Những ngày cuối cùng của Sài Gòn (hết)

Vào sáng sớm, chúng tôi lại đi thám thính thêm một lần nữa trên Quốc lộ 1 ở hướng Xuân Lộc. Người Bắc Việt đã thâm nhập dọc theo hai bên con lộ này. Ở Tu Duc gần đó, những nhóm tuyên truyền của họ đã công khai xuất hiện và thông báo cho người dân biết rằng họ đưa ra thời hạn khoan dung cho tới mồng 1 tháng Năm; nếu như cho tới lúc đó mà Tướng Thiệu không từ chức thì trận đánh quanh Sài Gòn sẽ bắt đầu, và nếu thế thì ai cũng nên đi tìm nơi ẩn náu cho người đó. Cả ở Sài Gòn, ai cũng chờ Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu từ chức. Vào phút chót, ông đã hủy lần đọc diễn văn nhân dịp lễ giổ tổ, tưởng nhớ đến ông tổ Hùng Vương trong huyền thoại. Thay vào đó, ông xuất hiện vào lúc tám giờ trên truyền hình, lúc giờ giới nghiêm vừa mới bắt đầu. Nguyễn Văn Thiệu, con người không nổi bật đó với gương mặt poker bất động, bị nhiều kẻ viết báo Phương Tây phỉ báng không đúng, đã vượt trội lên trong giờ khắc từ biệt này của chính phủ. “Chính phủ Hoa Kỳ đã không giữ đúng lời hứa”, ông nói với một sự giận dữ được kiềm chế trước ống kính; “họ không công bằng; họ vô nhân đạo. Họ không đáng tin. Họ vô trách nhiệm. Tôi không bao giờ tin rằng một người như Henry Kissinger mà lại phó mặc dân tộc chúng ta cho một số phận đáng sợ như vậy.” Với những lời lên án ông giáo sư người Mỹ của mình, người đã đánh lừa ông, ông chứng tỏ rằng ông không chỉ là một bù nhìn. Thiệu xếp bản thân ông vào chỗ đứng của người kế thừa đầy bi kịch nhà độc tài Ngô Đình Diệm. Đối với người dân tin dị đoan của Sài Gòn thì kể từ năm mới vừa rồi của người Việt, Tết con mèo, sự thất bại của Thiệu thế nào đi chăng nữa thì cũng đã rõ. Tôi nhờ anh chàng Minh nhỏ con mà mới có được kiến thức về chiêm tinh học của tôi: Người đứng đầu nhà nước cầm tinh con chuột, vì vậy mà năm con mèo, cái bây giờ đang bắt đầu với những dấu hiệu báo trước đầy bi thảm, sẽ trở thành một tai họa cho ông. Không phải là cả người cầm tinh con chuột Ngô Đình Diệm cũng đã bị lật đổ và giết chết trong một năm con mèo khác đó sao, tức là năm 1963? Nếu như lần này mà Thiệu thoát chết thỉ có lẽ là nhờ vào vợ ông, người ra đời vào năm con ngựa.

Sài Gòn, tháng 5 năm 1975
Sài Gòn, tháng 5 năm 1975

Với chiếc xe của đoàn ngoại giao, mặc dầu đang giờ giới nghiêm, chúng tôi chạy qua thành phố hoang vắng vào lúc nửa đêm. Các đội cảnh sát đi tuần ngăn các ngã tư lại bằng dây kẽm gai và chướng ngại vật. Ở phi trường Tân Sơn Nhứt, cuộc di tản dưới sự đạo diễn của Mỹ vẫn được tiếp tục không ngưng nghỉ trong bầu không khí nặng nề. Bên cạnh cảnh sát và quân cảnh Việt, có những hình dạng đáng ngờ xuất hiện trong bộ quần áo ngủ màu đen của nhân dân tự vệ. Họ hẳn là lực lượng dự bị cuối cùng của chính quyền. Những con người không đáng tin này đã bắt đầu hôi của và làm loạn. Bây giờ thì người Bắc Việt tiếp nhận quyền kiểm soát Sài Gòn càng nhanh và càng trôi chảy thì sẽ càng tốt cho thành phố. Cuối cùng, chúng tôi lưu lạc tới quán rượu Viking của khách sạn Palace. Bên cạnh một vài người Mỹ đến sau, chúng tôi là những người khách duy nhất. Cả ngày trời, các nhà báo đã căng thẳng như những con chó săn đang thở hổn hển, chờ lần từ chức của Thiệu. Bây giờ thì tôi cảm thấy tiếng cười đùa, tiếng reo hò, tiếng nói tán tỉnh các cô phục vụ như là một cái gì đó đáng xấu hổ.

Chiến thắng trọn vẹn đã rơi vào lòng của Bộ Chính trị ở Hà Nội sớm hơn là dự định. Mục đích của chiến dịch ở cao nguyên nguyên thủy không phải là chiếm Sài Gòn. Tướng Dũng hẳn đã hài lòng với một vài thành công gây tiếng vang ở vùng quanh Huế. Nhưng miền Nam sụp đổ đã gây ra một sự hấp tấp cực lớn. Trong khi người Bắc Việt vội vã tập trung các lực lượng dự bị của họ thành những mũi xung kích hướng về Sài Gòn như là mục tiêu nằm ở trung tâm, họ cũng chuyển lực lượng phòng không của họ từ Bắc Kỳ về phía Nam. Ở Hà Nội, người ta vẫn còn dự tính với một sự can thiệp của US Air Force vào phút cuối, để tạo cho đồng minh Nam Việt Nam một khoảng thời gian cuối cùng.

