Mười năm sau chiến tranh: Cả người chết cũng bị lừa (phần 1)

Tiziano Terzani

Phan Ba dịch từ báo Der Spiegel, số 18/1985

Lời người dịch: Tiziano Terzani (1938 – 2004) là một nhà báo, nhà văn người Ý. Ông đã tường thuật 30 năm trời từ châu Á cho tuần báo Der Spiegel, là một trong những phóng viên nổi tiếng ở Đông và Đông Nam Á. Tiziano Terzani là một người có cảm tình với Việt Cộng. Ông đã từng vào rừng sống chung với Việt Cộng. Tháng 4 năm 1975, ông là một trong số ít nhà báo đã ở lại Sài Gòn, nhân chứng của thời điểm lịch sử đó. “Tôi đã rơi nước mắt”, Terzani nhớ lại. Bài báo này do ông viết nhân dịp kỷ niệm mười năm kết thúc cuộc Chiến tranh Việt Nam.

Tiziano Terzani (phải) đi cùng với xe tăng quân đội Bắc Việt trên đường Tự Do của Sài Gòn vào ngày 30 tháng Tư năm 1975. Hình: Tư liệu Terzani
Tiziano Terzani (phải) đi cùng với xe tăng quân đội Bắc Việt trên đường Tự Do của Sài Gòn vào ngày 30 tháng Tư năm 1975. Hình: Tư liệu Terzani

Người dân trông mạnh khỏe và vui tươi, họ mặc quần áo chỉnh tề – nhưng chỉ trên các tấm áp phích. Dưới hàng trăm bức hình tưởng tượng khổng lồ nhiều màu đó của công nhân, quân nhân và trẻ em, những người kiên quyết hay mỉm cười nhìn lên bầu trời, là từng ấy con người thật, đói ăn, rách rưới, ốm yếu, dơ dáy nhìn xuống mặt đất. Họ tìm một mẩu thuốc lá thừa, một mảnh giấy hay một cái gì đó ăn được.

Sài Gòn kỷ niệm mười năm chiến thắng của tháng Tư 1975: công sở được quét vôi mới, người bất đồng chính kiến bị bắt giam, ăn mày trên các con đường chính của trung tâm bị đày vào một trại ở ngoại ô thành phố, để họ đừng làm dơ bẩn hình ảnh chiến đấu của Sài Gòn trước đây, Thành phố Hồ Chí Minh ngày nay. Nhưng không gì có thể che đậy được sự chán ngán trên các gương mặt của đại đa số 3,5 triệu dân cư của nó.

“Đó là chiến thắng của họ, không phải của chúng tôi”, một người Sài Gòn thì thào nói với con người xa lạ. “Đối với chúng tôi thì lễ kỷ niệm này chỉ có nghĩa là bắt bớ và cúp điện. Họ cần điện để chiếu sáng chân dung của bác Hồ.”

“Họ” và “chúng tôi” – mười năm sau cuộc chiến, sự chia rẽ giữa người chiến thắng và người thua trận cũng vẫn còn không thể vượt qua được.

Chân dung các anh hùng của Chủ nghĩa Xã hội trong buổi kỷ niệm mười năm ngày chiến thắng. Hình: Philip Jones Griffiths
Chân dung các anh hùng của Chủ nghĩa Xã hội trong buổi kỷ niệm mười năm ngày chiến thắng. Hình: Philip Jones Griffiths

Trước đây mười năm, khi những chiếc xe tăng đầy bụi bặm với lá cờ Việt Cộng chạy ngang qua tòa Đại sứ quán Mỹ tiến tới dinh thự của tổng tống Thiệu bại trận, khi những người lính du kích đầu tiên, gầy gò, rụt rè, trẻ tuổi, kéo xuống đường Tự Do, con số ít ỏi của những người ngoại quốc có mặt trong lúc đó đã khóc vì mừng rỡ: một cuộc chiến tranh tàn bạo đã chấm dứt, Việt Nam dường như đã giành lại được độc lập, một dân tộc tái thống nhất bây giờ sẽ có hòa bình và công lý – thời đó chúng tôi tin là như vậy.

Hòa bình đã không trở lại với Đông Dương. Hàng trăm người Việt trẻ tuổi đã hy sinh trên các chiến trường Campuchia. Không có công lý, nếu như công lý khác với việc lật đổ một xã hội và thay thế một chế độ độc tài bằng một chế độ độc tài khác. Người Sài Gòn, rõ ràng là như vậy, ngày nay sống tồi tệ hơn, phải chịu đựng tình trạng thiếu năng lực và tham nhũng nhiều hơn, sợ cảnh sát nhiều hơn là trước kia.

“Cách mạng đã không thực hiện bất cứ lời hứa nào của họ”, một người bạn nói. “Ngay cả người chết cũng bị lừa.” Trên nghĩa trang cũ ở Biên Hòa, nơi nhiều người lính Việt Nam hy sinh trong cuộc chiến chống cộng sản được chôn cất ở đó, phần lớn các ngôi mộ đã bị xe ủi đất san phẳng – mặc dù chế độ mới đã tạo một nghĩa trang riêng cho những người anh hùng đã hy sinh cho cuộc cách mạng.

