Mùa Hè Đỏ Lửa 1972

Trước bối cảnh “ngoại giao bóng bàn” của Kissinger, các chuẩn bị cho một đợt tấn công quân sự được hấp tấp bắt đầu ở Bắc Việt Nam. Một tháng sau chuyến viếng thăm Trung Quốc gây sự chú ý khắp nơi trên thế giới của Nixon, và với lần bắt đầu cuộc tranh cử ở Mỹ, các công việc chuẩn bị đã hoàn thành. Trong tháng Ba 1972, 120.000 người lính Bắc Việt được trang bị xe tăng Xô Viết đã xâm nhập Nam Việt Nam: Một phần thì vượt qua vùng phi quân sự, một làn sóng tấn công thứ nhì nhắm vào vùng cao nguyên Trung phần, một làn sóng thứ ba từ Campuchia đi về hướng Sài Gòn. Vào thời điểm của đợt tấn công còn có 95.000 người lính Mỹ ở Nam VIệt Nam, trong đó chỉ có 6000 người thuộc lực lượng chiến đấu. Các cơ quan tình báo tuy đã báo cáo nhiều dấu hiệu cho thấy Bắc Việt tăng cường hoạt động, nhưng quy mô, thời gian và địa điểm đã được ước lượng hoàn toàn sai. Trong một thời gian ngắn, tuyến bảo vệ biên giới của QLVNCH bị tràn ngập. Quân đội Bắc Việt nhanh chóng chiếm lĩnh năm tỉnh phía bắc với thành phố Quảng trị. Ở cao nguyên trung phần, họ tiếp cận Kontum và đe dọa chia cắt đất nước ra làm hai phần. Trong miền Nam, họ tiến quân chỉ còn cách Sài Gòn 70 kilômét. Thiệu phải dùng toàn bộ lực lượng của QLVNCH để bảo vệ các thành phố và xây dựng những tuyến phòng thủ. Việc này là tín hiệu khởi động cho MTDTGP, chuyển sang thế tấn công trong các vùng đất ở đồng bằng sông Cửu Long và trong vùng có nhiều dân cư quanh Sài Gòn, và đã giành lấy quyền kiểm soát nhiều làng mạc cũng như căn cứ của QLVNCH. Đợt tấn công Phục Sinh đã làm lung lay nền tảng của chính quyền Nam Việt Nam và cho giới công chúng Mỹ thấy rằng các đánh giá tốt đẹp của Tổng thống về cuộc Việt Nam hóa mang nhiều dấu ấn của những hình ảnh lý tưởng giống như các lời giải thích của Johnson trước đợt tấn công Tết Mậu Thân 1968.

Máy bay  A-1 Skyraider đang ném bom ở mặt trận Kon Tum
Máy bay A-1 Skyraider đang ném bom ở mặt trận Kon Tum

Nhưng cũng như người tiền nhiệm của mình, dù trong bất cứ trường hợp nào Nixon cũng không muốn chấp nhận một chiến bại trong một năm tranh cử. Ông cũng không phó mặc Nam Việt Nam cho số phận của nó. Vì vậy mà vào ngày 8 tháng Năm, ông tuyên bố lần leo thang nguy hiểm nhất của cuộc chiến kể từ 1965: thả mìn xuống cảng Hải Phòng, phong tỏa đường biển Bắc Việt Nam và tái tiến hành chiến tranh ném bom. Dưới mật danh Linebacker, máy bay ném bom Mỹ cất cánh tiến hành những cuộc tấn công dữ dội nhất cho tới nay vào các mục tiêu ở Bắc Việt Nam. Chỉ riêng trong tháng Sáu, họ đã ném 112.000 tấn bom, trong số đó lần đầu tiên có loại “bom thông minh” (smart bombs), được trang bị máy quay và kỹ thuật laser, và được máy tính dẫn đến các mục tiêu của chúng. Khác với những đợt ném bom trước đây, Linebacker đã có thể tạo một tác động đáng kể. Quân đội di động của Bắc Việt Nam lần này phải cần phải dựa vào tiếp tế, trước hết là nhiên liệu từ miền Bắc. Khi không còn được tiếp tế do bị không kích, đợt tấn công bắt đầu khựng lại. Cho tới mùa hè, QLVNCH với sự giúp đỡ của không quân Mỹ đã đánh bật được những người tấn công. Người Bắc Việt phải chịu tổn thất nặng, và đã phải thương tiếc 100.000 người chết, QLVNCH ngược lại bị thiệt hại “chỉ” 25.000 người. Trong một vài vùng ở Nam Việt Nam, hạ tầng cơ sở bị hư hại nặng, và hàng trăm ngàn người dân thường lại phải bỏ chạy.

