Vinh Quang của sự Phi Lý (9)

Chương Năm

Cái chết trong làng

Majestic là một khách sạn được xây theo phong cách kiến trúc vùng Riviera của nước Pháp. Tôi rất mến cái vẻ quyến rũ đang tàn tạ của tòa nhà đó cùng với những câu chuyện được kể về một thời quá khứ đầy màu sắc, đặc biệt là những huyền thoại chung quanh người chủ, một nhân vật huyền bí trong nhóm người đảo Corse tại Đông Dương. Tên ông ta là Mathieu Franchini. Ông đến Sài Gòn từ thành phố Marseilles ngay sau Đệ Nhất Thế Chiến với tư cách là bồi phòng trên một chiếc tàu và mau chóng tự tạo cho mình một cơ đồ đáng kể, tuy có nhiều mặt không được lương thiện lắm.

Franchini kết hôn với một người thuộc các gia đình Việt Nam giàu có nhất và trở thành một chủ khách sạn nổi tiếng, đồng thời còn được coi là bố già của những tập đoàn người đảo Corse ở tại Sài Gòn. Trong nhiều thập niên, Franchini làm cố vấn trưởng về tài chánh cho Bình Xuyên, một lực lượng quân sự chính trị độc lập trong quân đội Việt Nam mà sau này bị chính quyền Việt Nam tiêu diệt mất. Nhiều người tôn thờ Bình Xuyên như là những “Robin Hood” của Phương Đông, người khác thì sợ Bình Xuyên như là những tên băng đảng tàn nhẫn. Họ khởi đầu là băng cướp hoạt động trên sông và sau đó thâu tóm việc buôn bán thuốc phiện, mãi dâm và có thời kỳ làm cảnh sát của miền Nam Việt Nam. Tôi được nghe kể rằng có dạo Franchini sở hữu hầu hết các nhà chứa ở thành phố. Là một nhà báo luôn luôn tò mò, tôi rất tiếc chưa bao giờ được diện kiến Mathieu Franchini. Khi tôi đến Sài Gòn, ông đã về lại Pháp, nơi ông qua đời trong mùa thu năm 1965.

Khách sạn Continental Palace
Khách sạn Continental Palace

Tuy nhiên, cảm xúc của buổi tối tang thương hôm ấy đã in quá sâu vào trong tâm trí để tôi có thể ở tiếp trong khách sạn Majestic: gặp được cặp tình nhân đầy duyên dáng trong nhà hàng để rồi vài tiếng đồng hồ sau bị nghe tiếng thét tra tấn từ cửa phòng bên cạnh, thấy người phụ nữ mặc đồ tím bỏ chạy dọc hành lang với mái tóc dài đen tung rối đàng sau, và sau đó bất lực trước cảnh người tình Mỹ của cô đổ máu đến chết từ háng ra, bộ phận sinh dục và lưỡi dao cạo dài nằm bên cạnh. Trong hai hay ba ngày sau, gian phòng bên cạnh đó bị niêm phong để cảnh sát và chuyên gia pháp y làm việc. Rồi thợ sơn đến để sơn sửa lại nhưng tôi đã rời khách sạn rồi.

Trong lúc tôi đang thanh toán hóa đơn thì Bernard B. Fall bước vào. Anh ta là một nhà nghiên cứu về chính trị, người Pháp, và là tác giả của cuốn “Hai Đất Nước Việt Nam” mà tôi quan niệm là một cuốn sách cần thiết phải đọc đối với những ký giá nào muốn tường thuật về cái xứ sở kỳ bí này.

“Anh viết cho Die Welt phải không?” Fall hỏi tôi bằng tiếng Đức. “Định bỏ đi à, thật là một điều đáng tiếc.”

Tôi rất ngạc nhiên. Bernard Fall sinh ra tại Vienna, cha mẹ đều là người Do Thái và đã trốn qua Pháp với gia đình khi Đức chiếm đóng Áo quốc. Tại Pháp, mật thám Gestapo đã tra tấn cha của Fall cho đến chết, trong khi mẹ của ông thì bị đày đến trại Auschwitz và bị giết trong phòng hơi ngạt. Vậy mà người này lại tiếc nuối vì thấy một tay người Đức ra đi?

“Tôi có đọc những chuyện của anh,” anh ta giải thích. “Anh có vẻ yêu mến đất nước Việt Nam và đang cố gắng tìm hiểu nó. Chúng ta có cùng chung một điều là: tôi đã dành tặng cuốn ‘Hai Đất Nước Việt Nam’ cho dân tộc Việt Nam đầy dũng cảm và khổ đau triền miên này.”

“Tôi chỉ dọn lên Continental thôi, tôi nói. “Hay có muốn ăn trưa ở Ramuntcho trên đường Lê Lợi không? Họ có a ti sô tươi từ trên Đà Lạt đưa xuống. Loại ngon nhất thế giới và đang trong mùa đấy.”

