Cuộc nổi dậy trong miền Nam bắt đầu

Các thỏa thuận ở Genève không thể làm thay đổi gì ở sự thật, rằng phần lớn người dân Việt Nam xem Hồ Chí Minh và Việt Minh như là những người đã giải phóng đất nước ra khỏi chế độ thực dân. Ý nghĩ Việt Nam sẽ tiếp tục bị chia cắt là một ý tưởng đau đớn đối với phần lớn người Việt Nam và cho cả Ngô Đình Diệm. Thế nhưng ông Tổng thống dứt khoát từ chối cuộc bầu cử được dự định tiến hành trong tháng Bảy 1956. Việc truy lùng dã man những người Việt Minh còn lại trong miền Nam và đàn áp tất cả các phe phái đối lập chính trị cho thấy rõ rằng Diệm chỉ chấp nhận việc thống nhất Việt Nam dưới một điều kiện: người dân phải hoàn toàn đứng dưới quyền của ông. Nhận thức quốc gia, bất bình sâu rộng và nỗi lo sợ cho thân thể và tính mạng là những động lực chính của cuộc kháng chiến vũ trang bùng cháy năm 1958 chống lại chính quyền Diệm. Không phải những phần còn lại của Đảng Cộng sản ở miền Nam lẫn chính phủ ở Hà Nội mà chính Diệm phải chịu trách nhiệm cho lần bùng nổ cuộc nội chiến ở miền Nam Việt Nam.

Ông Ngô Đình Diệm cùng Thứ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ Donald Quarles tại Washington hồi năm 1957
Ông Ngô Đình Diệm cùng Thứ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ Donald Quarles tại Washington hồi năm 1957

Mặc cho cuộc truy lùng đẫm máu, chính phủ ở Sài Gòn không bắt được tất cả những người đã từng theo Việt Minh và cũng không phá vỡ được hoàn toàn cấu trúc của Đảng Cộng sản (Lao Động) ở miền Nam. Nhưng tình hình rất nghiêm trọng. Hàng ngàn người đã bị tay sai của Diệm giết chết. Phần lớn các thành viên trước đây của Việt Minh và của đảng Lao Động nếu có thể thoát khỏi cuộc truy lùng thì đều lui vào bí mật hay lẩn tránh vào những vùng khó đi lại. Đứng trước làn sóng bạo lực, nội bộ đảng Cộng sản ở miền Nam đã tăng áp lực lên giới lãnh đạo ở Hà Nội. Tháng Ba năm 1956, Lê Duẩn, bí thư Trung ương Đảng chịu trách nhiệm cho Nam Việt Nam, phê phán đường lối của Hà Nội. Chính sách này nhấn mạnh đến việc đấu tranh chánh trị như là biện pháp ưu tiên của cuộc xung đột và cho tới giữa 1956 thì luôn cố gắng ngăn chận những gì có thể gây hại cho cuộc tổng tuyển cử. Lê Duẩn cho rằng đường lối này là sai. Những ấn tượng mà ông có được trong thời gian của một chuyến đi bí mật qua miền Nam khiến cho ông hoài nghi lần bầu cử này. Đối với ông, con đường duy nhất đi đến tái thống nhất đất nước là con đường của cuộc đấu tranh vũ trang, đó là điều chắc chắn. Lúc đầu, Lê Duẩn không chiếm được ưu thế với nhận định của ông. Triển vọng bầu cử dưới mắt công chúng thế giới và công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc được ưu tiên.

Vào cuối 1956 đầu 1957, một phong trào kháng chiến nhanh chóng có sức mạnh đã phát triển từ những cuộc đột kích thất thường của giới nông dân bất bình hay bị xúi giục. Theo đánh giá của CIA, ngay từ đầu năm 1958, phong trào này đã có tròn 1700 du kích quân. Vào lúc đầu, mục tiêu ưu tiên của chiến dịch khủng bố, cái được tiến hành dưới câu khẩu hiệu “tiêu diệt những tên phản bội”, là các nhân viên có khả năng và được yêu thích của bộ máy hành chánh mà ảnh hưởng mang tính ổn định hệ thống của họ cần phải bị loại trừ. Khi người tổng thống bị lấy đi những cột trụ của chính quyền ông, dù chúng có yếu ớt đến đâu đi chăng nữa, thì toàn bộ sự bất bình của người nông dân sẽ tập trung vào các đại diện tham nhũng và ham quyền của Diệm. Trong thời kỳ đầu, các vụ khủng bố giới hạn tại các tỉnh dọc theo biên giới Campuchia. Ở đây, những người chiến đấu của Việt Minh trước đây có nhiều người ủng hộ. Không chỉ những phần còn lại của lực lượng dân quân Cao Đài và Hòa Hảo là lui về các vùng đồi núi hiểm trở. Đặc biệt người Thượng, các dân tộc thiểu số, cũng đã trở thành những kẻ thù quyết liệt của Diệm sau khi người này giao lại nhiều phần đất của họ cho người dân vùng bờ biển và người Công giáo từ miền Bắc để định cư. Ngày càng có nhiều nạn nhân của chiến dịch khủng bố. Năm 1958 có 193 người bị giết chết, trong năm tiếp theo sau đó đã là 233 và trong năm tháng đầu tiên của thập niên mới thì đã là 780. Tầm quan trọng của làn sóng hành hình này rất cao. Trong khi các đại diện cho chính phủ có thể tự do đi lại trong nước và không bị cản trở cho tới lúc đó, và QLVNCH săn lùng những người cộng sản, những người có thiện cảm với họ và những người của phe đối lập, thì bây giờ tình hình đã đảo ngược lại ở nhiều tỉnh: Những người săn lùng bây giờ bị săn lùng. Uy quyền nhà nước giảm xuống với mỗi một vụ khủng bố. Từ năm 1959, tổng thống và chính quyền của ông nằm trong thế phòng thủ.