Trước khi quyết định, Nixon đã phớt lờ những cảnh báo của các cố vấn ông về việc Trung Quốc tham chiến và chính sách xuống thang với Moscow sẽ bị gián đoạn. Sau chuyến đi thăm Trung Quốc của ông và ngay trước chuyến viếng thăm Moscow vào cuối tháng Năm, ông Tổng thống muốn phô diễn cho các cường quốc cộng sản thấy thêm một lần nữa “Thuyết Người Điên” của ông và phương án của những mối liên kết. Các tính toán của Nixon đã thể hiện ra là đúng: sếp nhà nước và đảng, Leonid Brezhnev, chỉ phản đối yếu ớt về những thiệt hại của các tàu thủy Xô Viết ở cảng Hải Phòng và chào đón Nixon với tất cả mọi lễ nghi tại một chuyến đi thăm Kreml. Cả phản ứng của Bắc Kinh cũng tương đối ôn hòa. Qua đó, Trung Quốc và Liên bang Xô viết báo hiệu cho thấy rằng họ giúp đỡ đồng minh Bắc Việt Nam của họ không phải là vô điều kiện. Cả ở Hoa Kỳ, phản đối cũng có giới hạn. Thượng Viện bày tỏ sự phẫn nộ của họ, nhưng các cuộc thăm dò dư luận cho thấy một sự đồng tình rõ ràng đối với đường lối của Nixon. Ở bên ngoài phong trào phản chiến, những cuộc ném bom luôn luôn nhận được nhiều sự đồng tình hơn là gửi quân đội trên mặt đất.

Đối với giới lãnh đạo ở Hà Nội, đợt tấn công Phục Sinh là một thất bại. Hoa Kỳ đã cho thấy tính sẵn sàng giữ vững nhà nước vệ tinh Nam Việt Nam của họ. Thêm nữa, Moscow và Bắc Kinh đã bỏ mặc các đồng chí Việt Nam của họ và làm rõ, rằng các quan hệ được cải thiện với Hoa Kỳ đối với họ quan trọng hơn là cuộc Chiến tranh Việt Nam. Ít ra thì Hà Nội cũng ghi nhận được một điều rằng, quân đội Nam Việt Nam sẽ sụp đổ nếu như không có sự tham chiến của Mỹ. Ở Sài Gòn, người ta cũng chia sẻ đánh giá này. Kể từ lúc đó, chế độ Thiệu còn tích cực nhiều hơn nữa để cố gắng giữ Hoa Kỳ ở lại Việt Nam. Nhưng cả Nixon cũng không cảm thấy hài lòng về việc đã ngăn chận được một chiến bại ở Nam Việt Nam. Trong lúc tranh cử, tuy là ứng cử viên tổng thống đảng Dân chủ, George McGovern, không thể gây nguy hiểm thật sự cho ông, vì con người chống chiến tranh kịch liệt này đối với nhiều người Mỹ thì đơn giản là quá tự do. Nhưng McGovern tạo áp lực lên Nixon và ép buộc ông cũng phải tự trình diễn mình như là một con người của hòa bình. Nhưng trước hết là Nixon biết rằng Quốc Hội sắp sửa gạch bỏ mọi phương tiện để tiếp tục cuộc tham chiến của Mỹ ở Việt Nam. Đợt tổng tấn công Phục Sinh không chỉ nâng quy mô của bạo lực và tàn phá lên một mức mới. Không bên nào cảm thấy hài lòng với tình hình quân sự. Nhưng chính phủ Nixon và giới lãnh đạo ở Hà Nội ngày càng nhận thấy rõ rằng cuộc chiến không thể nào cứ tiếp tục mãi mãi được. Qua đó, áp lực trong nước ở Hoa Kỳ và sự kiệt quệ ở Bắc Việt Nam đã tạo những tiền đề cơ bản cho những cuộc đàm phán hòa bình thành công.

Marc Frey

Phan Ba dịch

Đọc những bài khác ở trang Lịch sử Chiến tranh Việt Nam

Advertisements

One thought on “Mùa Hè Đỏ Lửa 1972

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s