Một thành phố cùng lứa tuổi với tôi

Tôi ngủ vài giờ trong một khách sạn rồi đi vào phố. Phải mất một lúc lâu tôi mới nhận ra: Có cái gì đó không ổn với Emmerich.

Một thành phố nhỏ nép mình cạnh dòng sông lớn, âm điệu những ngõ hẻm và đầu hồi cùa nó, con đường đi dạo cạnh sông Rhein – tôi đi hết con đường đó và đến khu vực dành riêng cho người đi bộ ở phía sau những căn nhà. Tôi thơ thẩn đi qua đi lại giữa những cánh cổng cổ xưa với tên cổ xưa cho đến khi tôi nhận ra điều đó: Chúng hoàn toàn không cổ xưa. Ở đây hầu như chẳng có gì cổ xưa cả. Con đường đi dạo dọc theo bờ sông không cổ xưa và những ngôi nhà cạnh nó cũng không. Các đầu hồi trong ngõ hẻm quanh co cũng không. Tất cả chúng đều mới. Không già hơn mình. Nhiều cái còn trẻ tuổi hơn.

Thành phố Emmerich. Hình: Wikipedia
Thành phố Emmerich. Hình: Wikipedia

Cửa hàng đồ sứ ở quảng trường trang hoàng để kỷ niệm 100 năm tồn tại, nhưng ngôi nhà nó nằm bên trong còn chưa tròn 50. Và trên đầu hồi hình bậc thang bằng gạch nung cách đó vài bước có một niên hiệu từ một thế kỷ xa xôi: 1650. Phía dưới còn một niên hiệu nữa, niên hiệu thật: 1957. Cái đầu hồi từ cuối thời Phục Hưng ở hạ lưu sông Rhein lâu đời như túi quà cho lần đầu tiên đến trường Tây Đức của tôi.

Bất chợt tôi nhớ lại một bài hát, một bài hát rất phổ biến lúc tôi còn nhỏ.

Cát nóng

và một đất nước đã mất đi

và một cuộc sống trong nguy hiểm.

Và một hình ảnh: một đứa bé trước cái radio. Bài hát dằn vặt đứa bé với những câu đố của nó. Ngay giữa ban ngày nó hát líu lo về một điều bí ẩn mà người lớn không chia sẻ với nó. Họ biết một cái gì đó mà nó không còn biết và sẽ không bao giờ biết được.

Cát nóng

và hồi tưởng

rằng đã từng tốt đẹp hơn.

Đã có một cái gì đó trước khi có tôi. Một cái gì đó đã mất đi. Một cái gì đó đã từng tốt đẹp. Câu đố: Đó là cái gì? Cát và nguy hiểm, những từ này làm cho thằng bé bứt rứt, và đến đoạn về đất nước đã mất đi thì nó chỉ muốn chui vào trong cái radio khốn kiếp đấy để nhìn cho bằng được.

Giờ đây, trong Emmerich tôi nhìn thấy nhiều người đang vội vã băng qua khu vực dành riêng cho người đi bộ đang về chiều, họ hướng đến Viện bảo tàng thành phố. Trước đó tôi đã nhìn thấy một tấm áp phích: Emmerich kỷ niệm 60 năm ngày bị tàn phá[i]. Tôi theo họ vào trong gian phòng đầy người. Đèn tắt, người ta chiếu phim, những tấm ảnh vỡ hạt, được chụp từ khoang chứa bom hay từ bùn phía dưới. Chúng chập chờn trên bức tường trắng, tất cả đều ngồi im lặng, những ai không tìm được chỗ ngồi đang đứng. Họ nhìn cái chập chờn trên tường một cách thành kính, thỉnh thoảng cùng thì thầm một cái tên, thì thầm nhắc lại như nhắc lại một kinh cầu nguyện, một amen. Tên của một tướng lĩnh, một con đường, một kiểu máy bay, một thành phố – vòng hoa hồng ở hạ lưu sông Rhein. Kleve biến mất. Wesel nát vụn. Rees thành tro, Rees thời Trung cổ. Đã từng có Goch? Emmerich ở đâu? Có ai nhìn thấy Emmerich không?

Đúng như vẻ ngoài – một buổi lễ cầu nguyện. Thành phố cử hành ngày kỷ niệm đen tối nhất, quan trọng nhất bằng một lễ cầu nguyện đen trắng. Tôi lặng lẽ lui ra và lại đứng cạnh sông.

Một chiếc thuyền sáng rực như trong ngày hội đang từ từ trôi qua, trở về nhà từ công việc du ngoạn. Những chiếc ghế đỏ không còn có ai ngồi, bàn trải khăn màu trắng vừa mới bị bỏ đi. Một phòng khiêu vũ trống vắng vẫn còn vương lại những âm thanh cuối cùng của giai điệu Bossa nova cuối cùng.

Rồi im lặng đến mức trong một giây hoang mang tôi nghĩ rằng mình bị điếc. Đến một chiếc ô tô muộn màng tôi cũng không nghe được. Tôi day tai của tôi, có nước ở trong, tôi thầm nói như thế, mình vừa ở dưới sông lên.

Nhưng sự im lặng vẫn còn đó. Nó ở trong mọi thứ, trong các ngõ hẻm, trong đất nước – không có tiếng vang, không có mơ mộng. Im lặng giống như sau khi một thiên thạch khổng lồ rơi xuống. Chân tay tê dại, cử động tê dại, vẫn còn như thế. Bụi vẫn còn từ từ, từ từ lắng xuống, bụi cần 100 năm và 100 lễ cầu nguyện và 100 bài hát. Nó cần 200 năm, chỉ có bụi mới biết nó cần gì. Cú va đập vẫn còn trong không khí. Nó hủy diệt tất cả những gì có trước đó. Nó xuyên qua tất cả, qua làn da, qua trí óc, qua toàn thể đất nước đã mất đi, qua bạn và tôi.

Sương mù biến mất vào ngày thứ hai của chuyến đi, và Emmerich là một thành phố tươi sáng cạnh sông Rhein gần biên giới Hà Lan. Đã có mùi hương Hà Lan. Mùi cà phê và thần học Calvin. Có bánh mì Hà Lan và thảm nhỏ trên bàn của những quán ăn nhanh, biển số xe màu vàng và gần như không còn màn che cửa sổ nữa.

Tôi đi ngang qua một cái thánh giá bằng đá. Trước đây 500 năm có một người đang trên đường đi bị giết chết ở đây, chiếc thánh giá xin hãy cầu nguyện hộ cho linh hồn xấu số của người đấy. Tôi không thể nói là điều gì làm cho tôi ngạc nhiên nhiều hơn – rằng đã có thời mà người ta đặt dấu mốc cho một kẻ xa lạ, một người bị đập chết duy nhất. Hay chiếc thánh giá của ông ta đứng ở đầu của một cuộc hành trình không có mục đích.

[i] Trong Đệ nhị thế chiến, thành phố Emmerich bị phá hủy gần như hoàn toàn trong lần ném bom vào ngày 7 tháng 10 năm 1944.

Phan Ba trích dịch từ “Deutschland, eine Reise”

Đọc những bài khác ở trang Nước Đức

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s