Ánh sáng

Giống như có ai đó đã nắm lấy dãy núi Erzgebirge ở nếp gấp giữa và giũ nó ra như một tấm khăn trải bàn, rồi những mẩu vụn của cuộc sống đã rơi về bên mặt nam và ông già Noel cùng với tất cả dây kim tuyến và tất cả quà tặng nằm ở mặt kia, dãy núi cũng đối xử như thế với mặt bên Bohemia và mặt bên Séc của nó. Có thể cảm nhận điều đó cho đến tận trong ngôn ngữ: Không một nơi nào khác trong chuyến đi của tôi mà tôi lại gặp gỡ từ “quê hương” nhiều như trong vùng núi Erzgebirge của Sachsen. Có cảm giác như tôi chỉ gặp quê hương ở đây, trong ngữ điệu vùng Erzgebirge: “Haamit”.

            Trước khi tôi đi qua Zinnwald đến Dubí, tôi đã sưởi ấm thêm một lần nữa trong cái quán Đức cuối cùng. Nó được trang hoàng bằng vô số thứ mang chủ đề Erzgebirge và lời bài hát quê hương. “Chúng tôi muốn là Đức và được tự do, vì chúng tôi là người Erzgebirge.” Chen chúc nhau trên các bệ cửa sổ và trên bàn là những vòng cung ánh sáng, bé trai vùng núi mang ánh sáng và thiên thần mang ánh sáng hầm mỏ, những nhà thờ nhỏ, máng thức ăn nhỏ, nhà nhỏ được điêu khắc bằng tay và những cái bàn tí hon được bày biện với một thùng rượu vang nhỏ bé. Khắp mọi nơi đều như thế. Quê hương và ánh sáng được yêu thương nồng nàn và thề thốt trong những ngôi làng trên núi mà tôi đi ngang qua.

Chợ Giáng Sinh trong vùng Erzgebirge ở miền nam nước Đức
Chợ Giáng Sinh trong vùng Erzgebirge ở miền nam nước Đức

            Dễ hiểu được sự tôn sùng ánh sáng, vì có một đối thủ đen tối, ngọn núi. Tất cả những cây nến và ánh sáng trong cái tối tăm, tất cả những tổ ấm trung thành được điêu khắc, tất cả những tôn sùng cho cái máng thức ăn an lành, sáng sủa trong cái tối tăm của đêm dài nhất – đó là ngôn ngữ dễ hiểu trong một vùng đất mà người dân của nó đã phải chui vào đêm tối của núi đồi qua nhiều thế hệ để đào bạc và những loại quặng khác.

            Nhưng tại sao lại có sự tôn sùng quê hương? Vì quê hương cũng có một đối thủ đen tối. Nằm ở phía bên kia của biên giới là mặt đã quay lưng lại với ánh sáng của cuộc sống. Tất cả những gì không phải là một phần của trò chơi máng thức ăn đang trú ngụ và rình rập ở đó. Dubí và cướp giật. Có lẽ quê hương chỉ là một từ khác cho ánh sáng.

            Nếu như có ai đó trong quán chơi đàn zither thì tôi đã để yên. Tôi sẽ ngồi yên lặng ở đó, múc từng thìa từ chén xúp cây cơm cháy nóng bốc hơi và sẽ ra đi trong yên bình. Nhưng không có ai chơi đàn zither hết. Thay vào đó là âm nhạc quê hương mà không phải thật như vậy, và nhiều hơn một vòng quay. Những bài hát giả trang thành bài ca quê hương được phát ra ầm ỉ từ những cái loa, và nhạc Đức ngày nay, phải nói thật, vì tôi đã chịu đựng nó qua nhiều tháng trời từ lúc ăn sáng cho đến bữa tối, quả thật là kinh khiếp. Quê hương, cái đó không xứng đáng với quê hương. Vội vã ăn món xúp, bỏng lưỡi, quẳng tiền ra, giật lấy quần áo trên lò sưởi, lại tròng vào và đi ra, đi ra đến cái giá lạnh giải thoát.

Bây giờ tôi lại đi trên núi, lần này từ phía nam. Tôi đã bỏ lại Dubí và thảo nguyên công nghiệp màu nâu ở phía sau tôi – cái waste land[i] của Brüx có những đường ống lốm đốm vàng bò ngoằn nghèo như thú ác độc –, vượt qua đỉnh núi và trở về bên mặt của ông già Noel, ở đó, nơi quê hương cư ngụ. Các làng mạc đầu tiên sau biên giới có tên là Deutschneudorf, Deutscheinsiedel, Deutschkatharinenberg.

