Khía cạnh quốc tế của vụ Trịnh Xuân Thanh

Vào ngày thứ hai này, tòa án ở Việt Nam bắt đầu xét xử viên cựu quan chức Trịnh Xuân Thanh đã biến mất từ Berlin. Vụ xét xử này mang ánh sáng vào trong chiến dịch chống tham nhũng mà hiện nay đã có tác động lên bình diện quốc tế.

Ở Hà Nội, Trịnh Xuân Thanh phải đối mặt với hai cáo buộc. Về một mặt, ông ta được cho là đã biển thủ tiền và đã gây thiệt hại tài chính lớn vì quản lý kém khi còn là sếp của doanh nghiệp nhà nước PVC, một công ty con của tập đoàn dầu và khí đốt nhà nước PetroVietnam. Mặt khác, ông đã nhận 500.000 Euro tiền hối lộ. Tư pháp Việt Nam có thể tuyên án tử hình cho cả hai tội phạm này. Tòa bắt đầu xét xử vào ngày thứ hai.

Trịnh Xuân Thanh ra tòa

Trịnh Xuân Thanh ra tòa

Để tránh bị truy tố, Trịnh Xuân Thanh từ Việt Nam đã trốn sang Đức năm 2016 và đã nộp đơn xin tỵ nạn chính trị. Bộ Ngoại giao tin chắc rằng sau đó Thanh đã bị tình báo Việt Nam bắt cóc từ Berlin hồi tháng 7 năm 2017.

Người chạy trốn khác muốn sang Đức

Kể từ lúc đó, các quan hệ Đức-Việt đã bị ảnh hưởng nặng. Bà luật sư người Đức của Thanh, Petra Schlagenhauf, muốn hỗ trợ cho thân chủ của mình ở Việt Nam, đã bị tước hộ chiếu tại cảng hàng không ở Hà Nội vào thứ năm vừa rồi (04/01/20189) và bị từ chối không cho nhập cảnh, theo như báo Spiegel tường thuật. Mặc dù có sự can thiệp của Đại sứ quán Đức, Schlagenhauf đã phải rời Việt Nam. Điều này mâu thuẫn với lời quả quyết từ phía Việt Nam, rằng sẽ xét xử Thanh theo các thủ tục của một nhà nước pháp quyền. Ít ra thì Đại sứ quán Đức đã được cho phép quan sát vụ xét xử, theo như Bộ Ngoại giao Đức trả lời câu hỏi của Làn Sóng Đức.

Vài ngày trước khi vụ xét xử bắt đầu, thêm một vụ người Việt nữa bị bắt giữ và rồi bị dẫn trở về Việt Nam đã xảy ra ở Singapore. Cả ở đây, nước Đức cũng đóng một vai trò. Vào ngày 2 tháng 1, Phan Văn Anh Vũ đã bị bắt ở Singapore vì giấy tờ thông hành không hợp lệ. Viên cựu sĩ quan tình báo từ Việt Nam với sự giúp đỡ của một luật sư Đức đã xin Đại sứ quán Đức tại Singapore can thiệp. Vũ nói rằng ông có thể đưa cho các cơ quan Đức “thông tin nhiều giá trị về vụ bắt cóc” Thanh.

Ở nước nhà của ông, Vũ đang bị truy nã vì làm lộ bí mật nhà nước. Cả ông ta cũng có nguy cơ bị án tử hình. Mặc dù vậy, chính quyền Singapore đã gửi trả Vũ về Việt Nam vào ngày thứ năm. Ông đáp xuống Hà Nội với chuyến bay của Vietnam Airlines HVN 662 vào lúc 15 giờ 42 giờ địa phương, theo như một nguồn thạo thông tin xác nhận với Làn Sóng Đức.

Ngay trước đó, Thủ tướng Việt Nam Nguyễn Xuân Phúc đã bật đèn xanh cho một dự án bất động sản trị giá hai tỷ dollar tại Lăng Cô ở miền Trung. Nhà đầu tư Banyan Tree Holding, đến từ Singapore, xây ở đó một khách sạn và nhận được giấy phép điều hành một sòng bạc.

Chiến dịch chống tham nhũng

Vụ Vũ đã là vụ thứ ba mà trong đó, một quan chức Việt Nam đã bị bắt tại Singapore trong lúc đang chạy trốn khỏi Việt Nam và rồi bị gửi trả về. Cả hai vụ việc, Thanh và Vũ, cho thấy rằng những diễn tiến hiện tại ở Việt Nam đang khiến cho càng lúc càng có nhiều quan chức bỏ chạy trốn, điều mà trong trường hợp của Thanh đã dẫn tới nhiều rắc rối ngoại giao đáng kể.

