Người sưu tập ma ở Leer

Đã có không khí biển khi tôi đến Leer. Thành phố rỉ nước vì ẩm ướt, đèn đường trong ngõ hẻm có hào quang như mặt trăng trong đêm đang bốc hơi, biển phải ở gần lắm.

Ngay khi tôi rời khỏi con đường chính có vài khách bộ hành và những ngọn đèn của nó, điều hiển nhiên, rằng vào một ngày của một năm nào đó tôi đã lạc bước vào trong những ngõ hẻm này, đã tan biến đi. Một khách về muộn thời Eichendorff[1] cũng đứng không khác nhiều hơn là bao trong cái yên lặng của những ngôi nhà thờ gạch nung tối đen. Thỉnh thoảng tôi nghe thấy tiếng người, bước chân. Ở bến cảng, một vài người đàn ông đang làm ồn ào cạnh chiếc thuyền của họ. Một tiếng chuông trong sáng ở phía trên làm cho tôi giật mình. Tôi sẽ không ngạc nhiên nếu như hơi thở có mùi thuốc lá nhai cay xè của một linh hồn người đi biển phà ra từ một góc phố, người không thể yên nghỉ được và bây giờ phải lang thang khắp nơi.

Tòa đô chính lịch sử của Leer. Hình: Wikipedia
Tòa đô chính lịch sử của Leer. Hình: Wikipedia

Ông ấy sẽ không cô độc. Dường như có rất nhiều hình bóng như ông ở trong Leer. Ma hiện về. Những người phụ nữ bất hạnh mà người ta phải cẩn thận khi gặp họ vào ban đêm trên đường đi. Những người ác độc muốn trả thù hay những người muốn cảnh báo người khác và lại làm họ sợ đến chết khiếp với sự xuất hiện kỳ lạ, trắng bệch, ướt đẫm của mình. Những hình bóng này và những câu chuyện về họ thuộc về nơi đây như sương mù và muối trên môi.

Vào cuối thế kỷ 19, một người con gái nông dân yêu anh đầy tớ trai. Cha của cô nói không. Ông cố đánh vào lòng tự hào của cô: Có ngày nào mà thằng đầy tớ lại lên làm nông dân sao? Cô mặc kệ. Người mẹ khẩn khoản sự kiêu ngạo: Con không thấy phiền vì người ta bàn ra tán vào à? Cô không thấy phiền. Người mẹ sắp xếp nhiều cuộc thăm viếng của những người cầu hôn thích hợp, con trai nhà nông. Không thành công. Người con gái tuyên bố rằng cô đã hứa hẹn với người đầy tớ và không muốn bỏ anh ấy.

Cô thuyết phục được anh cùng với cô đi sang Mỹ và bắt đầu một cuộc sống mới ở đó. Đôi trai gái đang yêu nhau bí mật rời bỏ nông trại. Bắt đầu ở Mỹ rất gian khổ. Nhưng cả hai người đều siêng năng, và chẳng bao lâu sau đó họ có được một nông trại.

Trong những năm đầu tiên họ ít khi nghĩ về quê hương, lao động là tất cả. Nhưng rồi người con gái nông dân miền Đông Friesland nhớ cha mẹ, cô luôn viết thư nhưng không bao giờ nhận được trả lời. Khi không còn cưỡng lại được lòng thương nhớ, cô nói với chồng rằng cô muốn gặp lại cha mẹ cô và đi tàu qua đại dương. Cô lên bờ, bước lên con tàu hỏa mang cô về quê hương và đi bộ đoạn đường cuối cùng. Sương mù xuất hiện. Cái cầu thân quen ở ngay phía trước, và một bà cụ tóc bạc trắng đi về phía cô. Cô giật mình.

“Mẹ?”

Bóng ma câm lặng chỉ về hướng ngôi nhà. Người con gái nông dân chạy vội về hướng đó, nhưng cô không thể đi xuyên qua làn sương mù dầy đặc được, giống như cô đang lao vào một bức tường. Cô quay trở lại cây cầu, nơi người đàn bà tóc bạc vẫn còn đứng đó. Chỉ khi có bà ấy đi cùng, người con gái mới về được đến nhà.

