Nhật ký sau giải phóng (60)

Tình hình kinh tế xấu đi

6/12/75

Tình hình kinh tế của người dân ngày càng xấu đi và đó chắc hẳn là một trong những lý do quan trọng nhất, tại sao sự chống đối cách mạng của nhiều tầng lớp rộng lớn lại tương đối mạnh như vậy, ngay cả khi họ buộc phải chấp nhận số phận của họ. Hiện nay, giá một chiếc Honda cao gấp đôi và gấp ba lúc trước, người ta cho là vào khoảng một triệu đồng tiển cũ, và giá xe đạp cũng đã đạt tới tròn 200.000 đồng. Bù lại thì ô tô rất rẻ tiền, vì hầu như không ai có khả năng mua xăng với giá đắt (500 đồng một lít) trên thị trường tự do. Nhưng khó khăn nhất là việc giá cả tăng cao trên thị trường lương thực thực phẩm. Giá thịt nằm trong khoảng từ 2000 đến 3000 đồng một kí lô. Một kí lô hành cũng có giá 2000 đồng. Một quả trứng tới 85 đồng và nửa kí cà chua 250 đồng. Tất cả những thứ đó đều là những sản phẩm không phụ thuộc vào nhập khẩu, việc mà trước sau gì thì cũng đã bị cấm. Người ta quả quyết rằng thiếu thốn trong cung cấp này là kết quả của việc người nông dân chỉ sản xuất cho nhu cầu của chính họ, do giá cả bị nhà nước ấn định, và các cơ sở lớn như trại gà đã không hoạt động được kể từ khi được đặt dưới quyền quản lý của nhà nước.

Sài Gòn, tháng Bảy 1975
Sài Gòn, tháng Bảy 1975

Mặt khác, thu nhập của các gia đình chỉ được cải thiện một ít. Chính phủ đã cân bằng hệ thống tiền lương một chút – ngay cả khi vẫn không thống nhất. Tiền lương bình thường cho người Ngụy nằm trong khoảng từ 10.000 tới 40.000 đồng của hệ thống cũ. Mặt khác, nguồn thu nhập lớn không còn nữa, vì ít nhiều thì buôn bán lớn và vận tải đều đã bị quốc hữu hóa. Tôi nói là quốc hữu hóa chứ không xã hội hóa, vì các nhà sản xuất và công nhân hầu như không được tham gia vào trong các quyết định. Toàn bộ các quyết định và biện pháp của chính phủ thật ra thì rò rỉ ra ngoài nhiều hơn là được công bố, chúng thường đến hoàn toàn bất ngờ và người ta chỉ nhận ra ý nghĩa khi tất cả đều đã xảy ra rồi. Ai than phiền, có những người như vậy, và bị bắt quả tang trong lúc đó, thì có thể bị gởi đi học tập, đi học những khóa học về chính trị, thường cũng gắn liền với công việc lao động chân tay.

Chính sách khắt khe của các bộ đội ít ra thì cũng đã dẫn tới điều là các vấn đề về an ninh do trộm cắp gây ra đã ít đi. Những quả lựu đạn chống trộm xe đạp rõ ràng là đã có tác động răn đe của chúng. Hiện nay, trong khu phố của tôi, người ta hiếm khi nghe được tiếng nổ. Tức là người ta được phép suy đoán rằng bây giờ ít còn phải làm gì trong lĩnh vực an ninh nữa. Các tin đồn cũng giảm đi, về việc vẫn còn có chiến sự ở nông thôn. Dường như là chính phủ cách mạng đã kiểm soát chắc tình hình rồi.

Cơ sở cho một sự cộng tác

9/12/75

 

Hôm nay có một trong những cuộc họp quan trọng nhất giữa Hội Hồng Thập Tự và terre des hommes mà trong đó có bác sĩ Hung, thành viên của Ủy ban Trung ương Hồng Thập Tự, dược sĩ Nam, Tổng thư ký của Hồng Thập Tự, và tôi như là người điều phối của terr des hommes tham dự.

Nhưng mọi lần, cuộc trao đổi diễn ra trong một bầu không khí rất thân mật và hầu như là mang tính bạn bè, ngay cả khi không phải là không mang tính ngoại giao, và rất đáng tiếc là hay bị cắt ngang bởi những cú điện thoại và câu hỏi từ văn phòng. Đầu óc của hai người đầy những vấn đề khác. Như là ấn tượng chung còn lại, họ quan tâm trước hết là đến những đồng dollar, nhưng mặt khác thì cũng rõ là điều đó không thể diễn ra một cách đơn phương, mà phải là trong một dạng hợp tác, để tạo động lực cho bên tài trợ. Vì vậy mà cũng có những nhượng bộ được đưa ra theo ý muốn của bên tài trợ, cho tới chừng nào mà những nhượng bộ này không đi ngược lại các nguyên tắc chung của đường lối chính phủ. Ví dụ như về một mặt thì người chê rằng số tiền năm triệu dollar Mỹ mà Hội Hồng Thập Tự Quốc Tế đã hứa cho năm tới đây là tương đối ít, mặt khác thì luôn được nhấn mạnh rằng Việt Nam phải dựa vào kiến thức chuyên môn của các đại diện quốc tế. Có thể đó là một trong những thí dụ cho tính lịch sự. Thực tế sẽ cho thấy như thế nào.

Ngoài ra, tôi được thông báo là vào ngày thứ Năm sẽ có buổi tiệc trà từ giã cho tôi ở bác sĩ Thu. Người ta không thể phủ nhận rằng tuy các đại diện của Hồng Thập Tự cố gắng đưa ra quan điểm của họ một cách ngoại giao và gián tiếp, nhưng mặt khác thì họ cũng rất cố gắng thể hiện thiện chí của họ và hoạt động theo ý muốn của các đại diện từ nước ngoài. Terre des hommes hẳn cần phải là một thí dụ điển hình. Vì có nhiều vấn đề lớn trong việc hợp tác với Hội Hồng Thập Tự Quốc Tế cho tới nay, và làng trẻ em SOS với các ý tưởng nguyên tắc của nó thì ít linh hoạt trong việc định hình cho các dự án trong tương lai. Có thể là thí dụ terre des hommes và khả năng cộng tác cũng có nhiệm vụ thúc đẩy các tổ chức khác tham gia cộng tác với Hồng Thập Tự, tương tự như vậy, và có thể là còn nhiều hơn nữa về mặt tài chính. Qua sự hiện diện liên tục của terre des hommes ở Việt Nam, rõ ràng là người ta chờ đợi nhiều điều hơn từ sự cộng tác, hơn là sự giúp đỡ với vài chục ngàn dollar Mỹ từ phía bên kia./.

 

*****

Đọc những bài khác ở trang Nhật ký sau giải phóng

Phan Ba trích dịch từ “Nach der Befreiung –  Damit ihr wisst, dass das Leben weitergeht” (“Sau giải phóng – để các người biết rằng cuộc sống vẫn tiếp tục)

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s