Sài Gòn, tháng Tư 1975

Đối với tôi, Sài Gòn chưa bao giờ mang nhiều nét Á hơn là trong những những ngày trước khi sụp đổ. Ngay sau khi ra khỏi con đường Tự Do và cái chợ hoa, người ta sẽ nhanh chóng đi trong một đám đông chật ních người da vàng như là người da trắng duy nhất. Trước người nước ngoài, người Việt đeo lên gương mặt họ một cái mặt nạ của sự dửng dưng. Chỉ khi họ có cảm giác không bị quan sát thì ánh mắt của họ mới lộ ra nỗi lo lắng và sự chờ đợi cái thảm họa đang tiến đến gần. Tài xế Canh của tôi, người mà tôi đã quen biết từ nhiều năm nay, chưa từng bao giờ lái xe một cách sơ ý và lơ đễnh qua sự hỗn loạn của giao thông nội thành như vậy. Bị tôi khiển trách, nỗi lo sợ bộc phát từ trong anh ấy ra ngoài: “Ông cũng biết mà, Monsieur: năm 1954 tôi đã chạy trốn người cộng sản từ Hà Nội vào miền Nam, rồi bây giờ thì họ lại bắt kịp tôi.” Bà đứng đầu sở điện tín, một người miền Trung trầm tư với búi tóc nghiêm khắc, kéo tôi sang một bên: “Có đúng không, Monsieur, người Bắc Việt sẽ giết chết hết tất cả các nhân viên của chính phủ Sài Gòn?” Trong Đà Nẵng bị chiếm đóng, người cộng sản đã bắt bừa hàng trăm người trong mỗi một khu phố và đã bắn chết công khai để đe dọa. Người ta đã thuật lại cho bà như vậy. Thỉnh thoảng cứ trông giống như là sự hỗn loạn được cố tình được kích động qua tin đồn.

Trận đánh cuối cùng trên cầu Tân Cảng ngày 28 tháng Tư năm 1975
Trận đánh cuối cùng trên cầu Tân Cảng ngày 28 tháng Tư năm 1975

Continue reading “Sài Gòn, tháng Tư 1975”

Rau tươi từ ban công

“Rau tươi từ ban công”, đó là tựa đề của một bài báo trên Làn Sóng Đức (Deutsche Welle) về tình trạng thực phẩm bẩn và phong trào trồng rau sạch ở Việt Nam. Theo bài báo, các số liệu chính thức năm 2015 ở Việt Nam cho thấy có 171 vụ ngộ độc thực phẩm, 5000 người bị liên lụy, 23 người chết. Ngoài ra là vấn đề dùng thuốc trừ sâu quá nhiều trên rau quả.

Hình: Sandra Kurfürst
Hình: Sandra Kurfürst

Continue reading “Rau tươi từ ban công”

Phản ứng của Mỹ trước Tết Mậu Thân

Người dân Mỹ chăm chú ngồi trước chiếc máy vô tuyến truyền hình vào ngày 31 tháng Giêng 1968. Những hình ảnh về tòa Đại Sứ quán bị hư hỏng và xác chết nằm trên bãi cỏ trong trung tâm chính trị của quyền lực Mỹ ở Nam Việt Nam đã gây ra một cú sốc tập thể tại người Mỹ. Quân đội căng thẳng, những người lính bị thương, đường phố đầy xác chết – hầu như không một hình ảnh nào cho thấy tính dã man của cuộc chiến một cách không thương xót hơn là bức ảnh của Giám đốc Tổng nha Cảnh sát Nam Việt Nam, người ấn một khẩu súng lục vào thái dương một du kích quân đã bị trói lại và bóp cò (điều mà bức ảnh đi khắp thế giới này không cho thấy là việc du kích quân đã giết chết gia đình của người sếp cảnh sát). Với con mắt của 700 nhà báo, người Mỹ trong 50 triệu căn phòng khách sững sờ nhìn đất nước đó bị cháy rụi, bị tàn phá, bị ném bom như thế nào, đất nước mà những người lính của họ có nhiệm vụ bảo vệ nó. Người đọc tin tức của CBS, Walter Cronkite, tiếng nói đã được cá nhân hóa của “nước Mỹ thật sự, chân chính”, khoác lên cho sự kinh hoàng của cả một quốc gia những từ ngữ: “Đang xảy ra những gì ở đó thế này? Tôi nghĩ rằng chúng ta sắp sửa thắng cuộc chiến này kia mà!”[1]

