Kennedy và “Ranh Giới Mới”

Cùng với lần John F. Kennedy nhậm chức trong tháng Giêng 1961, một thế hệ mới đã bước lên đứng đầu Hoa Kỳ. Không chỉ người Tổng thống 41 tuổi mới trẻ trung, năng động và lạc quan, mà cả phần lớn các cố vấn của ông, những “người giỏi giang nhất và thông minh nhất” (The Best and the Brightest), cũng vậy – người em của ông Robert Kennedy; cố vấn an ninh McGeorge Bundy, từng là trưởng khoa của Đại học Harvard; Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Robert S. McNamara, cựu giám đốc Ford Motor Company; cũng như người cộng tác thân cận, nhà kinh tế học Walt W. Rostow, sử gia Harvard Arthur M. Schlesinger, Jr. và luật sư cũng như người viết diễn văn Theodore C. Sorensen. Vì chính Tổng thống muốn định đoạt chính sách đối ngoại nên ông đã chọn người tương đối không có gì đặc sắc là Dean Rusk để làm bộ trưởng. Ông bổ nhiệm Tướng Maxwell D. Taylor làm cố vấn quân sự đặc biệt, người mà dưới thời Eisenhower đã từ chức tham mưu trưởng lục quân để phản đối “New Look”.

Tổng thống Kennedy với Dean Rusk và   Robert S. McNamara
Tổng thống Kennedy với Dean Rusk và Robert S. McNamara

Continue reading “Kennedy và “Ranh Giới Mới””

Thế giới của phong trào giải phóng dân tộc

“Năm 1956/57 cuộc sống rất dễ chịu, và một vài người dân làng thậm chí còn có cả xe gắn máy. Rồi Luật 10/59 ra đời. Qua đó, Diệm có quyền chém đầu những người bị nghi là có thiệm cảm với Việt Cộng. Nhiều người lo lắng. Trong tháng Ba 1960, có một trận đá banh giữa đội tôi với một đội khác. Cả hai đội chơi bóng rất quyết liệt và rất ghét nhau. Vì vài gia đình của những đứa bên đội kia làm việc cho chính phủ nên tôi nghĩ rằng họ muốn trả thù tôi. Tôi sợ và muốn bỏ trốn. Tôi đi về nhà. Việt Cộng biết rằng tôi đã thắng trận đá banh đó, và họ đến gặp tôi, để thuyết phục tôi theo họ. Họ nói: ‘Thấy không, anh phải bỏ trốn. Nhưng không được đâu. Anh không có vũ khí. Họ sẽ bắt được anh và đánh đập anh’. Việt Cộng đào cho tôi một cái hố ở dưới lòng đất để tôi có thể trốn ở dưới đó.”[1]

Tường thuật này là một trong hàng ngàn tường thuật cho biết tại sao một người nào đó lại tham gia Mặt trận Dân tộc Giải phóng (MTDTGP). Mỗi một người phụ nữ, mỗi một người đàn ông đều có động cơ cá nhân của họ để bước ra khỏi cuộc sống bình thường và lui vào trong vòng bất hợp pháp với tất cả những mối nguy hiểm của nó cho thân thể và mạng sống, để quyết định dùng bạo lực vũ khí mà chiến đấu chống chính phủ và tham gia vào công cuộc thực hiện một trật tự xã hội mới. Dù lý do cho việc tham gia MTDTGP có khác nhau cho tới đâu đi chăng nữa, tường thuật này làm sáng tỏ một vài yếu tố mang tính kiểu mẫu: Đó là về sự sợ hãi trước chế độ độc đoán của Diệm, về mối đe dọa bởi các thành viên của chính phủ và về ước muốn có sự an toàn. MTDTGP hứa hẹn sự an toàn cho người dân – an toàn thân thể, vật chất, chính trị và hệ tư tưởng.

Một đơn vị thuộc "Quân đội Giải phóng Nhân dân"
Một đơn vị thuộc “Quân đội Giải phóng Nhân dân”

Continue reading “Thế giới của phong trào giải phóng dân tộc”

Hoa Kỳ và Nam Việt Nam

Trong nửa sau của những năm năm mươi, Việt Nam chỉ là một đề tài không quan trọng trong thảo luận của giới công chúng. Truyền thông in, radio và truyền hình hầu như không chú ý đến Việt Nam. Ngay phần tin tức trên truyền hình, phát triển trong thời gian này trở thành nguồn thông tin quan trọng nhất của người Mỹ, về cơ bản cũng giới hạn ở việc đọc lại tin tức của các thông tấn xã. Khi nói chung là người ta phát đi tin tức thế giới, thì là vì chúng nói về cuộc Khủng hoảng kênh đào Suez hay cuộc nổi dậy ở Hungary (1956), những cuộc khủng hoảng ở Berlin (từ 1958), cuộc vũ trang hạt nhân hay với cái được gọi là cú sốc Sputnik của mùa Thu 1957. Lần khởi hành thành công đầu tiên trên thế giới của một vệ tinh Liên bang Xô viết, bước nhảy vượt lên trước ngắn ngủi và cục bộ của cộng sản trong các lĩnh vực khoa học của Mỹ – các môn khoa học tự nhiên ứng dụng – thu hút sự chú ý của truyền thông, công chúng và chính phủ, và tăng tốc cho công cuộc mở rộng chương trình du hành vũ trụ của họ.

