Đỉnh cao của Chiến lược Châu Á: chuyến thăm Việt Nam của Obama

Obama thăm Việt Nam trước Hội nghị thượng đỉnh G7 ở Nhật Bản. Một đối tác trẻ nhưng quan trọng cho Hoa Kỳ. Cả hai nước đều muốn bỏ lại quá khứ ở phía sau: vấn đề là kinh tế và quan hệ khó khăn với Trung Quốc.

Rodion Ebbighausen

Phan Ba dịch

Trước chuyến viếng thăm Việt Nam của Obama, người ta không chỉ nghe được những lời chào đón hoan nghênh. Vài ngày trước khi Obama đến (trong hình là với người đồng nhiệm Trần Đại Quang thứ hai từ phải sang và với Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Nguyễn Chí Vịnh, trái), truyền thông do nhà nước kiểm soát ở Việt Nam đã lên án rằng Hoa Kỳ đang giúp đỡ một tổ chức khủng bố. Đó là nhóm Việt Tân, nhóm mà, ít nhất là theo lối nhìn của các cơ quan an ninh Việt Nam, đã lợi dụng một thảm họa môi trường còn chưa được làm rõ với hàng trăm tấn cá chết ở miền Trung Việt Nam để lật đổ hệ thống chính trị. Việt Tân là một mạng lưới chủ yếu ở Hoa Kỳ của những nhà hoạt động muốn dẫn nhập dân chủ vào Việt Nam, và theo thông tin của chính họ thì là bằng những biện pháp hòa bình.

Nhưng lời cáo buộc này hướng đến trước hết là đến các khán giả trong nước và sẽ không làm lu mờ chuyến viếng thăm chính thức của Obama, nhà chính trị học Gerhard Will nói với trang Làn Sóng Đức: “Đối với cả hai bên, các lợi ích về chiến lược và kinh tế đều quan trọng hơn rất nhiều.”

Obama thăm Việt Nam 2006
Obama thăm Việt Nam 2006

Áp lực từ Trung Quốc làm tăng tốc cuộc tiếp cận

Việc Hoa Kỳ và Việt Nam có những quan hệ tốt đẹp đến như vậy có thể khiến cho người ta ngạc nhiên khi nhìn đến cuộc Chiến tranh Việt Nam cách đây mới 40 năm. Hướng đi đã được đặt ra ngay từ cuối những năm 90 và đã tìm thấy đỉnh cao của nó với chuyến viếng thăm của Bill Clinton năm 2000. Kể từ lúc đó luôn có những chuyến viếng thăm cấp cao giữa hai nước. Trên bình diện ngoại giao, Hoa Kỳ và Việt Nam đã ký kết một đối tác toàn diện, đưa ra chín lĩnh vực hợp tác. Trong đó, bên cạnh tăng cường các quan hệ về ngoại giao và chính trị cũng là việc cùng nhau khắc phục những hậu quả của chiến tranh và tiếp tục hợp tác trong khoa học và nghiên cứu. Obama sẽ khánh thành “Fullbright University Vietnam” ở thành phố Hồ Chí Minh.

Trong những năm vừa qua, cuộc tiếp cận đã được tăng tốc thêm bởi những căng thẳng đang tăng cao ở Biền Đông. Ở đó, Việt Nam tranh chấp đặc biệt là với Cộng hỏa Nhân dân Trung Hoa, nhưng cũng cả với các quốc gia lân cận, về chủ quyền trên hai quần đảo. “Việt Nam và Hoa Kỳ đã nhích lại gần nhau qua những lợi ích giống nhau trên Biển Đông”, Carl Thayer nói, cựu giáo sư chính trị học của Đại học Úc ở New South Wales. Để có thể chống chọi lại với láng giềng Trung Quốc to lớn đang tăng cường vũ trang thật mạnh, Việt Nam cần sự giúp đỡ. Vì vậy mà sự tiếp cận nhanh chóng trong những năm vừa rồi một phần cũng xuất phát từ áp lực bên ngoài, nhà chính trị học Gerhard Will nói.

