Phong cách Mỹ ( phần 1)

Việt Nam, xuân 1965

Phong cách tiến hành chiến tranh của người Mỹ là một phong cách hoàn toàn khác. Người ta không coi trọng công sự phòng thủ. Hỏa lực riêng là tất cả. Trong những trường hợp khó khăn thì dựa vào không quân, và khi hết sức tồi tệ thì những chiếc trực thăng, những chiếc chopper không thể thiếu được, sẵn sàng để chở các cố vấn Mỹ bay ra. Tôi có trải nghiệm đầu tiên của tôi với cuộc chiến tranh lần thứ nhì, với cuộc Chiến tranh Đông Dương của Mỹ, ở Kontum trên cao nguyên của Trung Kỳ, cách biên giới ba nước không xa, nơi Việt Nam, Lào và Campuchia gặp nhau. Ở lân cận thành phố Kontum nhỏ bé có một nhóm Special Forces đóng quân, dựng lên những ngôi nhà xây sẵn  và kéo hàng rào kẽm gai. Nhóm Green Berets như họ được gọi vì chiếc mũ nồi xanh, đã được đích thân Tổng thống Kennedy hỗ trợ. Đọc tiếp

Trao đổi tù binh

Hai Thon, trong mùa hè 1954

Người ta bắt đầu trao đổi tù binh ngay sau khi Hiệp định Genève được ký kết. Trong những cuộc hành quân dài, Việt Minh đã dẫn một phần của quân đội đóng ở Điện Biên Phủ về thành trì của họ tại tỉnh Thanh Hóa ở cạnh biển, nơi mà người Pháp chưa từng bao giờ có thể đứng vững ở đó trong mười năm của cuộc chiến. Hải quân Pháp về phần mình đã đưa ra một chiếc tàu đổ bộ kiểu LSM, để chở một trăm người Việt Minh bị bắt giam đến điểm gặp trong vùng đất của kẻ địch.

Những người lính Việt Minh bị bắt tạo một ấn tượng kỷ luật. Các nữ y tá Pháp, những người phải chịu đựng sóng biển nhiều nhất trên con tàu phẳng này, phản đối việc nhiều mối tình bạn đàn ông hết sức thân mật đã thành hình giữa những người Việt Nam này trong những năm dài sau hàng rào kẽm gai. Một thiếu úy cụt tay của Sư đoàn 320 nắm quyền chỉ huy. Tại lần chuyên chở đầu tiên này, đa số là người bệnh và bị thương. Người phát ngôn chính thức của nhóm là một người đàn ông trẻ tuổi gầy gò, đã hồi phục một cách đáng ngạc nhiên từ những vết bỏng napalm nặng của ông. Ông quả quyết mình là một người lính bình thường. Thật sự thì ông hẳn là một chính ủy. Ông nói trong tiếng Pháp ngập ngừng về niềm tin của mình, rằng sự thống trị của những tên thực dân mới và của những kẻ độc quyền rồi cũng sẽ sụp đổ ở Nam Việt Nam. Chủ tịch Hồ Chí Minh sẽ mang lại hòa bỉnh và sự công bằng cho dân tộc của ông. Trong tương lai, bất cứ một tù binh nào cũng sẵn sàng hy sinh tất cả. Bài diễn văn của người cựu sinh viên với ánh mắt cuồng tín không nổi bật bởi tính độc đáo. Mang tính bi kịch nhiều hơn là trường hợp của một người lính cụt chân theo đạo Công giáo từ tỉnh Phát Diệm. Ông ấy không muốn dính líu gì tới chủ nghĩa cộng sản. Thế như Bác Hồ đã tạo lập một mặt trận yêu nước rộng rãi mà trong đó bên cạnh người Mác-xít cũng có chỗ cho người Cơ đốc giáo. Nhìn chung thì những người tù binh trên con tàu đổ bộ này lo lắng nhiều hơn là hân hoan. Hẳn là họ tự hỏi cuộc tiếp đón bởi các cơ quan đỏ vào ngày hôm sau sẽ như thế nào. Đọc tiếp

Trận chiến cuối cùng

Hưng Yên, trong tháng Bảy 1954

Có tiếng hét lớn “Alerte” vào giữa đêm. Những chiếc xe bọc thép trinh sát và xe có xích ở bánh sau, bao bọc xung quanh vị trí của chúng tôi như một vòng tròn pháo đài xe, khai hỏa bắn tận lực. Hỏa châu chiếu sáng màn đêm. Độ một chục quả đạn pháo của Việt Minh rơi xuống gần bộ chỉ huy Pháp. Những người bị thương la to gọi y tá. Tôi cúi người xuống nấp trong cái hố cá nhân hình chữ nhật mà chiếc giường dã chiến dưới cái màn che muỗi của tôi được dựng dưới sự che chở của nó giống như một cái hòm gỗ. Cuộc bắn nhau chấm dứt bất thình lình. Những người lính bộ binh thuộc địa dọc theo con đường của Hưng Yên vừa trải qua trận đánh cuối cùng của cuộc Chiến tranh Đông Dương lần thứ nhất. Vào cùng giờ đó, các chữ ký dưới hiệp định ngưng bắn được đặt xuống. Đọc tiếp

