Rồng Mekong (40): Thương xót cho người Khmer

Nỗi lo sợ bị Việt Nam hóa, mất đặc tính văn hóa Khmer khiến cho nhiệm vụ lớn cuối cùng của Sihanouk trở nên thật cần thiết. Dân tộc của ông chỉ còn sở hữu những sức lực yếu đuối để tự đứng dậy. Cuộc cách mạng toàn bộ của Pol Pot có lẽ đã phá hủy mãi mãi những nguyên tố chống đỡ của nền văn minh Khmer.

Trong tháng Ba 1982, khi tôi cùng với đội ngũ quay phim của tôi lần đầu tiên có thể trở lại Phnom Penh kể từ 1975, tôi đã diễn đạt ấn tượng như sau trong một phim: “Thành phố Phnom Penh mà tôi biết và còn đến thăm vài tháng trước chiến thắng của Khmer Đỏ để tường thuật về cuộc chiến, thành phố Phnom Penh vui tươi, mang dấu ấn của Pháp đó, không còn tồn tại nữa. Khmer Đỏ đã phá hủy nó có kế hoạch, đã xua đuổi người dân về nông thôn, bỏ lớp vỏ trống không lại cho những con chuột. Phnom Penh hiện tại là một tượng đài nhắc nhở tới sự thù địch văn hóa và tàn sát con người của Khmer Đỏ, và đồng thời cũng là một thành phố đã tỉnh dậy từ giấc ngủ chết chóc và tìm đường trở về với người sống.”

Cambodian Khmer Rouge Leaders
12 Tháng 4, 2005, Phnom Penh, Campuchia. Các đạo Khmer Đỏ: Pol Pot, Noun Chea, Ieng Sary, Son Sen và những người.

Tiếp tục đọc

Advertisements

Đáng thương nhất là trẻ em (2)

Trong mùa Xuân 1967, vào cuối mùa khô, người Mỹ mang đến cho chúng tôi một em trai mười ba tuổi trong một chiếc xe cứu thương quân đội của họ. Người lính quân y lái chiếc xe cứu thương kể lại cho chúng tôi, quân cảnh đã tìm thấy em này trong một lần kiểm tra trên một chiếc thuyền ở trước bờ biển Nam Việt Nam, cách Vũng Tàu không xa lắm. Những chiếc thuyền có mạn tàu cao này, hơi lớn hơn thuyền trên sông với mũi tàu nhô ra, được trang trí hết sức nghệ thuật, và với con mắt huyền bí nhìn xuống những ma quỷ đang dấu mình ở dưới nước, chuyên chở hàng hóa nặng trung bình dọc theo bờ biển, tương tự như những chiếc thuyền có động cơ chạy dọc theo bờ biển ở chúng ta. Đồng thời, chúng cũng là nhà ở và quê hương của những người lái tàu và gia đình của họ, một nhóm người vì nghề nghiệp và hoàn cảnh mà tất nhiên là rất tự do.

Tàu Hải quân Hoa Kỳ tuần tra trên sông Mekong
Tàu Hải quân Hoa Kỳ tuần tra trên sông Mekong

Tiếp tục đọc

Rồng Mekong (39): Nguy cơ Việt Nam hóa

Ở cạnh biên giới Thái Lan-Campuchia, Pol Pot và bộ lãnh đạo của ông thu thập và tái xây dựng những phần còn lại của quân đội đã bị Việt Nam đánh bại. Chỉ vài tuần sau đó đã có những cung cấp lớn về tiền bạc và vũ khí từ Trung Quốc. Giới tướng lĩnh Thái Lan đã được Bắc Kinh tranh thủ qua một hiệp định chính thức để giúp đỡ về mặt tiếp vận, mang tiếp tế vào trại của Khmer Đỏ. Thỏa thuận giữa Sihanouk và Chu Ân Lai là mô hình, người ta được phép phỏng đoán như vậy. Hai mươi tới ba  mươi phần trăm các cung cấp từ Trung Quốc đi vào tay của quân đội Thái như là tiền thù lao cho sự giúp đỡ. Chẳng bao lâu sau, Pol Pot lại có 10.000 tay súng. Trong những năm sau đó, quân đội của ông ta đã tăng lên tới khoảng 30.000 người.

Phnom Penh rơi vào tay Khmer Đỏ, 19 tháng 4 năm 1975
Phnom Penh rơi vào tay Khmer Đỏ, 19 tháng 4 năm 1975

Tiếp tục đọc

Đáng thương nhất là trẻ em (1)

Trẻ em trong bất cứ đất nước xa lạ nào cũng đều lôi cuốn cả. Các em không nghi ngại gì và khiến cho những con người xa lạ dễ dàng yêu thương các em, vì các em vẫn còn chưa thể sống mà không cần sự chăm sóc được. Các em vô tội. Ngay cả khi trẻ em da đen nấp sau chiếc váy của người mẹ lúc một người da trắng bước đến với các em, cũng như những đứa bé trong làng mạc Trung Âu sẽ làm, khi có một người da đen đến gần, thì điều đó vẫn không gây khó khăn cho quan hệ của một người nước ngoài với trẻ em của một đất nước xa lạ. Người ta cũng có thể đến với trẻ em mà không phải lo sợ, ngay cả trong một môi trường thù địch, các em vẫn còn không bị ảnh hưởng bởi những suy nghĩ, trải nghiệm và thành kiến của người lớn. Vượt qua được sự rụt rè của mình một lần rồi thì về mặt mình, các em cũng có thể tiếp cận với con người xa lạ mà không phải lo lắng gì, vì người này không có cảm giác bị các em gây hại. Và: trẻ em có nét đẹp vô tội riêng của các em, có thuộc dân tộc và chủng tộc nào đi nữa cũng vậy.

