Quốc Hội và Watergate

Cùng với lần trở về của những người lính cuối cùng và lần Hà Nội trả tự do cho 580 tù binh trong tháng Ba 1973, Quốc Hội và công chúng không còn sẵn sàng tiếp tục hỗ trợ cho Nam Việt Nam như trước nữa. Nhiều bản tường trình về các vi phạm hiệp định ngưng bắn cũng không thể làm thay đổi được gì ở điều này. Tư lệnh Hải quân Đô đốc Elmo Zumwalt diễn đạt một cách phi ảo tưởng: “Có ít nhất hai khái niệm mà người ta không được phép sử dụng để mô tả kết quả của chính sách mâu thuẫn này. Một khái niệm là ‘hòa bình’, khái niệm kia là ‘danh dự'”.[1]

Zumwalt (thứ ba từ bên trái) cùng với các thành viên Hội đồng Tham mưu trưởng: Moorer, Abrams, Cushman, Ryan và Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Mỹ Laird, 1973.
Zumwalt (thứ ba từ bên trái) cùng với các thành viên Hội đồng Tham mưu trưởng: Moorer, Abrams, Cushman, Ryan và Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Mỹ Laird, 1973.

Quốc Hội giới hạn dần các khả năng gây ảnh hưởng đến những diễn tiến ở Việt Nam của Nixon. Cuối tháng Sáu, các dân biểu bỏ phiếu hủy bỏ toàn bộ các phương tiện để tiếp tục tiến hành cuộc không chiến trên Đông Dương. Nixon dùng quyền phủ quyết của ông, nhưng đối diện với tình trạng trong Quốc Hội, không có con đường nào dẫn đến một thỏa hiệp: Vào ngày 15 tháng Tám 1973, những cuộc ném bom lãnh thổ Campuchia dọc theo biên giới với Nam Việt Nam được chấm dứt. Từ khi ngừng bắn, Không quân Mỹ đã ném 250.000 tấn bom – nhiều hơn là ném bom xuống nước Nhật trong Đệ nhị Thế chiến – và đã ép buộc hai trong số bảy triệu người Campuchia phải chạy tỵ nạn. Nhưng bây giờ thì lần đầu tiên trong lịch sử tham chiến ở Đông Dương của Mỹ, người ta đã có những bước tiến có hiệu quả nhằm ngăn chận không cho các hành động quân sự tiếp diễn. Ngoài ra, các dân biểu cũng quyết định không trợ giúp xây dựng về kinh tế cho Bắc Việt Nam, cho tới chừng nào mà số phận của tất cả những người Mỹ mất tích (missing in action, MIA) còn chưa được làm sáng tỏ. Trong tháng Mười Một, Quốc Hội bãi bỏ một phiếu phủ quyết nữa của Nixon, và ban hành đạo luật ấn định một thời hạn là 60 ngày cho tổng thống để can thiệp vào các khủng  hoảng và sau thời hạn này phải rút quân đội về trong vòng ba mươi ngày khi các dân biểu không chấp thuận hoạt động đó (War Power Act). Qua đó, Quốc Hội đã rút kinh nghiệm từ những hệ quả bắt nguồn từ cung cách hoạt động tự ý của nhiều vị tổng thống, nhấn mạnh đến các quyền hạn của họ và cho thấy rõ rằng đối với họ, cuộc chiến tranh này đã chấm dứt vĩnh viễn.

Nhưng vào thời điểm này thì chính phủ đã gần như là bất lực vì vụ Watergate. Nixon tuyệt vọng tìm cách che đậy sự đồng lõa của ông trong các hoạt động bất hợp pháp do Nhà Trắng ra lệnh (đặc biệt là lần những người “thợ ống nước” thâm nhập vào trung tâm tranh cử  của đảng Dân chủ trong tòa nhà Watergate). Viện cớ lo ngại về “an ninh quốc gia”, ông cố giữ kín các bằng chứng. Thế nhưng sau bao nhiêu người chết đó trên các chiến trường ở Việt Nam, sau cuộc chiến được tiến hành nhân danh “an ninh quốc gia”, các lý lẽ của Nixon không còn đáng tin và mang tín cay độc. Nước Mỹ đã chán ngán một người tổng thống không tuân thủ pháp luật và đại diện cho một cung cách chính trị mang dấu ấn của những ý tưởng phi thực tế (‘Great Society’ của Johnson), của lừa dối và thông tin sai lạc (Chiến tranh Việt Nam). Bối cảnh chính trị mà vụ Watergate diễn ra ở trong đó chịu ảnh hưởng nặng của cuộc Chiến tranh Việt Nam: hành pháp tự cho có quá nhiều quyền lực (“tổng thống đế chế”), một giới truyền thông ngày càng mang tính phê phán nhiều hơn và người dân mất tin tưởng vào các thể chế nhà nước. Trước bối cảnh của một sự chán ngán chính trị rộng khắp, của vụ bê bối Watergate và của một nền lập pháp dứt khoát từ Quốc Hội, lời hứa của Nixon đối với Thiệu, sẽ sát vai với Nam Việt Nam trong trường hợp khẩn cấp, đã thể hiện ra là vô hiệu.

Marc Frey

Phan Ba dịch

Đọc những bài khác ở trang Lịch sử Chiến tranh Việt Nam


[1] Trích dẫn theo Stephen E. Ambrose, Nixon, tập 3: Ruin and Recovery 1973-1990, New York 1991, trang 34.

 

Advertisements

One thought on “Quốc Hội và Watergate

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s