Quân đội miền Bắc cũng tiến nhanh cho tới mức các kế hoạch thỏa hiệp và chuyển tiếp, những cái được bày mưu tính kế ở giới quanh tòa đại sứ quán Pháp tại Sài Gòn, cũng đã bị phá hỏng. Mérillon nhanh nhẩu đã thúc giục Quai d’Orsay hãy lại chơi lá bài làm trung gian giữa các bên nội chiến. Trước hết là phải đưa ra một người kế nhiệm tổng thống Thiệu mà cũng được Hà Nội chấp nhận như là người đối thoại. Không phải là hiệp định ngưng bắn năm 1973 đã dự kiến một “hội đồng hòa giải dân tộc” như là giải pháp quá độ đó sao? Đề nghị này thông minh, xuất sắc và dường như là hợp lý, cũng như bao nhiêu cấu trúc đó của nền ngoại giao Pháp. Chỉ là nó không đứng vững được trước các sự việc và tính dứt khoát hung dữ của người cộng sản.

Hai ngày trời đầy hy vọng, tất cả các ánh mắt đều hướng tới Tướng Dương Văn Minh. Nhưng chính Big Minh cũng không còn tin vào nhiệm vụ của ông nữa. Lần ban phép lành từ Paris không đáng giá một xu trong tình huống này. Tự ông biết rằng những cố gắng mang tính trung lập của ông trong giờ khắc cuối cùng lần này rồi cũng sẽ thất bại như tham vọng chính trị của ông trước đây mười hai năm, khi ông tham gia mang tính quyết định vào việc lật đổ nhà độc tài Công giáo Diệm. Tướng Minh lờ phờ uể oải, ngoan ngoãn, mời giới báo chí tới dự một cuộc trao đổi trong ngôi biệt thự của ông. Ngôi nhà nằm cách ngôi nhà thờ không xa trên một con đường nhiều bóng mát mà đã từng mang tên “Charles de Gaulle”. “Tôi biết rằng chẳng bao lâu nữa người ta sẽ gọi tôi ra đứng đầu nhà nước hay những gì còn lại từ đó”, Big Minh nói; “ý nghĩ đó là một cơn ác mộng.” Người ta nhận ra sự hối tiếc, rằng ông đã bị những mánh khóe chính trị giật ra khỏi sự tồn tại êm đềm ở ngoài rìa. Thật ra thì ông thích trồng hoa lan của ông hơn. Có lẽ ông đã nghĩ đến vai trò của một thống chế Pétain trong một khoảnh khắc, nhưng Hà Nội chỉ trao cho ông chức năng đáng thương của một Đô đốc Dönitz. Ông chỉ còn được phép đầu hàng vô điều kiện. Vài ngày sau đó, vào ngày 30 tháng Tư – nhưng vào buổi trưa ngày hôm đó thì chưa có ai đoán ra được – những chiếc xe tăng T-54 của người Bắc Việt sẽ lao qua tòa đại sứ Mỹ bị bỏ hoang, tiến về Dinh Độc Lập, cán sập cổng và hoàn tất lần tan rã của Việt Nam Cộng Hòa. Trước khi các chính ủy từ Hà Nội dẫn người tổng thống một ngày này đi khỏi đó, Dương Văn Minh sẽ còn lầm bầm vài từ vào trong mi-crô của một phóng viên xa lạ: “Chiến thắng là những người xứng đáng với nó.”

Khoảng thời gian mười ngày trước khi Sài Gòn thất thủ trôi qua trong căng thẳng hối hả. Người Mỹ đã loan báo kế hoạch di tản vào ngày X cho những người nước ngoài Phương Tây còn ở lại. Thông qua đài phát thanh Mỹ ở Sài Gòn, mật mã sẽ được đọc: “Nhiệt độ đã đạt tới 105 độ.” Và tiếp theo sao đó là một điệu nhạc của Bing Crosby: “I’m dreaming of a white Christmas”. Nghe được tín hiệu này, tất cả mọi người cần phải đến ngay những nơi xuất phát của trực thăng Mỹ và để cho chở ra tàu của Hạm đội VII Hoa Kỳ. Tôi đã quyết định dứt khoát không tham dự vào cuộc chạy trốn tuyệt vọng đó. Tôi không muốn lĩnh ra khỏi đất nước này như một người bị ruồng bỏ được lính marines Mỹ bảo vệ, đất nước mà ba mươi năm trước đây tôi đã phát hiện ra nó trong bầu không khí giống như người Tây Ban Nha chiếm Nam Mỹ ngày xưa.

Cùng với một loạt đồng nghiệp người nước ngoài, chúng tôi quyết định cứ để cho người Bắc Việt tràn ngập vào chúng tôi. Rủi ro là có thể tính trước được. Nhưng một bức điện từ ban biên tập trung tâm đã báo cho tôi biết rằng chương trình đặc biệt của tôi về Việt nam đã được lên kế hoạch cho ngày 2 tháng Năm. Kịch bản và khâu hoàn thiện cuối sẽ bị áp lực rất lớn về thời gian. Chúng tôi bay về vào ngày 26 tháng Tư.

Phan Ba trích dịch từ “Cái chết trên ruộng lúa – Ba mươi năm chiến tranh Đông Dương

Đọc các bài khác tại trang Cái chết trên ruộng lúa

 Đọc những bài báo về Chiến tranh Việt Nam ở trang Chiến tranh Việt Nam

Advertisements

2 thoughts on “Những ngày cuối cùng của Sài Gòn (hết)

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s