Bệnh nhân trên tàu Helgoland
Bệnh nhân trên tàu Helgoland

Tiếp tục đọc

Rồng Mekong (38): Tuyên truyền và xâm lược

Không phải để giải phóng dân tộc Khmer ra khỏi sự khủng bố của Pol Pot mà là từ lợi ích quốc gia nên giới lãnh đạo Việt Nam đã quyết định can thiệp quân sự vào Campuchia trong mùa xuân 1978 và xua đuổi Khmer Đỏ ra khỏi Phnom Penh. Đã có những trận đánh đẫm máu diễn ra trước đó dọc theo biên giới dài của hai nước. Khmer Đỏ liều lĩnh tấn công vào lãnh thổ Việt Nam sâu có cho tới 30 ki-lô-mét. Gần thành phố Hà Tiên ở miền nam Việt Nam cạnh biển Đông, họ đã gây ra một biển máu trong tháng Ba 1978.

Công an nhân dân vũ trang An Giang trên trận địa đánh trả quân Khmer Đỏ năm 1978.
Công an nhân dân vũ trang An Giang trên trận địa đánh trả quân Khmer Đỏ năm 1978.

Tiếp tục đọc

Những giọt nước mắt của người đàn ông già (hết)

Vào đầu tháng 6, một bác sĩ người Việt trẻ tuổi nói tiếng Đức rất tốt bước lên tàu với một chai huyết tương khô. Anh đang phục vụ trong quân đội và, cũng như tất cả các bác sĩ mà vào một ngày nào đó bất thình lình xuất hiện trong một bộ quân phục, để lộ ra ngoài một sự pha trộn của sự buồn phiền về bộ quân phục và sự hãnh diện ngại ngùng về cái quân hàm thiếu úy đeo trên ve áo. Họ mặc quân phục của họ thường giống như một diễn viên tồi mặc y phục của người đó trên sân khấu và cảm thấy mình thật đáng thương hại. Người đàn ông trẻ tuổi đáng mến này lúc nào cũng sôi nổi và lịch sự, nhưng lần này thì anh rõ ràng là bị kích động rất nhiều. Cái chai huyết tương khô mang một tờ nhãn của hội Hồng Thập Tự Đức. Người ta có thể đọc rõ được số hiệu trên tờ nhãn đã bị cào rách và dơ bẩn đó. Người Mỹ đã tìm thấy nó trong một bệnh viện ngầm dưới mặt đất của Việt Cộng, bị phát hiện cách Sài Gòn mười tám kilômét về phía Tây Bắc và chứa không ít hơn là bốn trăm giường. Anh được giao nhiệm vụ, có lẽ vì thông thạo ngôn ngữ, xác định xuất xứ của huyết tương. Thật dễ hiểu, rằng thuốc chữa bệnh Đức ở Việt Nam vào thời gian này có thể xuất phát từ kho của chiếc tàu bệnh viện. Chúng tôi được trang bị bằng huyết tương do Hồng Thập Tự sản xuất, tức là ai đó có thể đánh cắp thuốc chữa bệnh ở chỗ chúng tôi và đưa tiếp cho Việt Cộng. Thật ra thì đối với tôi đó không phải là vấn đề, rằng một thuốc chữa bệnh được đưa cho một người Việt Cộng ốm đau hay một Phật tử ốm đau hay bất cứ ai, nếu như đó là một con người đang bệnh. Nhưng sự việc đánh cắp thì sẽ làm cho tôi buồn phiền. Vì vậy mà tôi đã đánh điện số hiệu của chai đó về Đức và xin hãy xác định hộ là huyết tương này đã được cung cấp đi đâu. Sau hai mươi bốn tiếng tôi đã có câu trả lời: chai đó thuộc số thuốc chữa bệnh của nước Cộng hòa Liên bang [Đức] tặng cho Nam Việt Nam, tức không thuộc số thuốc của chúng tôi. Số thuốc này do Bộ Y tế Nam Việt Nam quản lý và nằm ngoài mọi sự kiểm soát của Đức.

Tàu bệnh viện Helgoland ở Sài Gòn. Hình của Siegfried Kogelfranz
Tàu bệnh viện Helgoland ở Sài Gòn. Hình của Siegfried Kogelfranz

Tiếp tục đọc

Rồng Mekong (37): Những tiếng thét không được lắng nghe

Trung Quốc đã giúp đỡ Khmer Đỏ và chấp nhận việc giết người hàng loạt. Phần còn lại của thế giới cũng đã có tội vì đã không quan tâm tới, không nói ra, vì đã im lặng dung dưỡng cho một chế độ giết người, chế độ mà tất nhiên là cố gắng che dấu mình trước những ánh mắt của thế giới. Hai tuần sau lần di tản Phnom Penh, các nhà quan sát nước ngoài cuối cùng đã bị đẩy qua biên giới sang Thái Lan. Thế giới còn nhận biết được lần di cư đó của người dân thành thị. Nhưng rồi câm lặng phủ xuống “đất nước đang thét lên”. Những tin tức ít ỏi từ các chương trình phát thanh của chính quyền ở Phnom Penh ít được chú ý tới. Phong tỏa kín đối với thế giới bên ngoài, Khmer Đỏ đã rảnh tay để tra tấn và giết người mà tiếng thét của những con người bị hành hạ không được bên ngoài nghe thấy.

Cambodian Khmer Rouge Leaders
12 Tháng 4, 2005, Phnom Penh, Campuchia. Các đạo Khmer Đỏ: Pol Pot, Noun Chea, Ieng Sary, Son Sen và những người.

Tiếp tục đọc