Bảo tồn đa dạng sinh học tự nhiên

Việc mang một loài ngoại lai vào môi trường tự nhiên trong nước là một việc hệ trọng cần phải được cân nhắc hết sức kỹ lưỡng. Người ta hay nói về đa dạng sinh học, nhưng dưới ý nghĩa đa dạng sinh học tự nhiên (native biological diversity), một sự đa dạng của thiên nhiên tồn tại lâu đời địa phương. Đây mới là sự đa dạng sinh học cần phải bảo vệ. Đa dạng sinh học không có nghĩa là du nhập càng nhiều loài từ bên ngoài vào môi trường nội địa càng tốt.

Khi một loài ngoại lai thâm nhập được vào môi trường nội địa, nó có thể mang lại những hậu quả khôn lường. Con cua đồng Trung Quốc (Eriocheir sinensis) được phát hiện ra trong nhiều con sông ở Đức từ năm 1912, nơi mà chúng hầu như không có kẻ thù tự nhiên nào. Chúng trở thành đối thủ cạnh tranh thức ăn với cá, đào xói mòn đập nước và phá hoại các công trình xây dựng khác. Bắt đầu từ 1930, tức là mãi 18 năm sau, chúng mới trở thành một mối họa to đến mức người Đức phải bỏ nhiều công sức ra để khống chế chúng. Năm 1935, người ta phải bắt và tiêu hủy 500 tấn ở sông Elbe, rồi sang 1936 người dân miền Bắc Đức phải đi thu lượm bằng tay 20 triệu con. Mặc dù vậy, ngày nay chúng đã bắt đầu lan sang Thụy Sĩ và Cộng hòa Séc. Tây Ban Nha cũng phải đang cực nhọc ngăn chận không cho loài cua này sinh sống ở cửa sông Guadalquivir. Loài này sang Đức có lẽ là từ vùng được người Đức thuê lại ở miền đông Trung Quốc thuộc Thanh Đảo (Quingdao ngày nay) hồi đầu thế kỷ 20.

Piaractus brachypomus
Piaractus brachypomus

Du nhập một loài ngoại lai vào còn mang theo nguy cơ du nhập một mầm bệnh trước nay chưa từng xuất hiện trong môi trường nội địa. Ví dụ như loài nấm Phytophthora infestans được mang vào châu Âu trong những năm 1840. Loài nấm này đã gây ra bệnh mốc sương, phá hủy gần như toàn bộ vụ mùa khoai tây của Ireland, dẫn đến cái chết của một triệu người Ireland và khiến cho khoảng 1,5 triệu người khác phải di dân sang bên kia đại dương cũng như đã dẫn đến những thay đổi to lớn về chính trị, xã hội và kinh tế trong Liên hiệp Anh.

Cỏ phấn hương được du nhập vào Đức qua những hạt mầm làm phụ gia cho thức ăn cho chim chóc hay lẫn trong các loại hạt nhập khẩu. Phấn hoa của loài thực vật này có thể gây dị ứng từ mạnh bất thường cho đến bị suyễn. Ở Đức có từ 25.000 đến 50.000 người bị ảnh hưởng hằng năm, trong đó phí tổn về kinh tế cho nền kinh tế quốc dân Đức qua điều trị và nghỉ bệnh được ước lượng tròn 20 đến 40 triệu euro. Vì tác động gây dị ứng, cộng với vận tốc lan tràn hết sức nhanh chóng nên các nước Thụy Sĩ, Ý và Hungary đã ban hành luật, bắt buộc người dân phải có nhiệm vụ báo cáo với cơ quan chức năng và tiêu diệt loài cỏ này.

Ở Papua New Guinea, loài cá Piaractus brachypomus tức Colossoma brachypomum đã  được thả xuống sống Sepik năm 1994 và xuống sông Ramu năm 1997 nhằm cải thiện nguồn cung cấp protein cho người dân bản địa. Loài cá nguyên thủy là ăn thực vật đã chuyển sang ăn thịt trong hệ thống sinh thái mới và đã gây thiệt hại nặng cho thế giới động thực vật địa phương. Tiếp theo sau đó thậm chí còn xảy ra nhiều tai nạn khi bơi lội vì bị loài cá này cắn. Người dân địa phương gọi loại cá này là “Ball Cutter”. Vừa mới đây, theo tin tức báo chí Việt Nam, 10 tấn cá đã được phóng sinh, trong đó có cả loài cá nguy hiểm này.

Tóm lại, hãy hết sức thận trọng với việc du nhập những loài ngoại lai vào mọi trường nội địa và thả những loài cá ngoại lai ra môi trường thiên nhiên địa phương. Trong trường hợp xấu nhất thì đó không phải là phóng sinh mà là thả hàng loạt “sát thủ” tiêu diệt loài nội địa.

Phan Ba

Tài liệu tham khảo:

Đa dạng sinh học, Bruno Streit, NXB Tri Thức, Phan Ba dịch

Wikipedia tiếng Đức

Báo Lao Động Online: http://plo.vn/xa-hoi/phong-sinh-ca-chim-trang-hau-qua-khon-luong-681070.html

Báo Lao Động Online: http://plo.vn/xa-hoi/ca-chim-trang-phong-sinh-la-con-ca-gi-681376.html

Đọc các bài khác ở trang Môi Trường: https://phanba.wordpress.com/khoa-học-moi-trường/

 

Advertisements

2 thoughts on “Bảo tồn đa dạng sinh học tự nhiên

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s