Nguyên nhân chạy trốn là chiến dịch chống tham nhũng của Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam (ĐCSVN) Nguyễn Phú Trọng. Người này đã thắng thế nguyên thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng tại Đại hội Đảng lần thứ 12 hồi tháng 1 năm 2016. Trong thời gian mười năm Dũng lãnh đạo chính phủ, đất nước đã có một sự phát triển kinh tế gây nhiều ấn tượng, theo như chuyên gia Việt Nam Carl Thayer giải thích với Làn Sóng Đức trong một cuộc phỏng vấn. Nhưng Dũng đã hoài nghi sự “lãnh đạo tập thể”, mô hình chính trị truyền thống mà trong đó các quyết định chỉ được nhất trí cùng đưa ra trong Bộ Chính trị. “Ngoài ra, ông ta còn khoan dung hay phớt lờ việc các mạng lưới những quan chức tham nhũng đã tiếp tục lan rộng ra dưới nhiệm kỳ của ông”, Thayer nói.

Không phải tranh giành quyền lực

Từ khi Dũng bị hạ xuống năm 2016, người Tổng Bí thư mới đã cố gắng siết chặt Đảng trở lại, nhà chính trị học Gerhard Will nói. Nhiều quan chức, leo cao dưới thời của Dũng, đã đột ngột rơi xuống trong hai năm vừa qua. “Đó cũng là cố gắng cải thiện hình ảnh của Đảng trong người dân, khi người ta nói rằng chúng tôi đấu tranh chống tham nhũng”, Will nói. Tham nhũng tràn lan là mối nguy hiểm lớn nhất cho tính chính danh của ĐCSVN.

Từ khi chiến dịch được tiến hành, chỉ riêng trong năm 2016 đã có ít nhất 200 quan chức đã bị bắt, mới đây còn là cả một thành viên của Bộ Chính trị. Chiến dịch này chứa đựng một rủi ro. “Trong lúc tự làm sạch này, Đảng phải giặt giũ rất nhiều quần áo dơ bẩn, cho tới mức một phần dơ bẩn đó có thể bám lại ở trên Đảng”, Will nói. Nói cách khác, càng có nhiều quan chức bị vạch trần thì quy mô tham nhũng trong Đảng càng rõ ràng hơn.

Trong quá trình tự làm sạch này, khác với những gì thường được truyền thông Phương Tây tường thuật, vấn đề không phải là tranh giành quyền lực của hai phe phái chính trị, mà là về quyền lực và tiền bạc. “Tôi không thấy có những phương án chính trị khác nhau về bản chất”, Will nói. Cả người cựu giáo sư của Đại học Úc New South Wales, Thayer, cũng nói: “Theo tôi thì không có một cuộc ‘tranh giành quyền lực’ mà trong đó một phe cố gắng lật đổ giới lãnh đạo hiện tại.”

Nguy cơ mất uy tín trên trường quốc tế

Ngay cả khi hệ thống độc đảng của Việt Nam không bị động chạm đến từ trong nội bộ, chiến dịch chống tham nhũng đã gây nhiều xáo trộn trên bình diện quốc tế. “Vụ bắt cóc Trịnh Xuân Thanh đã gây tổn hại nghiêm trọng đến uy tín quốc tế của Việt Nam”, Thayer tin chắc như vậy. Cả vụ chạy trốn không thành của Vũ cũng lại đưa Việt Nam lên tít báo. “Điều đó làm suy yếu hình ảnh do Việt Nam tự đưa ra, rằng Việt Nam là một đất nước ổn định không có rủi ro chính trị.”

Trong bối cảnh này, Will còn chỉ ra rằng không chỉ các quan hệ Đức-Việt là bị đe dọa, mà cả Hiệp định Thương mại Tự do giữa Việt Nam và Liên minh châu Âu với các phiên đàm phán còn chưa kết thúc của nó. “Và khi các quan hệ với châu Âu và với các quốc gia Phương Tây khác xấu đi thì điều đó có nghĩa là các quan hệ với Trung Quốc lại đóng một vai trò lớn hơn.” Trung Quốc trong mắt của phần lớn người Việt là mối đe dọa lớn cho nền độc lập và tự trị của đất nước. Khi ĐCSVN tiếp cận quá gần Trung Quốc, họ cũng có nguy cơ mất tính chính danh.

Rodion Ebbighausen

Phan Ba dịch

http://www.dw.com/de/die-internationale-dimension-des-fall-trinh-xuan-thanh/a-42061115

Đọc các bài khác về vụ Trịnh Xuân Thanh ở trang Thế giới

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s