Những nổ lực thiết lập Thiên Đàng trên Trái Đất luôn luôn sản sinh ra địa ngục

Vào đầu thế kỷ 20, có hai thế giới quan thắng thế ở châu Âu: Chủ nghĩa Mác và Chủ nghĩa Phát-xít. Cả hai chủ nghĩa này đều hứa hẹn thiên đường theo cách của nó và đều được Đệ nhất Thế chiến dọn đường để tiến đến thành công.

Thế nhưng sau cuộc cách mạng năm 1917, học thuyết về lần giải phóng tầng lớp lao động ra khỏi cái ách bóc lột và áp bức đã nhanh chóng thể hiện tính chất toàn trị của nó và dưới thời của Stalin thì cuối cùng đã trở thành một nền độc tài tuyệt đối. Lời hứa hẹn thiên đàng cho tất cả mọi người đủ là lý do để cho những người cộng sản tiêu diệt không thương xót những người nào không muốn đi theo họ.

NPG P370; Sir Karl Raimund Popper by Lucinda Douglas-Menzies
Enter a caption

Trong cùng thời gian đó, Chủ nghĩa Phát-xít trỗi dậy ở châu Âu. Nó có nhiều điểm tương tự như chủ nghĩa cộng sản, đặc biệt là yêu cầu toàn trị. Thế nhưng hình ảnh con người của nó là một hình ảnh khác. Chủ nghĩa Phát-xít xuất phát từ một cuộc đấu tranh giữa các chủng tộc và dân tộc mà phe mạnh hơn sẽ chiến thắng. Ý tưởng này được nhiều người ở châu Âu ủng hộ, những người cho rằng dân tộc mình chính là dân tộc mạnh hơn.

Sinh năm 1903 ở Wien, Karl Raimund Popper lớn lên trong thời kỳ phân cực đó. Lúc đầu, ông gia nhập phong trào công nhân cộng sản ngay từ lúc mới 16 tuổi. Nhưng một sự kiện sau đó đã làm thay đổi quan điểm chính trị của ông mãi mãi. Tham gia một cuộc biểu tình của Đảng Cộng sản trong tháng Sáu 1919, ông nhìn thấy nhiều người tham gia biểu tình bị cảnh sát bắn chết. Khi rồi các cán bộ cộng sản tuyên bố rằng các đồng chí đó của họ đã chết cho cuộc cách mạng thế giới mà không lâu nữa sẽ xảy ra, ông đánh mất niềm tin vào Chủ nghĩa Cộng sản vì cho rằng một ý tưởng sẵn sàng hy sinh mạng sống con người để đi đến thành công thì là một ý tưởng vô nhân đạo.

Ông theo học triết học và tâm lý học tại Đại học Wien, bảo vệ luận án tiến sĩ năm 1928. Năm 1938, khi tình hình bắt đầu trở nên nguy hiểm cho người Do Thái ở Áo, ông nhận giảng dạy tại Đại học Christchurch ở  New Zeeland và bắt đầu viết tác phẩm nổi tiếng nhất của ông gồm hai tập: “Xã hội mở và những kẻ thù của nó”. Đây cũng là một trong những đóng góp quan trọng nhất cho triết học chính trị của thế kỷ 20.

Popper tiếp tục phát triển khái niệm “Xã hội mở” từ nhà triết học người Pháp Henri Bergson. Ông hiểu một “xã hội mở” không chỉ là một kết cấu nhà nước mà trong đó sự tự do lớn nhất có thể có của cá nhân được đảm bảo. Xã hội mở, khác với những hình thức chính phủ độc tài, lúc nào cũng phải có khả năng để thay đổi và vận dụng những đổi mới của xã hội, tức là “mở”, đặc biệt là mở đối với sự phê phán từ người dân của nó.

Theo Popper, tất cả các ý thức hệ đều là một mối đe dọa cho xã hội. Đóng kín, chúng không cho phép thay đổi bất cứ điều gì. Tất cả những ý thức hệ đó nhất định sẽ dẫn đến các mô hình nhà nước toàn trị, từ chính thể chuyên chế của các vua chúa qua Chủ nghĩa Phát-xít cho tới các biến thể của Chủ nghĩa Mác.

Ông viết trong tập II: “Trong tất cả các lý tưởng chính trị, niềm mong ước tạo hạnh phúc cho con người có lẽ là điều nguy hiểm nhất”, vì “các nổ lực thiết lập Thiên Đàng trên Trái Đất luôn luôn sản sinh ra địa ngục”. Đó là câu nói nổi tiếng nhất và được trích dẫn nhiều nhất của Popper.

 

Advertisements

2 thoughts on “Những nổ lực thiết lập Thiên Đàng trên Trái Đất luôn luôn sản sinh ra địa ngục

  1. Xin anh cho link câu nói của ông “Trong tất cả các lý tưởng chính trị, niềm mong ước tạo hạnh phúc cho con người có lẽ là điều nguy hiểm nhất”, vì “các nổ lực thiết lập Thiên Đàng trên Trái Đất luôn luôn sản sinh ra địa ngục”. Đó là câu nói nổi tiếng nhất và được trích dẫn nhiều nhất của Popper.

    Xin cảm ơn anh.

    • Trích dẫn theo “Hier stehe ich, ich kann nicht anders: In 80 Sätzen durch die Weltgeschichte” của Helge Hesse, NXB Piper Taschenbuch, 2008.
      Theo bản dịch của bác Nguyễn Quang A trên talawas: Phần 2, Chương 24 SỰ NỔI LOẠN CHỐNG LẠI LÍ TRÍ, trang 237
      (“Song như tôi đã nói ở trước (ở chương 9), mưu toan tạo thiên đường trên trái đất luôn tạo ra địa ngục. Nó dẫn tới bất khoan dung. Nó dẫn tới các cuộc chiến tranh tôn giáo, và tới cứu rỗi linh hồn qua toà dị giáo.”)
      http://www.erdmanns.he-webpack.de/pdf/TuSachTalawas100505_popper.pdf

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s