặt tâm lý, lần nới lỏng vòng siết cổ của Mỹ đã được Hà Nội lợi dụng để tuyên truyền củng cố “mặt trận hậu phương” đóng một vai trò quan trọng. Vì tinh thần chiến đấu của nhiều người lính Bắc Việt và đảng viên sau thất bại quân sự của đợt tấn công Tết Mậu Thân đang xuống thấp. Do đó, đối với giới chóp bu ở Hà Nội, chiến lược mới chỉ có thể là: đàm phán và tiếp tục chiến đấu. Với một đạo quân 100.000 người còn nguyên vẹn ở miền Nam và sự hỗ trợ  mạnh mẽ của Xô Viết ở sau lưng, không thể nào nói đến bỏ cuộc được.

Tổng thống Nixon
Tổng thống Nixon

Continue reading “Trò chơi nước đôi”