Vũ khí và tự do thương mại

Đối với Việt Nam, việc bỏ lệnh cấm bán vũ khí có hiệu lực từ 1984 bởi Obama là một tín hiệu quan trọng. Hôm thứ Hai, Obama nhấn mạnh rằng việc dỡ bỏ lệnh cấm vận hoàn toàn không có liên quan gì đến Trung Quốc mà chỉ có một mục đích duy nhất là đẩy mạnh quá trình bình thường hóa lâu dài các quan hệ với Việt Nam.

Obama cũng tuyên bố lạc quan rằng việc hợp tác kinh tế cũng sẽ được đẩy mạnh. Trong đó, đứng ở tâm điểm là Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TTP). Hiệp định tự do thương mại chủ yếu do Hoa Kỳ thúc đẩy bao gồm mười hai quốc gia ở Thái Bình Dương, trong đó là Việt Nam và Nhật Bản, nhưng không có Trung Quốc. Các nước đã đồng ý với những điều kiện khung cho hiệp định trong tháng Mười 2015. “Việt Nam hy vọng qua đó có thể tiếp tục tiếp cận được với thị trường Mỹ, và là với những điều kiện tốt nhất có thể”, chuyên gia người Úc về Việt Nam, ông Thayer, nói.

Giới hạn của cuộc tiếp cận

Mặc cho những tiến bộ đã đạt được cho tới nay, vẫn có giới hạn của cuộc tiếp cận, chỉ riêng qua địa lý. Việt Nam không thề thoát khỏi ảnh hưởng khổng lồ của láng giềng Trung Quốc phương Bắc. Tại tất cả các quyết định, họ luôn phải nghĩ đến quyền lợi của láng giềng. Vì vậy mà mâu thuẫn lớn là một đặc tính của quan hệ Việt-Mỹ, như Will nhấn mạnh. “Việt Nam luôn luôn muốn để mở một cánh cửa. Cả Hoa Kỳ cũng vậy, vì mặc cho tất cả những xung đột với Trung Quốc, người ta không được phép quên rằng Trung Quốc cũng là một đối tác kinh tế mạnh cho Hoa Kỳ.”

Will cảnh báo những kỳ vọng quá cao. “Tình thế khó xử trong các quan hệ song phương giữa Việt Nam và Hoa Kỳ nằm ở chỗ rằng về một mặt thì có những kỳ vọng cao, nhưng mặt khác thì hầu như không có những mục tiêu cụ thể nào mà người ta muốn cùng nhau đạt được.” Ví dụ như Việt Nam muốn được trợ giúp về quân sự để chống lại những hoạt động của Trung Quốc ở Biển Đông. Nhưng việc đó thể hiện cụ thể ra sao?, Will hỏi. Liệu Việt Nam có cảm thấy được giúp đỡ khi tàu và máy bay Mỹ đi tuần trên Biển Đông không? Tất cả những điều đó là không rõ ràng. Thỏa thuận một hợp tác an ninh trên giấy là một việc, thực hiện nó là một việc khác.

Câu chuyện thành công

Mặc cho những giới hạn này, cuộc tiếp cận của hai nước nhìn chung là một thành công, Thayer nói: “Các quan hệ Việt-Mỹ là một thành công lớn trong định hướng đối ngoại mới xoay sang châu Á-Thái Bình Dương của Obama. Tổng thống Obama sẽ xác lập nền tảng để tiếp tục tăng cường các quan hệ và qua đó tiếp tục theo đuổi đường lối đối ngoại của ông như trong trường hợp Iran và Cuba.” Và sau nhiệm kỳ tổng thống của Obama, câu chuyện thành công hẳn cũng sẽ được tiếp tục, Gerhard Will tin tưởng. Các quan hệ đang tốt đẹp cho tới mức cả chính phủ mới nhậm chức ở Việt Nam lẫn chính phủ Mỹ trong tương lai cũng sẽ không thể làm hư hại chúng – ngoại trừ trường hợp cố tình.

Phan Ba dịch từ http://www.dw.com/de/obama-kr%C3%B6nt-asien-strategie-mit-vietnam-besuch/a-19276939

Đọc những bài khác ở trang Thế Giới

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s