“Thế mình hẹn nhau một giờ tại Ramuntcho vậy”, Fall nói.

Bernard B. Fall
Bernard B. Fall

Tôi lái xe chở vali dọc con đường Tự Do lên Continental, một khách sạn kiểu Pháp còn cũ hơn nữa mà sau này sẽ trở thành chỗ tôi trú ngụ tại Sài Gòn trong bốn năm trời. Được xây vào năm 1880, khách sạn này được điều hành bởi người con của Mathieu Franchini tên là Philippe, một người đảo Corse lai Việt có tính nghệ sĩ, một nhà văn và sử gia lấy được một cô vợ người Hoa rất quyến rũ. Philippe trở thành bạn thân của tôi và là một nguồn thông tin vô giá về lịch sử đất nước của anh và bản chất phức tạp của xã hội Việt Nam.

Tại tiệm Ramuntcho, vẻ mặt Bernard B. Fall Không được vui. Anh ta đã viết thật nhiều về nạn khủng bố của cộng sản ở Bắc Việt và rõ ràng không muốn chuyện đó xảy ra tại miền Nam. Fall ủng hộ các nỗ lực chiến tranh của Hoa Kỳ nhưng có vẻ tuyệt vọng về sự ngây thơ và thiếu kiên nhẫn của người Mỹ.

“Võ Nguyên Giáp hẳn đang xoa tay khoái chí lắm. Ông ta tiên đoán là các nền dân chủ không có lòng nhẫn nại để nhìn ra chuyện này.”

“Tôi biết, tôi đã đọc điều đó trong cuốn sách của anh rồi,” tôi bảo.

“Trong vài tháng tới đây, Washington sẽ Mỹ hóa cuộc chiến này nhằm giải quyết cho xong thay vì kiên nhẫn xây dựng những khu vực an toàn cho người dân Việt Nam và tạo cho họ một cảm giác yên tâm hơn. Cái thành phố và cả cái xứ sở này rồi đây sẽ đầy lính Mỹ. Một số sẽ trở về trong bao xác, phong trào phản chiến tại Hoa Kỳ sẽ phát triển mạnh mẽ, tạo áp lực lên chính quyền để tìm một lối thoát nhanh hơn. Tôi đánh cá là Võ Nguyên Giáp đang sướng mê tơi. Có vẻ là một điều mâu thuẫn bi thảm nhưng tôi biết là nước Mỹ không có quyết tâm để đánh thắng độc tài tàn bạo trong một cuộc chiến tranh du kích. Điều này làm tôi lo ngại vì đã phải chịu đựng nạn độc tài từ lúc còn nhỏ và phải đấu tranh chống lại nó.”

Bernard Fall đã từng chiến đấu trong kháng chiến Pháp chống lại Đức Quốc Xã và phục vụ trong quân đội Pháp trước khi qua Mỹ để học hậu đại học. Trong thời gian chúng tôi gặp nhau thì anh là giáo sư thực thụ của trường Howard University tại Washington, D.C.

Tôi kể cho Fall nghe về Long Khốt và Đại úy Ngữ.

“Anh thấy chưa?” Fall nói, “Đó chính là thành tựu do chiến lược của Sir Robert Thompson đấy. Washington không chịu nghe theo lời ông ta. Đơn giản là Bộ trưởng Quốc phòng Robert McNamara không hiểu gì về cuộc chiến này. Vì vậy Sir Robert phải ra đi.”

“Lính Mũ Nồi Xanh có vẻ cùng ý kiến với anh đấy,” tôi bảo anh ta.

“Tôi biết chứ. Họ là những người giỏi và hoàn thành tốt trách nhiệm. Anh lên vùng Cao Nguyên Trung Phần thì rõ ngay. Đi trước khi những sư đoàn lính Mỹ đến. Đi để nhìn tận mắt nơi nào Lực Lượng Đặc Biệt đã thành công và nơi nào họ bị mắc kẹt lại.” Fall nói với giọng đầy buồn bã.

“Bọn cộng sản đang thắng thế đó,” anh ta tiếp. “Chúng xâm nhập từ miền Bắc qua ngã Lào và Cam Bốt rất đông. Và những dân làng miền Nam Việt Nam không có khả năng tự vệ vào ban đêm. Các lực lượng lớn của Mỹ sẽ tiến hành các cuộc hành quân ‘Tìm và Diệt’, sẽ giết hàng khối binh lính cộng sản bằng hỏa lực không quân. Vấn đề là bọn cộng sản không cần biết họ chết bao nhiêu. Họ thừa người. Ban đêm thì lính bộ binh Mỹ sẽ rút về căn cứ của họ. Họ không có nhiệm vụ tảo thanh lãnh thổ rồi cố thủ nhằm bảo vệ người dân vì chuyện này đòi hỏi một sự cam kết trong hàng chục năm trời lận.”

