Nhật ký sau giải phóng (11)

Tập dượt cho buổi lễ chào mừng ngày giải phóng –

Tin đồn về việc đóng cửa Trung Tâm

13/05/1975

Hôm qua, một người đàn ông lạ nói giọng Bắc đã bước vào bệnh xá của terre des hommes ở mặt sau của Trung Tâm. Ông hỏi một bà dọn dẹp về các điều kiện làm việc và về terre des hommes. Ông cũng hỏi bà sẽ làm gì khi không nhận được tiền lương vào cuối tháng: “Tiếp tục làm việc!”, bà trả lời. Sau đó, ông cũng quay sang bà Anh, người lãnh đạo “Chương trình cho gia đình nghèo”, với những câu hỏi tương tự như vậy. Các câu trả lời hầu hết cũng đều giống nhau. Vào cuối buổi sáng, có ai đó vào Trung Tâm và tự xưng là thành viên của Ủy ban Cách mạng quận Phú Nhuận. Ông hỏi về bệnh xá của chúng tôi rồi lại biến mất. Vào khoảng mười một giờ, một người đàn ông lạ gọi điện thoại tới Trung Tâm và hỏi rằng terre des hommes đã có được cách mạng “tiếp quản” chưa. Chúng tôi tự nguyện đưa ra thông tin rằng việc đó còn chưa xảy ra. Ông ta thông báo sẽ đến đây ít lâu sau để tiến hành tiếp quản. Nhưng không có ai đến vào ngày hôm qua, và hôm nay cũng không.

Sài Gòn, tháng Năm 1975
Sài Gòn, tháng Năm 1975

Bắt đầu từ lúc đó là có tin đồn rằng Trung Tâm sắp bị đóng cửa. Một người nhân viên của chúng tôi nói rằng đã nhìn thấy tờ công văn mà theo đó việc tiếp quản terrre des hommes đã được UBQQ chấp thuận. Thời gian sau này tôi đã không còn suy nghĩ về những thông tin không chắc chắn như vậy nữa. Nhưng về mặt xã hội và lịch sử đương đại thì có lẽ không phải là không lý thú, khi thu thập tất cả những tin đồn như vậy và kiểm nghiệm xem những gì thể hiện ra là đúng từ những tin đó.

Trong khi đó, thành phố đang chuẩn bị chào mừng lần giải phóng. Đài phát thanh lan truyền những câu khẩu hiệu chính trị và dạy cho người dân những bài hát cách mạng chọn lọc. Đêm qua, quân đội đã tập duyệt binh. Khi chúng tôi chở một nhà báo dùng cơm tối với chúng tôi trở về nhà vào lúc nửa đêm, toàn bộ nội thành bị chặn. Xe tăng, xe thiết giáp trinh sát, đại bác, súng lớn và – người ta hầu như không thể tin được – 18 chiếc tên lửa SAM đang chạy dọc theo đường Cách Mạng ở gần dinh tổng thống. Ở đó, những người lính trên xe giơ tay chào trong đêm tối trống vắng, giống như là đã có thành viên của chính phủ ngồ trên khán đài vẫn còn đang được xây dựng, một chính phủ mà cho tới nay vẫn còn chưa lộ diện ở Sài Gòn.

Toàn bộ sự náo động vào nửa đêm này đã để lại một ấn tượng dữ tợn nhưng cũng mang tính cách mạng qua những lá cờ MTGP to lớn được dựng lên trên những chiếc Jeep chạy ở giữa. Bị đánh thức dậy bởi tiếng ồn của những chiếc xe tăng, dân cư sửng sốt ở quanh đó quan sát cảnh tượng này với những gương mặt ngạc nhiên. Có rất ít biện pháp bảo vệ an ninh. Thậm chí chúng tôi còn được phép vượt qua mặt đoàn xe của những chiếc tên lửa SAM.