Đoàn Chủ tịch Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam tuyên thệ trong ngày thành lập Mặt trận (20-12-1960)
Đoàn Chủ tịch Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam tuyên thệ trong ngày thành lập Mặt trận (20-12-1960)

Cuối cùng, trong tháng Giêng 1959, Hà Nội cũng thay đổi chiến lược của họ. Do bị thúc ép liên tục từ miền Nam, giới lãnh đạo cộng sản cho phép đấu tranh vũ trang, và trong năm 1960 có tròn 4500 du kích cộng sản, nguyên thủy xuất phát từ miền Nam, đã thâm nhập vào những vùng đất là quê quán của họ. Bây giờ, lần đầu tiên cũng xảy ra những trận đánh giữa du kích quân và các đơn vị tương đối lớn của QLVNCH. Ví dụ như trong tháng Chín 1960 đã xảy ra nhiều trận đánh dữ dội trong một khu rừng chỉ cách Sài Gòn năm mươi kilômét về phía Đông Bắc.

Cả trên bình diện chính trị, sự phản kháng chống Diệm cũng được tổ chức. Trong tháng Ba 1960, các cựu lãnh đạo của Việt Minh, những người theo Đảng Cộng sản trong miền Nam, những người của Phật giáo, đại diện cho Cao Đài và Hào Hảo cũng như một vài người Công giáo gặp nhau. Họ kêu gọi đấu tranh vũ trang và thành lập một chính phủ bao gồm mọi phe phái trong miền Nam. Trong tháng Chín, Hà Nội tham gia vào lời yêu cầu thành lập một phong trào chính trị. Qua đó, các tiên đề để thành lập “Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam” (MTDTGP) đã được thỏa mãn. Vào ngày 20 tháng Mười Hai năm 1960, từ một căn cứ bí mật ở gần Sài Gòn, MTDTGP tuyên bố một chương trình hướng đến những tầng lớp rộng lớn trong người dân Việt Nam, và vẫn giữ được hiệu lực của nó cho tới ngày chính quyền Nam Việt Nam sụp đổ trong tháng Tư 1975. Các yêu cầu trung tâm của MTDTGP là truất quyền Diệm, kích thích nền kinh tế nội địa và giảm nhập khẩu từ nước ngoài, giảm mức tô và tái phân chia lại ruộng đất, bình đẳng cho các giới tính, sắc tộc và tôn giáo, một chính sách đối ngoại trung lập và chấm dứt các hoạt động cố vấn của Mỹ. Cuối cùng, MTDTGP yêu cầu tái thiết lập quan hệ bình thường giữa hai “vùng” Việt Nam (Diệm đã cấm lưu thông bưu chính) và tái thống nhất.

MTDTGP nhiều lần bị đánh đồng với Đảng Cộng sản. Nhưng cách mô tả đặc tính này không đúng cho tính không đồng nhất của MTDTGP. Tất nhiên, cuối cùng thì những người cộng sản miền Nam và gián tiếp là Hà Nội đã có ảnh hưởng quyết định lên phong trào. Nhưng trong đó có đại diện của những nhóm chính trị-tôn giáo (những người Phật giáo và các giáo phái) cũng như những người đối lập thuộc tầng lớp trung lưu, trí thức và Công giáo. Qua đó, MTDTGP là một liên minh rộng rãi mà cho tới năm 1968 cũng hoạt động tương đối độc lập với Hà Nội và theo đuổi những mục tiêu riêng biệt. Các đặc trưng vùng miền nhấn mạnh tới tính chất đặc biệt và đa dạng của phong trào. Trong những vùng mà các giáo phái có ảnh hưởng lớn theo truyền thống, Cao Đài và Hòa Hảo đóng một vai trò đáng kể. Ngược lại, những người cộng sản thì lại mạnh trong các tỉnh đã đứng dưới bộ máy hành chánh của Việt Minh từ những năm bốn mươi. Tính hợp pháp và phổ biến của MTDTGP và “quân đội giải phóng dân nhân” của họ (People’s Liberation Armed Forces – Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam; Diệm gọi là ‘Việt Cộng’) xuất phát từ nhiều nguồn. Họ được xem như là các tổ chức kế thừa Việt Minh, những người đã chiến đấu chống lại và đã chiến thắng chế độ thực dân Pháp. Bây giờ, liên minh này hợp nhất cuộc đấu tranh chống Diệm và các cố vấn Mỹ của ông. MTDTGP yêu cầu cải cách ruộng đất, một cuộc cải cách mà cũng xứng đáng với tên của nó. Và họ cũng là tổ chức khước từ sự chia cắt và ủng hộ một quốc gia Việt Nam thống nhất.

Marc Frey

Phan Ba dịch

Đọc những bài khác ở trang Lịch sử Chiến tranh Việt Nam

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s