Sau chiến bại Điện Biên Phủ

Hà Nội, trong mùa Hè 1954

Pháo đài Điện Biên Phủ đã thất thủ. Chiến bại của người Pháp ở Đông Dương đã được định đoạt. Tổng chỉ huy Navarre đã đánh cược và đã thua. Ông đã tập trung 60.000 người lính của quân đội ở tại cái thung lũng lòng chảo hoang vắng đó trong vùng sinh sống của người Thái đen. Ngôi làng Điện Biên Phủ, cho tới lúc đó chỉ là trạm trung chuyển nhỏ bé giữa vùng núi của Bắc Kỳ và đồng bằng sông Mekong của Lào, bây giờ đã nổi tiếng khắp thế giới. Người Pháp đã co cụm ở đó với ý định lôi kéo một trận tấn công vỗ mặt của quân đội Việt Minh về phía mình. Nhiều năm trời, các bộ tham mưu ở Hà Nội đã mơ được đối diện với địch thủ trên một chiến trường công khai và tiêu diệt họ ở đó. Đạo quân viễn chinh đã quá mệt mỏi với cuộc chiến du kích quân tiêu hao, cho tới mức họ chấp nhận những rủi ro thật lớn của sự cô lập trong cái thung lũng lòng chảo hoang vắng đó. Tướng Navarre đã đánh giá quá thấp người thầy giáo dạy sử nhỏ bé Võ Nguyên Giáp chỉ huy quân đội Việt Minh và tính siêng năng cần mẫn của địch thủ ông. Tất cả các chuyên gia đều thề thốt rằng không thể chuyên chở đại bác bằng đường bộ xuyên rừng núi tới Điện Biên Phủ được. Việt Minh đã làm được điều đó dưới những điều kiện gian khổ không thể hình dung ra hết được, và ngay sau loạt đạn đầu tiên của những người bao vây thì công sự của phe phòng thủ đã sụp đổ, những người đã chuẩn bị nhiều lắm là cho đạn súng cối. Tướng lĩnh Pháp ở Đông Dương dường như là muốn xác nhận thêm câu nói của Clémenceau mà theo đó chiến tranh là một việc quá nghiêm trọng để mà được phép giao nó cho giới quân đội. Đọc tiếp

Vị linh mục dũng cảm (hết)

Tôi được de Lattre de Tassigny mời ăn tối. Vợ của ông đến Hà Nội, điều được đánh giá như là dấu hiệu cho tiến độ chứng bệnh của ông. Bernard con trai ông, một anh thiếu úy rất trẻ, cũng là khách mời. Vài ngày tới đây, Bernard sẽ hy sinh ở vùng núi Hòa Bình. Cũng có một đại tá người Mỹ hiện diện, to tiếng lan truyền sự lạc quan và tỏ lời khen Madame de Lattre một cách thô thiển, khiến cho vị tướng bực mình thấy rõ. De Lattre không được vui. Cuộc thử nghiệm với thủ hiến Trí đã chứng tỏ là không có lợi. Đặt một kẻ thù của nước Pháp làm thủ hiến Bắc Kỳ thì còn có thể được, nhưng khi người đàn ông này chứng tỏ mình không có khả năng đưa ra một lực lượng ủng hộ mình đáng kể, thì người ta đã đánh cược sai. Vào buổi chiều cùng ngày, Nguyễn Hữu Trí trong cơn mưa phùn quen thuộc của mùa này đã kêu gọi triệu tập một cuộc biểu tình lớn trước nhà hát. Đó là một sự kiện thật đáng để thương hại. Người địa chủ tóc bạc đó, mà gương mặt của ông tiết lộ một nguồn gốc Ấn Độ nào đó, cuối cùng cũng đã thất sủng ở viên cao ủy. Đọc tiếp

Vị linh mục dũng cảm (phần 1)