            Trong Deutscheinsiedel, một người khắc gỗ chỉ tôi vào một hầm mỏ cũ, tôi phải đi đến đấy, người ta tìm Căn phòng hổ phách[ii] ở trong đó. Thông tin này làm cho tôi nãn lòng. Căn phòng hổ phách có ở khắp mọi nơi trong đất nước. Nhưng trời mưa to, và người điêu khắc nói rằng đi bộ đến hầm chỉ mất 1 giờ, cứ theo đường biên giới, tôi có thể dừng lại nghỉ ngơi ở đó và có được thức nóng, vì thế nên tôi đi đến đấy.

            Một người trong bộ đồng phục thợ mỏ tiếp đón tôi, một người đàn ông rất thân thiện. Ông ấy mở ngay cửa vào hầm, đưa cho tôi một cái áo khoác báo hiệu màu vàng và một cái mũ của công nhân mỏ và nói rằng ông sẽ giải thích tất cả cho tôi. Tôi nhanh chóng nhận ra rằng tôi không cần sợ lại phải nghe về một điên rồ nào đó của Căn phòng hổ phách. Ông ấy không nói nhiều. Vừa mới bắt đầu một lời giải thích, ông lại tự cắt ngang, phẩy tay và gọi: “Đi thôi!”

            Ông ấy dẫn tôi đi sâu hơn và sâu hơn vào trong hầm mỏ cũ, cho đến khi chúng tôi ở dưới mặt đất 15 m, nơi có nước nhỏ giọt và rỉ xuống. Thợ mỏ ngày xưa đã chui vào trong cái chật chội này, nhưng tất nhiên là chẳng nhìn thấy một tí hổ phách nào cả, ngoại trừ một giỏ đựng nhiều chai rượu nhỏ có dòng chữ “Giọt hổ phách” ở trên. Một phần thưởng nhỏ đền bù cho sự sợ hãi của nhóm khách tham quan – ai có can đảm đi cho đến tận đây thì được phép lấy một chai rượu nhỏ. Người dẫn đường thân thiện của tôi cũng dúi cho tôi một chai. Tôi đã mang nó về đến tận sông Rhein ở Hà Lan, như là vật may mắn.

            Vụ Căn phòng hổ phách dường như chỉ là ý tưởng của một thị trưởng khôn khéo. Một người Mỹ gốc Đức đã xuất hiện vào một lúc nào đó, một người chuyên săn tìm kho báu, và đã bắt đầu tìm kiếm ở bên kia trong vùng Bohemia. Thế rồi người thị trưởng nhận được một cú gọi điện nặc danh đã bắt đầu tất cả. Người gọi tự nhận là người của lực lượng SS, đã có mặt khi người ta chôn báu vật trong hầm ở đây, ngay trước khi chiến tranh chấm dứt. “Ông thị trưởng”, ông ta nói, “ông phải tìm ở phía bên Sachsen.” Kể từ đó người ta cho khách tham quan nghe đoạn băng ghi âm này. Và cuối cùng, cộng thêm vào đấy là đất sụp. Một cái hố sâu thành hình, và khi xuống hố người ta đã tìm thấy con đường hầm ngày xưa, đã bị lãng quên lâu nay mà chúng tôi đang dò dẫm đi ở bên trong.

            Có cái khác tốt hơn Căn phòng hổ phách. Bánh bơ sữa, một loại bánh nướng lò có trứng và thịt mỡ. Người thợ mỏ cầm lấy một cái, và ngay khi chúng tôi lại ở trên mặt đất, ông ấy bắt đầu ăn một cách ngon lành. Rồi ông ấy nhìn thấy ánh mắt của tôi, đứng bật dậy, lấy một cái bánh thứ hai, dự trữ của ông ấy, và đặt nó xuống bàn cho tôi. Vừa khi tôi định ăn miếng đầu tiên thì ông lại bật dậy thêm một lần nữa, giống như sực nhớ ra một cái gì đó quan trọng. Ông tìm lửa và đốt nến, ánh sáng Erzgebirge. Khi không còn thức ăn trên đĩa, ông chỉ tay về hướng núi. “Bây giờ phải đi đến Seiffen. Trời tối rất nhanh. Và anh biết đấy”, ông cười, “khi trời tối thì người ta nói về người chết nhiều hơn là nói về người sống.”

Phan Ba trích dịch từ “Deutschland, eine Reise”

Đọc những bài khác ở trang Nước Đức

——————————————————————————————————————

[i] Đất hoang

[ii] Căn phòng hổ phách: Căn phòng được dát toàn bằng hổ phách là quà của vua Phổ tặng cho Nga hoàng Peter Đại đế. Gian phòng bị Đức quốc xã cướp đi trong Đệ nhị thế chiến và biến mất sau đó.

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s