Cô nhìn thấy cha mẹ đã chết. Họ đã chết trước đây một giờ đồng hồ, người ta nói cho cô biết. Cô chôn cất cha mẹ và quay trở lại Mỹ, nhưng trong những năm tiếp theo sau đó cô luôn luôn trở về. Trong chuyến về thăm lần cuối cùng cô đi dạo trong rừng và rồi người ta không bao giờ nhìn thấy cô nữa.

“Người ta cho rằng thỉnh thoảng vẫn còn nghe thấy cô ấy gào khóc và ta thán ở ngoài đó.”

Tòa đô chính của Leer và bến cảng. Hình. Wikipedia
Tòa đô chính của Leer và bến cảng. Hình. Wikipedia

Người đàn ông vừa nói câu đấy đang ngồi đối diện với tôi. Ông ấy đã kể cho tôi nghe câu chuyện huyền thoại này. Hay đã tường thuật lại một sự việc? Đó là vào buổi sáng ngày hôm sau, trong ánh sáng ban ngày tươi đẹp nhất, trong một căn hộ trên con phố chính của Leer. Trong phòng làm việc của một học giả, người ta có thể nghĩ như vậy. Ông chính là một học giả. Một người đàn ông cao tuổi, có học thức, thân thiện, một sự xuất hiện hết sức bình dân, tuy có nét giống Schliemann[2]. Chúng tôi ngồi uống trà và bàn chuyện phiếm về ma và tiền ma, về người con gái nông dân vùng Đông Friesland từ Mỹ.

Ông kể về cô ấy như một bác sĩ về một ca bệnh nhân đặc biệt. Và cũng như một bác sĩ, việc làm của ông có liên quan đến những cái bí ẩn, kỳ lạ, chỉ có điều là ông bảo quản chúng trong sách thay vì trong formalin – ông Theo Schuster, người bán sách, nhà xuất bản ở Leer. Ông đã viết nhiều tác phẩm kinh điển về những chuyện đó.

Phòng làm việc của ông chất đầy sách và bản thảo. Khắp nơi đều có ghế bành cũ êm ái và đèn đọc sách. Ông sưu tập huyền thoại, nhưng cái tất bật Schliemann không dẫn ông đến Tiểu Á, mà đến những nơi ở cạnh bên: như thể Schliemann đã lao đến quê hương Mecklenburg của ông và khai quật ở đó.

Ông Theo Schuster khai quật những vị vua của Friesland, những nhân vật từ vùng biên giới, với mơ mộng và truyện kể, phù thủy, những bóng ma hiện về, những con thú ma quái, làm sạch chúng, so sánh và dán nhãn và sưu tập tất cả chúng vào trong những quyển sách dầy cộm của ông. Những huyền thoại thường hay xảy ra tại một địa điểm cụ thể và trong một thời điểm nhất định, nhiều nhân vật xuất hiện trong đó, những người mà ai cũng biết đến. Vùng đất có một gương mặt thứ hai, một bầu không khí thứ hai từ những huyền thoại được hít vào và tiếp tục kể lại. Chuyện ma đã là một đề tài thống trị trong phòng khách ở vùng Đông Friesland cho đến tận rìa của hiện tại, ông khẳng định.

Và vì trong chuyến thăm viếng một người sưu tập say mê như thế không thể nào thiếu được việc là đến một lúc nào đó ông ấy sẽ hé lộ cho người khách đến thăm xem những báu vật thật sự của ông ấy, nên bây giờ ông cũng cho tôi xem phát hiện có giá trị nhất và đẹp nhất của ông: câu chuyện cổ tích được dấu kín.

Ông đã phát hiện ra rằng chính người Đông Friesland không những thừa hưởng tài sản và tiền bạc mà đôi lúc còn cả một phần văn học riêng nữa. Câu chuyện cổ tích ông trình bày đã được lưu truyền qua nhiều thế kỷ như một bí mật của gia đình, từ thế hệ này sang thế hệ khác. “Vì thế mà anh em Grimm[3] đã không tìm thấy nó, tuy đó là một biến thể của ‘Hänsel và Gretel’.”

Chuyện như thế này. Jan Martje, tức là Jan nhỏ bé, sống trong căn nhà nghèo nàn nhất mà người ta có thể tưởng tượng ra được, trong một căn nhà bằng giấy. Nó chẳng có gì ngoài căn nhà đó. Hôm đó là ngày chủ nhật, và nó nhìn ra ngoài cái cửa sổ bằng giấy. Có một mụ phù thủy đi ngang qua và dụ Jan tò mò hãy mở cửa ra: Mụ có một món quà cho nó, mụ giơ cho nó xem một cái tẩu thuốc bằng bạc.