Vào sáng ngày hôm nay, chúng tôi nhận lại hộ chiếu của chúng tôi ở Bộ Ngoại giao. Chúng tôi đã để chúng lại ở đó vào ngày hôm qua vì chúng tôi muốn tuân theo lời kêu gọi của UBQQ mà theo đó tất cả người nước ngoài đều phải đăng ký. Nhiều sinh viên biết tiếng nước ngoài giúp người nước ngoài trong lúc đăng ký. Họ thân thiện và không biết gì. Từ hôm nay, chúng tôi có hai tờ giấy lớn mà trong đó nói rằng chúng tôi được phép đi lại trong vùng Sài Gòn / Gia Định ba tháng. Ngoại trừ các cơ sở quân sự và những khu vực cấm. Để vượt qua hạn chế này, tôi định nộp đơn ví dụ như xin đi thăm Đà Nẵng. Các sinh viên phục vụ chỉ có thể thông báo cho tôi biết rằng còn chưa có thể gửi những lá đơn như vậy.

Người bác sĩ Việt-Pháp biết nói tiếng Việt của chúng tôi gặp khó khăn nhiều hơn. Người ta báo cho ông biết là nói chung ông không thể đăng ký ở đây được mà chỉ ở bên cảnh sát ngoại kiều. Tình cờ, ông gặp được hai người bạn học cùng lớp từ trường tinh hoa Jean Jacques Rousseau của Pháp ở Sài Gòn. Họ bây giờ là cán bộ của MTGP. Bây giờ thì ông lại nhanh chóng có thể đăng ký ở Bộ Ngoại giao – như chúng tôi.

Hai tổ chức Mỹ đã bị tiếp quản, trong đó có “Foster Parents Plan”. Ông giám đốc người Mỹ đã bỏ đi hai tuần trước đây, phát hai tháng tiền lương cho nhân viên, nhưng đồng thời cũng nói rõ ý cho nhân viên người Việt biết là hãy đừng bỏ rơi vị trí. Tiền bạc và quản lý hành chánh được ủy quyền lại cho các nhân viên người Việt. Những người này đã hết sức ngạc nhiên khi họ muốn đến làm việc vào sáng ngày thứ hai và nhìn thấy cửa bị khóa kín. Mặt trận Giải phóng đã tịch thu tòa nhà và toàn bộ vật dụng bên trong của nó.

Phần lớn nhân viên của chúng tôi lo ngại là chúng tôi sẽ phải chịu số phận tương tự. Hầu như không ai tin rằng còn có thể nhận được tiền lương vào cuối tháng này. Lúc nào người ta cũng chờ một phái đoàn của Mặt trận Giải phóng đến Trung Tâm. Theo nhận xét của tôi thì một bước đi như vậy là thiển cận. Ngoài ra, cả UBQQ lẫn CPLT cho tới nay đều không phát triển một chính sách cho những người mà chúng tôi đang hoạt động xã hội vì họ. Các trại mồ côi gặp khó khăn hơn rất nhiều khi so với trước đây, vì sự trợ giúp của nhà nước và trợ giúp nhân đạo đã không còn nữa. Các em bé đau tim cần phải được giám sát thường xuyên, nhưng dịch vụ trong các bệnh viện thì lại còn hoàn toàn không đầy đủ. Để đặt một cái ống thông trong Bệnh viện Chợ Rẫy, người ta cần phải có sự chấp thuận của UBQQ. Khoảng chân không tại các dịch vụ công cộng hiện nay thật là to lớn, và còn lớn hơn nữa khi công việc của chúng tôi bị buộc phải chấm dứt.

Sự không chắc chắn và niềm lo âu đã góp phần vào việc là không còn ai còn có nhiều can đảm và hăng hái cho công công việc nữa. Các nhân viên của Trung Tâm không còn nhìn thấy ý nghĩa nào nữa trong công việc làm của họ và chỉ mệt mỏi bước đi cho qua hết ngày. Theo tôi, các bài tường thuật của MTGP và của đài phát thanh Bắc Việt Voice of Vietnam đứng trong mâu thuẫn đáng ghi nhớ với những gì tôi nhìn thấy.

Đọc những bài khác ở trang Nhật ký sau giải phóng

Phan Ba trích dịch từ “Nach der Befreiung –  Damit ihr wisst, dass das Leben weitergeht” (“Sau giải phóng – để các người biết rằng cuộc sống vẫn tiếp tục)

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s