“Những đứa con ngỗ nghịch trong ngôi vườn của Trung Quốc”

Hình bìa báo Der Spiegel số 9 năm 1979
Hình bìa báo Der Spiegel số 9 năm 1979

Trung Quốc tấn công Việt Nam, Xô viết đe dọa Trung Quốc – sau ba cuộc Chiến tranh Đông Dương, cuộc chiến thứ tư, có lẽ là cuộc chiến nguy hiểm nhất, đang hiện hình. Cường quốc mới Trung Quốc muốn chứng tỏ cho thế giới biết rằng họ dám bước ra chống lại tử thù Liên bang Xô viết của họ. Mạo hiểm có tính toán trước của những người cộng sản?

Vào giữa tháng Hai, mây đen bao phủ trên vùng biên giới Việt-Trung. Vì vậy mà vệ tinh trên trời của Mỹ, trước sau thì cũng đã ít có mặt trên khu vực không còn được cho là quan trọng, không thể nhận biết những gì đang xảy ra trên mặt đất.

Cả liên lạc vô tuyến cũng không cho thấy điều gì bất thường. Con số ít ỏi của những gì mà các trạm nghe lén của Mỹ thu thập được trên thực tế là vô giá trị. Hẳn là người Mỹ đã cân nhắc việc gửi một con tàu gián điệp vào Vịnh Bắc Bộ, nhưng lại không thực hiện để tránh mọi rủi ro: đã có quá nhiều tàu thủy Xô viết đang đi lại ở đó.

Đọc tiếp

Vinh Quang của sự Phi Lý (4)

Chương hai

Yếu tố Gillian

“Em yêu anh như biển cả, như bầu trời,” Josephine đã từng nói như vậy.

Câu nói này từ đấy đã xác định sự gắn bó của tôi với đất nước Việt Nam nhưng cuối cùng lại đổ vỡ với Josephine, mặc dù không phải do lỗi của nàng. Sau lần nhảy với nhau dưới biển, chúng tôi gặp nhau thường xuyên khi tôi không phải xa thành phố theo chân những cánh quân Việt Nam Cộng Hòa hay các toán Lực Lượng Đặc Biệt của Mỹ đi hành quân. Vẻ yêu kiều của nàng đã tô thắm cho những buổi cơm chiều tại nhà hàng tôi ưa thích, Le Royal, trên đại lộ Nguyễn Huệ. Nhà hàng Le Royal là một tiệm ăn phục vụ theo lối Tây thời xưa với khăn trải bàn trắng được giặt hồ. Jean Ottavi, chủ nhân người đảo Corse là một người rất hoạt bát, ốm nhom, khoảng 70 tuổi với cái tài chọc cười cô vợ mà số tuổi sống trên trái đất này bằng số lần ông ta hút thuốc phiện mỗi ngày – là 35, vào thời gian tôi gặp ông ta hoặc được người ta kể lại như vậy.

Tôi đưa Josephine đi dự những buổi hòa nhạc và vui chơi. Thỉnh thoảng vào ngày thứ bẩy, chúng tôi lái xe đến Câu Lạc Bộ Dưới Nước để trượt nước trên sông Sài Gòn. Vào năm 1965 điều này còn thực hiện được nhưng sau này đã trở thành hết sức nguy hiểm vì tình hình chiến sự tiến gần vào thành phố hơn.

Sài Gòn 1965 nhìn từ khách sạn Rex
Sài Gòn 1965 nhìn từ khách sạn Rex

Đọc tiếp

Bảo tồn đa dạng sinh học tự nhiên

Việc mang một loài ngoại lai vào môi trường tự nhiên trong nước là một việc hệ trọng cần phải được cân nhắc hết sức kỹ lưỡng. Người ta hay nói về đa dạng sinh học, nhưng dưới ý nghĩa đa dạng sinh học tự nhiên (native biological diversity), một sự đa dạng của thiên nhiên tồn tại lâu đời địa phương. Đây mới là sự đa dạng sinh học cần phải bảo vệ. Đa dạng sinh học không có nghĩa là du nhập càng nhiều loài từ bên ngoài vào môi trường nội địa càng tốt.

Khi một loài ngoại lai thâm nhập được vào môi trường nội địa, nó có thể mang lại những hậu quả khôn lường. Con cua đồng Trung Quốc (Eriocheir sinensis) được phát hiện ra trong nhiều con sông ở Đức từ năm 1912, nơi mà chúng hầu như không có kẻ thù tự nhiên nào. Chúng trở thành đối thủ cạnh tranh thức ăn với cá, đào xói mòn đập nước và phá hoại các công trình xây dựng khác. Bắt đầu từ 1930, tức là mãi 18 năm sau, chúng mới trở thành một mối họa to đến mức người Đức phải bỏ nhiều công sức ra để khống chế chúng. Năm 1935, người ta phải bắt và tiêu hủy 500 tấn ở sông Elbe, rồi sang 1936 người dân miền Bắc Đức phải đi thu lượm bằng tay 20 triệu con. Mặc dù vậy, ngày nay chúng đã bắt đầu lan sang Thụy Sĩ và Cộng hòa Séc. Tây Ban Nha cũng phải đang cực nhọc ngăn chận không cho loài cua này sinh sống ở cửa sông Guadalquivir. Loài này sang Đức có lẽ là từ vùng được người Đức thuê lại ở miền đông Trung Quốc thuộc Thanh Đảo (Quingdao ngày nay) hồi đầu thế kỷ 20.