Một người Việt Cộng chết trong Đại sứ quán Hoa Kỳ ngày 31 tháng 1 năm 1968
Một người Việt Cộng chết trong Đại sứ quán Hoa Kỳ ngày 31 tháng 1 năm 1968. Ảnh: Vietnam Center and Archive

Continue reading “Phản ứng của Mỹ trước Tết Mậu Thân”

Tháng 3-1975 Tuyến đầu thất thủ!

Tối 29-3-1975 đài phát thanh BBC Luân Đôn cho biết Đà Nẵng thất thủ, một trăm ngàn quân bị bắt làm tù binh, đó cũng là ngày sụp đổ của toàn bộ Quân khu 1, hung tin ghê gớm đã khiến cho cả nước kinh hoàng: Quân khu 1 nơi tập trung những lực lượng tinh nhuệ và thiện chiến nhất của ta, bốn sư đoàn chính qui, bốn liên đoàn Biệt Động quân … đã hoàn toàn tan rã sau 9 ngày cầm cự và triệt thoái. Mặc dù nay Bộ Tổng tham mưu, các vị Tướng lãnh, các giới chức quân sự có liên hệ đã bạch hóa diễn tiến của trận chiến bi thảm này, các nhà nghiên cứu quân sự, các nhân chứng, ký giả chiến trường… đã biên soạn, kể lại diễn tiến của mặt trận vùng Hoả tuyến nhưng người ta tưởng như nó vẫn còn nhiều điều bí ẩn và khó hiểu, chưa bao giờ trong cuộc chiến tranh Quốc Cộng giai đoạn 1960-1975 một lực lượng to lớn của ta lại có thể thua nhanh đến thế.

24 tháng Ba 1975, Đà Nẵng
24 tháng Ba 1975, Đà Nẵng

Continue reading “Tháng 3-1975 Tuyến đầu thất thủ!”

Bốn mươi năm Sài Gòn thất thủ

LTS The Guardian: 30 Tháng Tư năm 1975 là ngày đánh dấu sự thất bại tan tành trong quân sử Mỹ khi quân Bắc Việt tiến vào thủ đô Sài Gòn. 40 năm sau ngày thực hiện những báo cáo về cơn chính biến cho tờ The Guardian, giờ đây Martin Woollacott suy ngẫm sự kiện đã mang lại tầm ảnh hưởng lớn cho cả hai quốc gia về sau này.

Lời người dịch: Là một ký giả người Anh chứng kiến ngày cuối cùng của Sài Gòn 40 năm trước, Martin Woollacott đã cho chúng ta một cái nhìn khách quan về cuộc chiến Việt Nam và nguyên do cuộc chiến ấy đi đến cái kết cục thua thiệt cho phe quốc gia ở miền Nam, chế độ Việt Nam Cộng Hòa (VNCH)

Nguồn: bài của Martin Woollacott The Guardian Tuesday 21 April 2015

Lê Tùng Châu dịch

—–

Ngày tiếp theo sau khi Bắc Việt lấy được Sài Gòn, người ta đã nghe thấy từ lúc tinh mơ bài hát mừng chiến thắng. Trong đêm các “kỹ sư” của đội quân chiến thắng đã dựng loa phóng thanh lên và từ khoảng 5 giờ sáng phát không ngừng điệu nhạc giải phóng khô khốc. Đó là ngày 30 tháng 4 năm 1975 (1)), khi ánh dương quang rực chiếu phố phường gần như trống rỗng của Sài Gòn mà cũng thời khắc đó thường lệ trước kia đã bắt đầu xe cộ rộn rịp và đường phố huyên náo dần lên. Nhưng nay hầu như chẳng ai biết phải làm gì- đi làm hay không, chợ búa, cây xăng còn bày bán không, hay có khi một cuộc đọ súng khác sẽ vẫn có thể bùng nổ ra nữa.