Tổng thống Dwight D. Eisenhower chào mừng Tổng thống Ngô Đình Diệm sang thăm Hoa Kỳ trong tháng Năm 1957
Tổng thống Dwight D. Eisenhower chào mừng Tổng thống Ngô Đình Diệm sang thăm Hoa Kỳ trong tháng Năm 1957

Continue reading “Hoa Kỳ và Nam Việt Nam”

Cuộc nổi dậy trong miền Nam bắt đầu

Các thỏa thuận ở Genève không thể làm thay đổi gì ở sự thật, rằng phần lớn người dân Việt Nam xem Hồ Chí Minh và Việt Minh như là những người đã giải phóng đất nước ra khỏi chế độ thực dân. Ý nghĩ Việt Nam sẽ tiếp tục bị chia cắt là một ý tưởng đau đớn đối với phần lớn người Việt Nam và cho cả Ngô Đình Diệm. Thế nhưng ông Tổng thống dứt khoát từ chối cuộc bầu cử được dự định tiến hành trong tháng Bảy 1956. Việc truy lùng dã man những người Việt Minh còn lại trong miền Nam và đàn áp tất cả các phe phái đối lập chính trị cho thấy rõ rằng Diệm chỉ chấp nhận việc thống nhất Việt Nam dưới một điều kiện: người dân phải hoàn toàn đứng dưới quyền của ông. Nhận thức quốc gia, bất bình sâu rộng và nỗi lo sợ cho thân thể và tính mạng là những động lực chính của cuộc kháng chiến vũ trang bùng cháy năm 1958 chống lại chính quyền Diệm. Không phải những phần còn lại của Đảng Cộng sản ở miền Nam lẫn chính phủ ở Hà Nội mà chính Diệm phải chịu trách nhiệm cho lần bùng nổ cuộc nội chiến ở miền Nam Việt Nam.

Ông Ngô Đình Diệm cùng Thứ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ Donald Quarles tại Washington hồi năm 1957
Ông Ngô Đình Diệm cùng Thứ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ Donald Quarles tại Washington hồi năm 1957

Continue reading “Cuộc nổi dậy trong miền Nam bắt đầu”

Năm 2016 sẽ mang lại những gì cho châu Á?

Liệu Trung Quốc có đạt được tiến bộ trong cuộc cải tạo nền kinh tế của họ hay không? Hoa Kỳ và Trung Quốc có đương đầu nhau trên Biển Đông hay không? Ấn Độ và Pakistan có nhích lại gần nhau hay không? Hướng đi của châu Á cho 2016

Đảo nhân tạo của Trung Quốc trên bãi đá Gạc Ma
Đảo nhân tạo của Trung Quốc trên bãi đá Gạc Ma

Continue reading “Năm 2016 sẽ mang lại những gì cho châu Á?”

Đứa bé gái trong cái ba lô

Biên giới trên những đỉnh núi cũng không thể tranh cãi được như đường chia cắt đất liền và biển cả. Thỉnh thoảng hai nước nhô vào nhau như vịnh và bán đảo, rồi tôi đi tắt, đi từ Sachsen đến Sachsen bằng cách qua Bohemia, lần nào cũng qua một điểm mua bán của người Việt sát cạnh thanh chắn biên giới ở phía bên Séc. Cái đó cũng giống như ở bờ biển, một bờ biển vàng giả xa xôi. Công ty Đông Ấn mới đang chào bán một loại hàng hóa thuộc địa mới, sát sau cột mốc biên giới. Lồng nuôi chim và thuốc lá, thiếu nữ và tượng người lùn để trang trí vườn. Nightclub “I love You”. Open 12-06.

Tại nơi đây, gần biên giới Áo-Hung, nhiều gia đình Đông Đức đã chạy sang được lãnh thổ Áo vào ngày 19 tháng Tám 1989
Tại nơi đây, gần biên giới Áo-Hung, nhiều gia đình Đông Đức đã chạy sang được lãnh thổ Áo vào ngày 19 tháng Tám 1989

Continue reading “Đứa bé gái trong cái ba lô”