Phát Diệm, 1951

Nhà thờ đè nặng lên các mái nhà bằng tranh của ngôi làng như những thành trì đồ sộ. Dấu hiệu đặc biệt của tỉnh Phát Diệm là cây thánh giá. Nó là thành trì của Công giáo ở rìa của vịnh Bắc Bộ. Nhóm tháp tùng từ dân quân, có nhiệm vụ bảo vệ chúng tôi trước những cuộc tập kích của Việt Minh, thở phào rõ ràng khi chúng tôi rời khỏi vùng nguy hiểm. Cho tới chừng nào mà lá cờ mới của Việt Nam quốc gia, chống cộng sản, bay trên các thị trấn trong vùng đồng bằng của sông Hồng, và chính phủ của nó vẫn còn hưởng ân sủng của nước Pháp – một lá cờ vàng với ba sọc đỏ nằm ngang – thì người ta phải luôn luôn chuẩn bị tinh thần cho tất cả mọi việc. Lúc trời tối, lá cờ của vua Bảo Đại, người mà người Pháp lại đặt ra đứng đầu nhà nước và cố gắng xây dựng để chống lại Hồ Chí Minh, sẽ được lấy xuống. Vào ban đêm sự thống trị của các chính ủy đỏ bắt đầu. Lần nào cũng vậy, khi có một cử động nào đó trên những con đê thấp thì những người lính gác của chúng tôi đều mở khóa an toàn súng và hồi hộp nhìn vào làn sương mù. Tiếng đại bác dội về từ xa xa.

Nhưng bây giờ thì chúng tôi ở nơi an toàn, từ khi lá cờ vàng-trắng của Vatican bay trên ngôi nhà to lớn của Chúa. Đức Giám mục Lê Hữu Từ của Phát Diệm, mà chúng tôi vừa tới được vùng của ông, là một người đàn ông dũng cảm. Người cộng sản cũng biết điều đó, từ khi người cựu cố vấn của Hồ Chí Minh này rời bỏ những người Mác-xít vô thần. Monseigneur Lê Hữu Từ, thuộc dòng Xi-tô Khổ tu, cũng giữ khoảng cách với người Pháp. Ông là một người Việt yêu nước hoạt động tích cực, luôn cảm nhận một sự ngờ vực sâu sắc đối với các đại diện của chính quyền thuộc địa trước kia. Ông đã có trải nghiệm với các nhân viên của Đệ Tam Cộng hòa, và đầu tiên thì bất cứ một người Pháp nào cũng bị ông nghi ngờ là một người của hội Tam Điểm giả dạng. Đọc tiếp

Người đàn ông quý tộc và những tin xấu

Hà Nội, đầu 1951

Đường băng của sân bay Gia Lâm ở phía Đông của Hà Nội óng ánh trong cơn mưa phùn lạnh lẽo. Những chiếc máy bay tiêm kích ném bom mới được người Mỹ cung cấp xếp thành hàng ở rìa đường băng. Người Pháp vẫn còn dùng một phi đội Ju 52 cũ kỹ để chuyên chở vật liệu và quân lính. Hà Nội nằm ở bên kia sông Hồng, con sông mang tên của nó thật là đúng. Căng qua trên con sông đang dâng lên cuồn cuộn là các vòm sắt và trụ sắt của cây cầu Paul Doumer, cái mà dưới thời Đệ Tam Cộng hòa đã có lần được ca ngợi là một công trình kỳ diệu của kỹ thuật. Cây cầu này hoàn toàn không thể đáp ứng đủ cho tiếp vận quân đội. Nó bị nghẽn bởi những chiếc xích lô chở quá nhiều hàng hay xe bò của người dân địa phương. Thêm vào đó, tàu hỏa từ và đi Hải Phòng cũng qua đây. Con đường liên kết duy nhất qua sông Hồng này được bảo vệ bởi một lực lượng lính thuộc địa da đen đông đảo, những người mà người ta gọi chung là “người Senegal” , mặc dù phần đông trong số họ đến từ Thượng Volta. Những người da đen lạnh rùng mình trong cái ẩm ướt. Với những con mắt buồn, trên những ngương mặt đen thui như than trông to như một cái đĩa ăn, họ nhìn xuống những đoàn kiến bận rộn của người Việt bé tí hon, những người đứng còn chưa đến vai của người châu Phi cao lều nghều. “Người Senegal”, chẳng bao lâu sau đó đã lộ ra là hoàn toàn không có khả năng chiến đấu chống du kích ở châu Á. Họ cảm thấy lo sợ và nhớ nhà trong sự xa lạ thù địch này. Tất nhiên là họ cũng có vợ bé người Việt của họ, những người bị người dân bản xứ hết sức khinh miệt, vì người Á rất coi trọng sắc tộc. Thường hay có những vụ đâm nhau bằng dao được báo cáo từ các đơn vị da đen, và lúc nào cũng là vì ghen tuông và đàn bà. Các sĩ quan người Pháp thích nhất là gửi họ trở về châu Phi. Trong trường hợp tốt nhất thì có thể dùng họ làm lực lượng canh gác, và cũng chỉ vào ban ngày.

Cầu Long Biên đầu thế kỷ 20. Hình: Wikipedia

Cầu Long Biên đầu thế kỷ 20. Hình: Wikipedia

Đọc tiếp

Theo dõi

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 64 other followers