Rồng Mekong (34): Các lãnh tụ của Khmer Đỏ

Tại sao Khmer Đỏ cho di tản các thành phố, tại sao họ nhấn hàng triệu người xuống một bậc tồn tại mà ở đó họ buộc phải trở thành nạn nhân của đói ăn, bệnh tật và chết chóc?

Angka cho di tản thủ đô, những người lính giải thích như vậy – nếu như họ nói chung là muốn đưa ra một câu trả lời cho các câu hỏi –, vì có nguy cơ bị Mỹ ném bom. Người dân phải về nông thôn vài ngày. Angka không cho phép phản đối và thường thì không giải thích các mệnh lệnh.

Mối đe dọa từ Không quân Mỹ thuần túy chỉ là tưởng tượng. Chưa từng bao giờ có một kế hoạch như vậy. Phải có những lý do khác cho chuyến ra đi đầy đau khổ đó.

Phnom Penh 1975
Phnom Penh 1975

Tiếp tục đọc

Advertisements

Rồng Mekong (33): Lần di tản Phnom Penh

Trong lịch sử, hiếm khi mà phe chiến thắng của một cuộc nội chiến lại được người dân của bên thua chào mừng với nhiều hy vọng như vậy, như trong lúc Khmer Đỏ tiến vào thủ đô ngày 17 tháng Tư 1975.

Lon Nol, bị liệt nửa người vì tai biến mạch máu não, nhưng vẫn còn theo đuổi những giấc mơ về tầm vóc to lớn của Angkor, vào ngày 1 tháng Tư đã được chính nhân viên của ông, nhưng cũng được cả đại sứ các nước láng giềng không cộng sản Thái Lan, Maleysia và Singapore, thúc giục đi lưu vong. Với phần thưởng một triệu dollar, Hoa Kỳ đã tạo thuận tiện cho bước đi đã quá hạn này.

Tình hình quân sự của quân đội cộng hòa là tuyệt vọng. Từ đầu năm, Khmer Đỏ đã cắt đứt con đưởng tiếp viện từ Sài Gòn qua sông Mekong. Kể từ lúc đó, lương thực và đạn dược chỉ được chở với lượng giới hạn qua đường hàng không. Quân đội chiến đấu với những dự trữ cuối cùng của họ. Hai triệu rưỡi người dân thường trong thủ đô lâm vào tình trạng cực kỳ thiếu thốn. Phnom Penh trải qua nạn đói. Đã có thể nhìn thấy được kết cuộc của cuộc chiến.

Phnom Penh ngày 17 tháng 4 năm 1975
Phnom Penh ngày 17 tháng 4 năm 1975

Tiếp tục đọc

Rồng Mekong (30): Bắc Kinh gian lận

Vào buổi sáng của ngày 19 tháng Ba năm 1970, chiếc máy bay Xô viết đặc biệt đáp xuống phi trường của thủ đô Trung Quốc. Một cái nhìn qua cửa sổ thuyết phục được Sihanouk, rằng nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa đứng ở bên cạnh ông. “Tiếp đón thật nồng hậu và thật là nhẹ nhỏm”, ông viết trong hồi ký, “sau những giờ phút đáng sợ mà tôi vừa trải qua.”

Sihanouk, Mao Trạch Đông và Chu Ân Lai, tháng 5 năm 1970Sihanouk, Mao Trạch Đông và Chu Ân Lai, tháng 5 năm 1970
Sihanouk, Mao Trạch Đông và Chu Ân Lai, tháng 5 năm 1970

Tiếp tục đọc

Rồng Mekong (29): Sihanouk giữ một bí mật

Màn kế tiếp trong tấn bi kịch hoàng tử Campuchia là lần liên minh với Khmer Đỏ. Nhưng trước đó còn phải trả lời vài câu hỏi mà động thái của Sihanouk ở Paris và Moscow đã đưa ra.

Tại sao, câu hỏi thứ nhất phải là như vậy, Sihanouk không bay trở về Phnom Penh ngay tức khắc, khi các tin tức đầu tiên về những cuộc biểu tình bài Việt tới với ông ở Paris? Cho tới nay, người hoàng tử vẫn khước từ một câu trả lời.