Nó mở cửa ra, mụ tóm lấy nó, bỏ vào trong một cái túi rồi mang nó về nhà. Đang trên đường đi, mụ sực nhớ rằng phải mua mận để ăn tráng miệng – tất nhiên là mụ muốn nấu Jan lên và ăn thịt nó. Mụ nhờ vài người đàn ông đang đào kênh trông hộ cái túi. Jan kêu to lên và rồi kể về sự rủi ro của nó. Mấy người đàn ông thả Jan ra rồi đổ đầy bùn vào trong túi.

Về đến nhà, mụ phù thủy rất tức giận khi thò tay vào túi và lôi bàn tay dơ bẩn và hôi thối ra, nhưng mụ không bỏ cuộc. Vào những ngày chủ nhật kế tiếp theo sau đó mụ cũng cố dụ dỗ Jan. Đầu tiên là với một cái ống điếu vàng, rồi với một cái ống điếu kim cương. Lần nào cánh cửa mụ yêu cầu cũng được mở ra, hẹp hơn, lần nào Jan cũng xiêu lòng. Lần nào Jan cũng bị cho vào túi.

Đến lần thứ ba thì mụ phù thủy cuối cùng cũng mang được mẻ lưới về nhà. Mụ đưa Jan cho người phụ tá và nói: “Mày biết là phải làm gì.” Bà ấy cầm lấy chiếc rìu, lôi Jan ra khỏi cái túi, đi cùng với nó ra sau nhà và bảo nó đặt đầu mình lên khúc gỗ dùng để chẻ củi. Jan giả vờ ngu ngốc và hỏi nó phải lấy cái đầu ra và đặt xuống đó như thế nào.

Nó yêu cầu mụ già làm trước. Và bà ta thật sự là đã làm chuyện đó. Jan với lấy cái rìu, chặt đầu bà ta, quẳng vào nồi nấu đang sôi sung sục và nấp kín. Mụ phù thủy về nhà, ngửi thấy bữa ăn thịt người, và khi mụ thèm thuồng chạy đến cái nồi nấu và mở nắp ra thì Jan đẩy luôn mụ ta vào nồi. Rồi nó chôn cả cái nồi với hai mụ già ở ngoài vườn.

Bây giờ, sau khi kết liễu mụ phù thủy theo đúng cách của phù thủy, nó dọn từ căn nhà giấy nhỏ của nó vào ngôi nhà xinh đẹp của mụ phù thủy và không còn phải lo lắng gì nữa. Từ đấy, người ta nhìn thấy nó hút cái ống điếu bằng bạc trong tuần, ống điếu vàng vào chủ nhật và ống điếu kim cương vào những ngày lễ đặc biệt.

Bây giờ thì tôi chỉ còn muốn biết một điều: Người đàn ông thân thiện trong cái ghế bành đối diện thật sự nghĩ gì về những chuyện này.

“Tôi có được phép trả lời bằng một câu chuyện cuối cùng không”, ông nói, “một câu chuyện rất ngắn?”

“Rất vui lòng.”

“Một hiệp sĩ từ xa đến ngồi cạnh bàn với đồng nghiệp và lái câu chuyện đến những việc này. Tất cả mọi người đều lắc đầu. Ma? Không đâu, chúng tôi không có những thứ đó ở đây. Nhóm người giải tán, cô hầu phòng chỉ cho chàng hiệp sĩ căn phòng của chàng. Trước khi bước ra cô nói: “Ông ơi, chúng tôi có những thứ đó ở đấy chứ. Nhưng chúng tôi chỉ không nói với người lạ về những chuyện đó thôi.”

Phan Ba trích dịch từ “Deutschland, eine Reise”

Đọc những bài khác ở trang Nước Đức

————————————————————————————————————————

[1] Joseph von Eichendorff (1788-1857): nhà thơ, nhà văn nổi tiếng người Đức.

[2] Heinrich Schliemann (1822-1890): nhà tiên phong người Đức trong ngành khảo cổ.

[3] Jacob (1785-1863) và Wilhelm Grimm (1786-1859): 2 anh em sưu tập truyện cổ tích và cũng là 2 nhà ngôn ngữ học người Đức.

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s