Những giây phút cuối cùng của lá cờ vàng
Những giây phút cuối cùng của lá cờ vàng

Continue reading “Bốn mươi năm Sài Gòn thất thủ”

Giải thích một số từ ngữ ở Hoa Kỳ

Đọc chơi đỡ buồn nè, giải thích một ít từ ở Mỹ (redneck, trailer trash, WASP, soccer mom, bible belt, bridge and tunnel people, …):

 

Poor White Trash
Poor White Trash

1. Rednecks:
Người dân miền Nam, theo truyền thống có gáy đỏ vì công việc đồng áng (ít nhất là một trong những thuyết về xuất xứ của khái niệm này). Trong con mắt của dân cư cạnh bờ biển, rednecks là những tên thô lỗ uống bia, vô học, phân biệt chủng tộc, những kẻ lái pick–up–trucks móp méo đi săn, và nếu nghi ngờ thì sẽ bắn chết những người xâm nhập vào đất của họ.

2. Yankees:
Những người Mỹ từ miền Đông Bắc của Hoa Kỳ, bị rednecks và dân cư miền Nam khinh bỉ. Thường hay bị phỉ báng là “east coast liberals”. Một tựa sách đã tóm tắt sự tồn tại của họ như là “latte–drinking, sushi-eating, Volvo–driving, New–York–Times–reading, body–piercing, Hollywood–loving, left–wing Freakshow”.

3. Trailer Trash:
Tầng lớp dưới, thường là da trắng. Trong nghĩa đen là những người sống trong nhà di động ở những nơi được gọi là trailer parks. Được xem là những tên nghiện rượu vô học, ăn mặc lôi thôi, đánh đập phụ nữ và trẻ em. Khi họ sống trong biệt thự thì người ta nói về white trash: cả Britney Spears và chồng cũ Kevin Federline thỉnh thoảng cũng được xếp vào trong loại này.

Continue reading “Giải thích một số từ ngữ ở Hoa Kỳ”

Tết Mậu Thân

Cũng như hàng năm vào ngày này, người dân Sài Gòn chào mừng năm mới của Việt Nam vào ngày 31 tháng Giêng 1968. Sự yên tĩnh phủ xuống thành phố trong những giờ đầu tiên. Vào lúc 2 giờ 45, 19 du kích quân bước xuống hai chiếc xe tối đen, đã ngừng lại trước tòa Đại sứ quán Mỹ. Vài giây sau đó, một vụ nổ đã đục thủng một lỗ hổng trên bức tường của khu đất. Trong lúc lính gác Nam Việt Nam bỏ chạy, đội biệt động cố gắng bắn mở đường tiến vào bên trong tòa đại sứ. Mãi sáu giờ sau đó, cơn ác mộng mới chấm dứt. Cũng trong đêm đó, thêm 4000 du kích khác của MTDTGP đã tiến vào các mục tiêu ở Sài Gòn và vùng  phụ cận. Với súng máy tự động và súng cối, họ bắn phá trụ sở các bộ, dinh tổng thống, phi trường Tân Sơn Nhứt và những khu nhà nằm kế cận đó của các tổng hành dinh Mỹ và Nam Việt Nam. Cùng lúc, trên khắp nước, tròn 80.000 du kích quân – trong số đó cũng có vài ngàn người lính Bắc Việt – phá vỡ lần ngưng bắn truyền thống và luôn được tôn trọng để mừng Tết. Họ tấn công vào năm trong số sáu thành phố lớn, 36 của 44 tỉnh lỵ, 64 trụ sở hành chánh địa phương và nhiều thị trấn khác. Trận đánh quyết định của cuộc chiến, trận Tết Mậu Thân, bắt đầu.

Sài Gòn trong Tết Mậu Thân
Sài Gòn trong Tết Mậu Thân. Ảnh: The Vietnam Center and Archive

Continue reading “Tết Mậu Thân”