Thay vì vậy, ông đã đưa ra nhiều phiên bản khác nhau cho câu hỏi thứ nhì, tức là về câu hỏi tại sao ông không tuân theo lời khuyên của Podgorny, ít nhất thì vào ngày 13 tháng Ba cũng từ Moscow bay về Phnom Penh với một chiếc máy bay đặc biệt của Xô viết. Cách giải thích thứ nhất có thể lấy ra được từ một cuộc trao đổi mà ông đã tiến hành với Jean Lacouture ở chốn lưu vong: “Tôi kiệt quệ, cuộc đấu tranh chống tôi được cởi trói ra ở Phnom Penh đã tấn công rất mạnh vào tâm hồn tôi.”

Sihanouk với các tướng lãnh Pháp ở Paris năm 1946
Sihanouk với các tướng lãnh Pháp ở Paris năm 1946

Tiếp tục đọc

Rồng Mekong (28): Cuộc đảo chánh

Chỉ có tài năng trình diễn của ông là che dấu được nỗi bất an nội tâm của Sihanouk, sự tự nghi ngờ chính bản thân mình trong những năm khó khăn cho tới 1970. Sự kiểm soát bộ máy chính phủ đã hầu như hoàn toàn trượt ra khỏi tay ông. Chính phủ Lon Nol chẳng bao lâu sau đó đã tự gọi mình là “chính phủ cứu quốc”, khiến cho ông lấy làm hết sức khó chịu. Ý tưởng về “Chủ nghĩa Phật giáo” của ông đã thất bại. Đã đến lúc phải từ giã “Chủ nghĩa Sihanouk”. Bắc Kinh và Hà Nội đã làm sụp đổ tòa nhà chính sách đối ngoại được dựng lên một cách hết sức nghệ thuật của ông. “Một cảm giác mất can đảm sâu sắc” đã ập vào người ông, theo lời tự thú nhận. “Tôi ghi nhận, rằng Chủ nghĩa Xã hội Phật giáo đã thất bại, và trên thực tế là không có lối thoát trong đường hướng này.”

Tổng thống Lon Nol ở Phnom Penh kể từ cuộc đảo chánh trong tháng Ba 1970
Tổng thống Lon Nol ở Phnom Penh kể từ cuộc đảo chánh trong tháng Ba 1970

Tiếp tục đọc

Rồng Mekong (27): “Không thể giấu voi chết vào trong giỏ được”

Lần đi dây giữa Đông và Tây của Sihanouk ngày càng trở nên nguy hiểm hơn. Người hoàng tử hẳn phải nhìn thấy vực thẳm trước mắt mình. Nhưng ông tạm thời còn có thể che dấu được nỗi sợ hãi của ông.

May mắn của ông dường như dần cạn kiệt. Nếu như cho tới nay ông còn tìm được con đường đúng đắn với sự chắc chắn của một người mộng du thì bây giờ, vào giữa những năm sáu mươi, ông phạm phải một loạt quyết định sai lầm gây hại tới an ninh trong nước, tới sự thịnh vượng về vật chất và sự ổn định về chính trị.

Sihanouk
Sihanouk

Tiếp tục đọc

Rồng Mekong (26): Một hiệp ước bí mật đầy nguy hiểm

Khi Sihanouk bắt đầu nói công khai ở chốn lưu vong về sự cộng tác theo ý muốn của Trung Quốc, ông đã đẩy những phần thưởng vật chất ra phía sau. Cân nhắc chính trị, ông nói như vậy, đã làm cho các rủi ro trở nên có thể tính toán và chịu đựng được. “Tôi đã hoạt động với ý định nhận được sự cảm kích của Việt Minh, rồi của Hà Nội hay của Việt Cộng, giúp đỡ họ trong cuộc chiến đấu chống chủ nghĩa đế quốc của họ và bảo đảm cho Campuchia những quan hệ tốt đẹp với láng giềng hùng mạnh này.”

Sihanou (thứ hai từ bên phải) và Khieu Samphan (thứ ba từ bên trái) đứng cạnh một cột mốc
Sihanou (thứ hai từ bên phải) và Khieu Samphan (thứ ba từ bên trái) đứng cạnh một cột mốc

Tiếp tục đọc