Piaractus brachypomus
Piaractus brachypomus

Đọc tiếp

Vinh Quang của sự Phi Lý (3)

Chương một

Như biển cả, như bầu trời

Chỗ tôi cư ngụ trong hầu hết thời gian làm việc tại Việt Nam từ đầu năm 1965 cho đến cuối năm 1969, và sau đó một lần nữa vào năm 1972 là căn suite số 214 của khách sạn Continental Palace. Nơi đó thật tiện nghi dễ chịu, kể cả cung cách của hai anh hầu trên tầng thứ hai đối với những đòi hỏi bất chợt của tôi. Họ biết tôi thích dùng quạt trần hơn là máy điều hòa không khí bị hư nát, tuy có thể đuổi muỗi mòng không cho vào phòng nhưng lại làm tôi thức suốt đêm vì tiếng ồn lọc cọc, lại không còn điều chỉnh được nhiệt độ nữa. Với ý tưởng đó trong đầu, hai anh chàng đầy tớ dễ mến đã bắt thằn lằn ngoài hành lang bỏ vào phòng tôi cho chúng xơi hết các loại côn trùng gây bệnh sốt rét.

Khách sạn Continental
Khách sạn Continental

Đọc tiếp

Những ký ức không bao giờ cũ

Nhạc sĩ Tuấn Khanh, viết từ Sài Gòn

2017-02-03

Đó là một ngày mùa xuân lạnh lẽo bất thường ở Huế. Mùa xuân 1968. Một người cảnh sát tên Dũng bất ngờ khi thấy những người lính đối phương cầm AK tràn khắp thành phố Huế. Cuộc tiến chiếm và bắt giữ rất nhiều thường dân và viên chức chính quyền thành phố đã người diễn ra nhanh chóng trong vài ngày Tết, mà nhiều tài liệu sau này ghi lại, cho biết các thành phần Việt Cộng nằm vùng đã âm thầm lên danh sách theo từng tổ, từng tuyến và từng khu vực. Tính bất ngờ khiến cho những người lính phía Bắc Việt nắm ưu thế ngay lập tức. Nhưng Dũng là một người khá may mắn trong phút đầu, vì ông được người nhà nhanh chóng đưa ra sau vườn, đào một cái hố nhỏ và núp ở dưới trong nhiều ngày.

Vào đêm 30 Tết, tức ngày 29/1/1968, khi mọi người dân tin vào lệnh hưu chiến được quân đội Bắc Việt ký kết với phía miền Nam Việt Nam và bắt đầu nghỉ ngơi, đốt pháo ăn Tết, thì rạng sáng mùng 1 tết, những tiếng súng đầu tiên hòa lẫn với tiếng pháo đã khởi đầu cho một sự kiện đẫm máu trong lịch sử chiến tranh Việt Nam: thảm sát Mậu Thân tại Huế.

Một nữ Việt Cộng trong cuộc tổng tiến công Mậu Thân 1968 tại miền Nam Việt Nam. Ảnh chụp 1/1/1968.
Một nữ Việt Cộng trong cuộc tổng tiến công Mậu Thân 1968 tại miền Nam Việt Nam. Ảnh chụp 1/1/1968.

Đọc tiếp

Vinh Quang của sự Phi Lý (2)

Hồi tưởng một

Khi người chiến binh rơi lệ

“Chúng ta đã quá quen thuộc với những xác chết đều là đàn ông cho nên cảnh tượng một người phụ nữ bị giết thật là kinh hoàng.” (Ernest Hemingway)

Người lính chiến không dễ gì bật khóc, tuyệt nhiên không bao giờ trong lúc đang chiến đấu. Vậy mà tôi đã từng thấy những chiến binh rơi lệ vào đầu tháng hai năm 1968. Lúc đó tôi đang tháp tùng một tiểu đoàn thuộc Sư đoàn 5 Thủy Quân Lục Chiến Hoa Kỳ, từ phi trường Phú Bài hành quân vào Huế, lúc đó còn đang nằm trong tay cộng quân. Khi chúng tôi vào ngoại ô phía Nam của cái thành phố xinh đẹp đã từng một thời là kinh đô của Đế chế Việt Nam, xác chết ngập đầy trên đường đến nổi lính Thủy Quân Lục Chiến phải khiêng họ qua một bên dưới lằn đạn bắn tỉa của kẻ địch để mở đường cho đoàn quân tiến lên.

Hue, South Vietnam --- 2/4/1968-Hue, South Viet Nam: U.S. Marines keeping lowbecause of intense sniper fire battle communist units which seized two thirds of the ancient imperial Capital. The Marines were pinned don behind this wall near the old citadel and radiod for support. U.S. spokesmen reported that leathernecks hauled down the North Vietnamese flag after seven days of fighting and recaptured the city. --- Image by © Bettmann/CORBIS
TQLC Mỹ trên đường phố Huế, 04 tháng Hai 1968 04 Feb 1968,

Đọc tiếp