Nhân vật mới, chính sách cũ

Dưới sự đau buồn vì người Tổng thống bị ám sát chết, tính liên tục về chính sách và nhân sự thống lĩnh thời kỳ chuyển tiếp từ Kennedy sang Lyndon B. Johnson. Từ một Phó Tổng thống không có ảnh hưởng vươn lên thành người đàn ông có nhiều quyền lực nhất thế giới, Johnson hứa hẹn sẽ tiếp tục chính sách của người tiền nhiệm được ưa thích. Điều này đúng cho các câu hỏi về đối nội, đặc biệt là giải pháp cho các vấn đề chủng tộc, cũng như cho chính sách đối ngoại, chính sách mà trong quá khứ Johnson hầu như không hề chạm đến và bây giờ thì tin vào phán xét từ các cố vấn dẫn đầu của Kennedy. Thế nhưng khác với Kennedy, Johnson không hoàn toàn nghi ngờ tính đúng đắn của những hoạt động tham chiến của Mỹ ở Việt Nam. Ông được xác nhận bởi giới lãnh đạo cũ và mới quanh McGeorge Bundy và người anh em William của ông ấy, McNamara, Rostow, Rusk và Tướng Taylor, người chỉ huy việc gởi cố vấn Mỹ tăng viện trợ quân sự và kinh tế. Họ đồng tình với câu khẩu hiệu mà Johnson – là một người chống đảo chánh Diệm – đưa ra vài ngày sau khi tuyên thệ vào ngày 22 tháng Mười Một 1963: “Tôi sẽ không để cho Việt Nam đi trên con đường như Trung Quốc. Tôi đề nghị họ [các cố vấn] hãy đi đến nơi và tuyên bố với các tướng lãnh đó, rằng Lyndon Johnson giữ lời hứa của chúng ta. Nhưng, xin có Chúa chứng giám, tôi muốn rằng họ hãy can đảm mà đi vào những khu rừng rậm ở đó và dạy cho người cộng sản biết sợ hãi là gì.”[1] Từ góc nhìn của Mỹ, lời yêu cầu của Johnson là đúng lý. Trong khi những người ủng hộ cuộc đảo chánh trong Bộ Ngoại giao Mỹ được các nhân vật cầm quyền mới hứa hẹn sẽ chống MTDTGP mạnh mẽ hơn, thì chính xác điều ngược lại đã xảy ra: Mặt trận Giải phóng ghi nhận nhiều thành công đáng kể trong tháng Mười Một và Mười Hai 1963 mà chính quyền quân sự không làm gì để chống lại điều đó.

Walt Whitman Rostow trình bày trên mô hình Khe Sanh cho Tổng thống Johnson
Walt Whitman Rostow trình bày trên mô hình Khe Sanh cho Tổng thống Johnson

Đảo chánh lật đổ Diệm hoàn toàn không tạo sự ổn định về mặt chính trị và quân sự cho Nam Việt Nam như Washington đã hy vọng. Mười hai người sĩ quan trong Hội đồng Cách mạng Quân sự không cùng chung nhau ý muốn hành động, mà điểm cùng chung là sự nghi ngờ lẫn nhau và tính sẵn sàng lập âm mưu. Lúc đầu, dường như Tướng Dương Văn Minh, một trong những người chủ mưu cuộc đảo chánh, đã có thể cầm chắc dây cương. Thế nhưng nhiều dấu hiệu cho thấy rằng Minh bí mật hướng tới một giải pháp đàm phán và thỏa hiệp với MTDTGP. Một bước đi thận trọng đầu tiên để làm giảm bớt căng thẳng tình hình chính trị trong nước là việc ngưng tiến hành chương trình Ấp Chiến lược, cái đã gây ra nhiều sự bất bình trong giới nông dân và đẩy hàng loạt người trở thành thành viên mới cho MTDTGP. MTDTGP phản ứng lại việc đó với lời đề nghị đối thoại mà trong đó họ nhắc lại các mục tiêu chính của họ: ngưng bắn, bầu cử tự do, tạo chính phủ liên hiệp, đàm phán với miền Bắc và tái thống nhất. Sau khi Minh yêu cầu các cố vấn Mỹ hiện diện sao cho người ta ít nhìn thấy họ hơn thì sự bực dọc ở Washington đã tăng lên thành lời từ chối cộc cằn. Tháng Giêng năm 1964, dưới áp lực của Hoa Kỳ, viên tướng lãnh buộc phải đưa ra một loạt quyết định nhân sự quan trọng trong quân đội, những cái đã giới hạn quyền lực của ông rất nhiều. Nhưng việc chống lại Minh không chỉ xuất phát từ người Mỹ. Một vài sĩ quan, phục vụ trung thành với Diệm, cảm nhận thái độ sẵn sàng thỏa hiệp đối với MTDTGP của Minh như là một mối đe dọa quốc gia; những người khác không nhìn thấy mình được tưởng thưởng xứng đáng cho lần tham gia đảo chánh Diệm của họ. Về phần mình, Minh lại không huy động được một nhóm đông người theo mình. Một vài sĩ quan đứng đầu tìm cách lợi dụng chỗ yếu này. Đầu 1964, họ tiếp cận Tướng Harkins, người hứa hẹn sẽ hoàn toàn ủng hộ họ trong trường hợp đảo chánh thành công. Sau đó, những nhóm đảo chánh có thể nhanh chóng kéo thêm nhiều người trong quân đội về phía của họ. Vào ngày 28 tháng Giêng 1964 là đã đến lúc: Qua một cuộc đảo chánh không đổ máu, Minh và những người của ông bị tước các chức vụ, và Tướng Nguyễn Khánh 37 tuổi trở thành người chủ tịch mới của Hội đồng Cách mạng Quân sự. Sự nhẹ nhỏm là rất lớn ở Washington, nhất là khi Khánh bảo đảm một cách đáng tin rằng sẽ dựa vào lời khuyên của ủy ban quân sự Mỹ nhiều hơn là người tiền nhiệm của ông.

Marc Frey

Phan Ba dịch

Đọc những bài khác ở trang Lịch sử Chiến tranh Việt Nam

————————————————————————————————————————————————————

[1] Trích dẫn theo William J. Duiker, U.S. Containment Policy and the Conflict in Indochina, Stanford/CA 1994, trang 309 và tiếp theo.

Advertisements

One thought on “Nhân vật mới, chính sách cũ

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s