Chỉ trong vòng vài câu mà Bernard B. Fall đã vạch rõ tình trạng tiến thoái lưỡng nan của Hoa Kỳ tại Việt Nam trước khi nó trở nên hiển nhiên đối với các nhà lãnh đạo chính trị và các chiến lược gia tại Mỹ. Một năm trước đó, Fall đã công khai nói lên quan điểm cho rằng Hoa Kỳ không thể thắng nổi cuộc chiến Việt Nam vì chính những lý do mà anh đã kể cho tôi nghe trong quán Ramuntcho. Không phải là Fall muốn nước Mỹ thất trận, cũng không phải là người cựu chiến binh này là một gã phản chiến xuẩn ngốc hay tệ hơn nữa, là thân cộng, và cũng không phải là anh không trung thành với nước Mỹ. Ngược lại anh chỉ tiên đoán bi quan rằng Mỹ không có khả năng giành thắng lợi trong một cuộc chiến tranh lâu dài với một nỗi buồn và lòng hối tiếc sâu xa.

Edgar Hoover, giám đốc FBI đã đặt Bernard B. Fall vào danh sách cần theo dõi chỉ vì lý do là Washington không nhìn ra quan điểm của anh, cũng như quan điểm của Sir Robert Thompson. Cho đến nhiều năm sau khi tổng thống Richard M. Nixon tìm lại lời khuyên xưa của viên cựu cố vấn đại tá người Anh thì đã quá muộn màng rồi. Lục lọi lại những bài viết của tôi trong thời kỳ đó, tôi tìm được một bản tin phân tích tôi viết trên tờ Die Welt ngày 7 tháng 9 năm 1967 với tựa đề “Verfolgen die USA eine falsche Strategie?” (Có phải Hoa Kỳ đang theo đuổi một chiến lược sai lầm?) dựa một phần vào những cuộc thảo luận của tôi với Fall và bài bình luận của Sir Robert Thompson trên tạp chí The Spectator của Anh Quốc.

Bài bình luận này được viết một năm sau khi ông rời Việt Nam và sau khi nước Mỹ bị thiệt hại 4000 binh lính đầu tiên của họ trong cuộc chiến. Bài viết trên tờ The Spectator là lời khuyến cáo lần nữa của Sir Robert rằng Hoa Kỳ nên theo đuổi một chiến lược dẫn đến chiến thắng: bằng mọi cách sử dụng tối đa sức mạnh quân sự chống lại lực lượng chính quy Bắc Việt nhưng phải giảm thiểu thương vong cho người dân thường, phải khai triển quân đội Mỹ và Nam Việt với trọng tâm là để chinh phục, chiếm đóng và bảo vệ các trung tâm dân cư, ngăn chận các nguồn tiếp tế có giá trị cho Việt Cộng về các mặt tuyển dụng nhân sự và tiếp liệu. Đây cũng là thông điệp của Bernard Fall.

Sau lần gặp gỡ đầu tiên, tôi gặp lại Fall nhiều lần nữa tại Sài Gòn và một hay hai lần tại trường đại học Howard ở Washington. Ngày 21/2/1967 ông đạp nhầm một quả mìn nẩy loại “Bouncy Betty” và bị giết cùng với thượng sĩ Byron G. Highland, một nhiếp ảnh gia Thủy Quân Lục Chiến Hoa Kỳ. Fall đã chết trên “Con đường không vui” (Street Without Joy), tên gọi mà quân đoàn viễn chinh Pháp đã đặt cho đoạn đường sinh tử dài 70 dặm của Quốc Lộ 1 từ Huế đến Quảng Trị. Đó cũng là tựa đề của cuốn sách nổi tiếng của Fall viết về cuộc chiến Đông Dương lần thứ nhất. Trong cuốn tự truyện “Cuộc hành trình Hoa Kỳ của tôi” (My American Journey), nguyên bộ trưởng ngoại giao Hoa Kỳ tướng Colin Powell đã nói về tác phẩm đó như sau:

“Gần đây tôi đã đọc lại cuốn sách của Bernard Fall viết về Việt Nam, Con Đường Không Vui (Street Without Joy). Fall đã làm sáng tỏ một cách đau đớn là chúng ta hầu như không có sự hiểu biết nào về những gì mà chúng ta lại dấn thân vào.”

Đọc bài trước: Vinh Quang của sự Phi Lý (8)

Đọc bài tiếp theo: Vinh Quang của sự Phi Lý (10)

Đọc những bài trước ở trang Vinh Quang của Phi Lý

 

Advertisements

2 thoughts on “Vinh Quang của sự Phi Lý (9)

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s