Xâm lược Campuchia

Trong lúc đó, ở Washington, Tổng thống Nixon cố gắng giữ vững “đa số im lặng” của ông, Tháng Ba 1970, ông tuyên bố sẽ từng bước rút dần thêm 150.000 người lính ra khỏi Việt Nam. Ông giải thích việc này với các tiến bộ của cuộc Việt Nam hóa. Nhưng trong bí mật thì Nixon rất lo lắng về tình hình ở Đông Dương. Các đàm phán hòa bình ở Paris không chuyển động. Tướng Abrams ở Sài Gòn cực lực cảnh báo trước những đợt rút quân đội Mỹ khác, trong khi những người phê phán Nixon ở trong nước lại yêu cầu rút quân nhanh hơn. Cả trong Quốc Hội, tiếng nói chống chiến tranh cũng ngày một quyết liệt hơn. Trong tháng Tư, Ủy ban Đối ngoại của Thượng Viện nhất trí rút lại “Nghị quyết Vịnh Bắc bộ” và đề nghị Quốc Hội hãy tham gia vào bước tiến này (tất cả các đại biểu Quốc Hội rút nghị quyết này lại vào ngày 31 tháng Mười Hai 1970). Tín hiệu xuyên qua mọi đảng phái này thêm một lần nữa đã để cho người Tổng thống thấy rõ rằng ông phải nhanh chóng chấm dứt chiến tranh.

Sơ đồ chiến dịch đột kích Campuchia, tháng Năm 1970
Sơ đồ chiến dịch đột kích Campuchia, tháng Năm 1970

Một cơ hội, tiến hành chiến tranh để dẫn tới hòa bình, đã mở ra qua lần lật đổ quốc vương Campuchia, Hoàng tử Sihanouk, bởi Thủ tướng Lon Nol vào ngày 18 tháng Ba 1970. Ngay cả khi cho tới ngày nay vẫn không có được bằng chứng rõ ràng, thì vẫn có một loạt chỉ dấu cho thấy rằng CIA đã dính líu vào trong cuộc đảo chính của Tướng Lon Nol thân Mỹ này. Thế nào đi chăng nữa thì cuộc đảo chính cũng tạo lợi thế cho Washington, vì Lon Nol hứa sẽ đánh đuổi người Bắc Việt Nam và lực lượng Khmer Đỏ liên minh với họ ra khỏi lãnh thổ Campuchia. Giới quân sự ở Lầu Năm Góc và Tướng Abrams ở Sài Gòn nhìn thấy thời điểm đã đến, để cuối cùng rồi cũng có thể hành động chống lại những vùng hậu cứ của người Bắc Việt ở Campuchia. Đi ngược lại với lời khuyên của Bộ trưởng Bộ Ngoại giao và Bộ trưởng Bộ Quốc phòng của ông, Nixon chấp thuận kế hoạch của giới quân đội: một chiến dịch tấn công trên mặt đất vào những vùng cạnh biên giới của Camphuchia nằm ở phía tây của thủ đô Sài Gòn. Trong vùng đất Camphuchia chỉ cách Sài Gòn 60 kilômét, giới quân đội phỏng đoán không chỉ nhiều hậu cứ mà còn cả tổng hành dinh quân sự của MTDTGP mà cho tới nay vẫn còn chưa tìm thấy. Ngoài ra, họ hy vọng cuộc xâm lược sẽ mang lại một thời gian nghỉ ngơi cho chính quyền Nam Việt Nam và cuộc Việt Nam hóa.

Năm 1953, người Pháp đã liên minh với Lào để nhằm chiến thắng ở Việt Nam. Năm 1965, Johnson đã ra lệnh ném bom miền Bắc để ổn định miền Nam. Bây giờ thì Nixon cũng quyết định mở rộng cuộc chiến để có thể chấm dứt được nó. Ông giải thích cho công chúng bị bất ngờ, rằng ông sẽ không chấp nhận việc “quốc gia hùng cường nhất thế giới hành động như một gã khổng lồ bất lực đáng thương hại”, khi “các thế lực toàn trị và vô chính phủ đe dọa các quốc gia và thể chế tự do ở khắp nơi trên thế giới”.[1] Vào ngày 1 tháng Năm, 31.000 lính Mỹ và 43.000 lính Nam Việt Nam tiến quân vào Campuchia.

