Trỗi dậy và suy tàn của Bồ Đào Nha

Nước Bồ Đào Nha độc lập bắt đầu tách khỏi Tây Ban Nha vào thế kỷ 12. Dưới thời Vua Dinis trong thế kỷ 13, Bồ Đào Nha bắt đầu chuyển mình. Vị vua này được hưởng một nền giáo dục tự do khai phóng, biết nói tiếng Pháp và tiếng Latinh. Ông cởi mở đối với người nước ngoài và những người có tôn giáo khác, bổ nhiệm một người từ Genua (Ý) làm đô đốc chỉ huy hạm đội và một người Do Thái đứng đầu chính phủ. Chẳng bao lâu sau đó, trong thế kỷ 13, nước Bồ Đào Nha đã nổi tiếng là một điểm đến tự do và bao dung. Bên cạnh các thương gia người Ý từ Genua là những người từ đảo Mallorca ở Địa Trung Hải, từ Ai Cập và rất nhiều người Do Thái từ khắp nơi quanh Địa Trung Hải. Nhiều nhà thiên văn học người Ả Rập làm việc cho triều đình Bồ Đào Nha.

Bắt đầu từ thế kỷ 15, cùng với việc tỉnh giấc bước ra khỏi sự mê tín dị đoan của thời Trung cổ, hoàng tử Henrique Nhà Hàng hải đã tụ tập quanh mình nhiều học giả người nước ngoài: các nhà toán học, nhà hàng hải và những người chuyên vẽ bản đồ. Giấc mơ khám phá ra những vùng đất mới, phát hiện hòn đảo Atlantis huyền thoại, chiếm lĩnh người hoàng tử cũng như nhiều người khác trong thời gian đó. Henrique chính là người khởi xướng và thực hiện chương trình thúc đẩy hàng hải, hỗ trợ cho những chuyến đi biển khám phá các vùng đất mới. Rồi Vasco da Gama phát hiện ra con đường biển vòng quanh châu Phi sang Ấn Độ. Gia vị bây giờ không còn vào châu Âu qua Venice nữa, mà là qua Lisbon. Một thời kỳ mới bắt đầu, “thời kỳ vàng” của Bồ Đào Nha. Đất nước giàu lên nhanh chóng. Chỉ trong vòng một thế hệ, Lisbon biến đổi từ một cảng biển trở thành một thành phố lớn của châu Âu, vượt qua Venice trở thành đô thị giàu có nhất.

Tu viện Jerónimos, nơi Vasco da Gama đã cầu nguyện trước khi khởi hành đi tìm được con đường biển sang Ấn Độ. Sau khi Vasco da Gama trở về, tu viện này được xây lên từ số tiền thuế do những con tàu chở gia vị từ Ần Độ trở về vào bến cảng Lisbon phải nộp.
Tu viện Jerónimos, nơi Vasco da Gama đã cầu nguyện trước khi khởi hành đi tìm được con đường biển sang Ấn Độ. Sau khi Vasco da Gama trở về, tu viện này được xây lên từ số tiền thuế do những con tàu chở gia vị từ Ần Độ trở về vào bến cảng Lisbon phải nộp.

Thời kỳ vàng son của Bồ Đào Nha bắt đầu chấm dứt vào cuối thế kỷ 15 đầu thế kỷ 16. Năm 1492, năm mà Columbus khám phá ra châu Mỹ, người Tây Ban Nha cuối cùng cũng chiến thắng người Moor, xua đuổi họ ra khỏi Tây Ban Nha và châu Âu. Cuộc đàn áp những người ngoại đạo bắt đầu. Lúc đầu, 60.000 người Do Thái chạy sang nước Bồ Đào Nha tự do ở gần đó. Thế nhưng dưới áp lực của Nhà Thờ và Tây Ban Nha, tòa án dị giáo cũng được thiết lập ở Bồ Đào Nha năm 1522. Tất cả những người dị giáo đều phải rời khỏi đất nước, nếu ở lại, họ phải chuyển sang đạo Kitô và phải có tên họ mới. Gần phân nửa họ Bồ Đào Nha ngày nay xuất phát từ tên hoa hay cây cỏ – Oliveira, Silva, Figueira hay Carvalho. Ngày nay, các sử gia quốc tế thống nhất cho rằng cùng với tòa án dị giáo, chính nước Bồ Đào Nha đã tự chấm dứt thời kỳ vàng son của họ. Cùng với hàng ngàn người Do Thái bỏ nước ra đi, Bồ Đào Nha đã đánh mất tầng lớp trí thức của quốc gia. Sau này, khi thoát được sự cai trị của Tây Ban Nha lần thứ nhì vào năm 1640, Bồ Đào Nha tuy lấy lại được các thuộc địa cũ, nhưng không bao giờ có thể kết nối được với thời kỳ vàng son rực rỡ đó nữa.

Mô hình thành công của Bồ Đào Nha cũng là mô hình thành công của Hoa Kỳ ngày nay: dựa vào một nền giáo dục khai phóng, một tinh thần tự do, phóng khoáng. Thật ra thì điều này không phải là mới. Cả những lý thuyết về làm việc trong tập thể (team work) cũng nhấn mạnh tới sự đa dạng của các thành viên như là nền tảng cho sự thành công lâu dài.

Ngược lại, đàn áp những suy nghĩ, những niềm tin khác với suy nghĩ của chính mình thì chỉ gây hại cho đất nước, và có thể là mãi mãi không bao giờ khắc phục được những hậu quả đã gây ra.

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s