Thành công về quân sự của cuộc xâm lược này là có giới hạn. Thống kê cho thấy có 2000 “Việt Cộng” chết, nhiều kho vũ khí lớn và công sự bị phá hủy. Đợt tấn công đã làm giảm áp lực của đối thủ lên vùng đất quanh Sài Gòn. Nhưng người ta đã không thể tìm ra tổng hành dinh huyền thoại của MTDTGP. Thêm vào đó, chiến dịch này tạm thời mở rộng vùng hoạt động của quân đội Mỹ và QLVNCH yếu ớt. Phản ứng lại đợt tấn công của Mỹ, người Bắc Việt lui sâu thêm vào trong nội địa. Trong thời gian tiếp theo sau đó, người Khmer Đỏ với sự giúp đỡ của Việt Nam và Trung Quốc đã có thể mở rộng sự kiểm soát của họ ra trên gần một nửa lãnh thổ Campuchia. Qua đó, cuộc xâm lược đã thổi bùng lên xung đột đã âm ỉ từ nhiều năm nay giữa Khmer Đỏ và chính phủ ở Phnom Penh. Các băng nhóm chủ yếu bao  gồm những người còn vị thành niên của Pol Pot bắt đầu biến đất nước thành một cánh đồng xác chết khổng lồ. Nhìn về lâu dài thì cuộc xâm lược này đã tạo điều kiện thuận lợi cho cuộc diệt chủng ở Campuchia.

Pháo 105 ly tại cứ điểm Jackson Hole btrên lãnh thổ VNCH trước chiến dịch đột kích Campuchia trong tháng Năm 1970
Pháo 105 ly tại cứ điểm Jackson Hole btrên lãnh thổ VNCH trước chiến dịch đột kích Campuchia trong tháng Năm 1970

Một đa số vừa quá bán của người Mỹ ủng hộ lần mở rộng chiến tranh. Thế nhưng khi lực lượng vệ binh quốc gia nổ súng bắn vào những người biểu tình tại khuôn viên trường đại học Kent State ở Ohio vào ngày 4 tháng Năm 1970 thì đã xảy ra những cuộc biểu tình phản đối dữ dội nhất trong lịch sử của cuộc Chiến tranh Việt Nam. Hàng trăm trường college và đại học đóng cửa, ở Washington 100.000 người biểu tình bao vây Tòa Nhà Trắng đã được  rào chặn trên một chu vi rộng. Thất vọng và cay đắng, giới tinh hoa ngoại giao quay lưng lại với Nixon. Ông Tổng thống chỉ còn đường rút lui: Ông tuyên bố chấm dứt cuộc xâm lược cho tới cuối tháng Sáu và gián tiếp thừa nhận rằng đã đánh giá quá thấp sự chống đối của công chúng. Những sự việc ở Kent State còn thúc đẩy ông tiến hành  một chuyến đi trong đêm, không người hộ vệ, đến gặp một vài người biểu tình đang đóng ở “Lincoln Memorial”. Được Anthony Hopkins diễn đầy ấn tượng trong phim Nixon của Oliver Stone, người Tổng thống đơn độc và bị cô lập cố gắng vượt qua sự câm lặng giữa những người bị cầm quyền và những người cầm quyền. Nhưng đồng thời ông cũng tuyên bố chiến tranh với giới truyền thông tự do và với Quốc Hội, chửi mắng những người phê phán chính sách đối nội của ông và yêu cầu FBI kiểm tra có quy mô hàng ngàn công dân Mỹ. Nhưng cảnh sát liên bang đã chống lại việc vi phạm rõ rệt hiến pháp này. Stephen Ambrose, nhà viết tiểu sử ông, đã viết rằng Nixon “không thể chiến thắng cuộc chiến; nhưng ông không muốn chấm dứt nó; và ông khước từ việc thua nó.”[2]

Marc Frey

Phan Ba dịch

Đọc những bài khác ở trang Lịch sử Chiến tranh Việt Nam


[1] Address to the Nation on the Situation in Southeast Asia, 30/04/1970, trong: Public Papers of the Presidents, Richard M. Nixon, 1970, Washington 1971, 405-410.

[2] Stephen E. Ambrose, Nixon, tập 2: The Triumph of a Politician 1962-1972, New York 1989, trang 407.

 

Advertisements

2 thoughts on “Xâm lược Campuchia

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s