Đối với người sống, lời hứa hòa giải dân tộc còn được thực hiện ít hơn như thế nữa.

Trong tháng Năm 1975, một sĩ quan từ quân đội của Thiệu được lệnh đi “học tập cải tạo”. Ông mang theo mùng, bàn chải đánh răng và gạo cho 30 ngày đi trình diện; và ông cũng như tôi tin rằng sau 30 ngày ông thật sự sẽ trở về.

“Nào phải 30 ngày! Thành 3289 ngày”, bây giờ ông nói; ông còn có may mắn. Nhiều người lính, sĩ quan và nhân viên trước kia của chính quyền bại trận đã chết trong các trại cải tạo. Nhiều người vẫn còn ở trong những trại trong rừng đó, những trại mà các quan chức cộng sản ngày nay trong những khoảnh khắc bất cẩn đã gọi chúng là “trại tập trung”.

Một lớp học tập cải tạo tại Tây Ninh, 1976. Hình: Marc Riboud
Một lớp học tập cải tạo tại Tây Ninh, 1976. Hình: Marc Riboud

Còn bao nhiêu người Việt Nam bị giam cầm ở đó? Chính phủ đưa ra con số 7000. Có người ước đoán tới 100.000. Trong năm 1975, chế độ mới hứa hẹn cho mỗi một người Việt Nam một nhiệm vụ trong cuộc tái xây dựng đất nước đã bị tàn phá này. Ngày nay, hàng ngàn người trở về từ những trại cải tạo đó đều không có một cơ hội nào.

Cái tội lỗi thuộc về một “chế độ bù nhìn” là không thể rửa sạch được. Còn ngược lại, nó giống như một căn bệnh được di truyền từ cha sang con: không có công việc làm cho những “tên bù nhìn”, không có chỗ cho con của họ trong các trường trung học hay đại học.

Trong khi nhân viên cộng sản, toàn bộ đều từ miền Bắc, dọn vào ở trong các khu biệt thự và nhà riêng của giới thượng lưu Sài Gòn cũ thì xã hội Việt Nam bị quẳng ra đường phố và lang thang vất vưởng khốn khổ ở đó như một bộ tộc đi lạc, bị nguyền rủa phải tuyệt chủng.

Sau chiến thắng của họ ở Campuchia, tên cộng sản thời đồ đá Pol Pot và Khmer Đỏ đã phân người dân của họ ra thành hai loại: những người dân đã sống dưới sự thống trị của cộng sản trước 1975, vì vậy mà có thể tin tưởng được; và những người kia, những người đã không được hưởng lợi thế này, tức là phải chiến đấu chống lại hay còn phải tiệt trừ hoàn toàn nữa. “Những gì diễn ra ở đây trong Việt Nam cũng giống như Pol Pot quay chậm”, một người bạn ở Sài Gòn nói.

“Chúng tôi đã chết rồi, nhưng chúng tôi vẫn còn có thể bước đi. Tôi có cảm giác mình giống như một bóng ma từ một thời gian khác”, một phi công trước đây của không quân nói, người có hơn tám năm trại cải tạo ở phía sau mình và bây giờ có nhà của mình ở trên một băng ghế do Lions Clubs tặng ở dưới tượng đài kỷ niệm Trần Hưng Đạo.

Nghĩa trang máy bay ở phi trường Tân Sơn Nhứt, một trong những phi trường bận rộn nhất của thế giới trước kia. Hình: Philip Jones Griffiths
Nghĩa trang máy bay ở phi trường Tân Sơn Nhứt, một trong những phi trường bận rộn nhất của thế giới trước kia. Hình: Philip Jones Griffiths

Sài Gòn vui sống ngày xưa đầy những bóng ma từ quá khứ như thế. Có thể nhìn thấy họ ở khắp nơi: tóc dài, quần áo dơ bẩn, nhiều người có vết thương hay ung nhọt không được băng bó, có người đi tha thẩn lạc lỏng, những người khác làm các công việc khốn cùng: thiếu niên đi lang thang qua thành phố với một cái kẹp và bao tải, để nhặt giấy vụn và bao nilon. Người trung niên với vẻ mặt trí thức dùng ống tiêm bơm mực mới vào những cây bút bi cũ. Những ngưởi khác ngồi cạnh một cái nón lính đổ đầy nước và vá xe đạp.

Ở Sài Gòn có 40.000 xe xích lô. Phần lớn người lái là lính và sĩ quan cũ. Họ ngủ trên những chiếc chiếu ở trước tòa nhà quốc hội cũ và ở cạnh những đài tưởng niệm của thành phố. Họ chui vào trong công sự có từ thời chiến tranh để tránh mưa. Họ thường xuất thân từ những gia đình xưa, khá giả, ở Sài Gòn và bây giờ thì thất nghiệp và vô gia cư, trở về từ “vùng kinh tế mới”, nơi mà họ bị ép buộc phải đi tới đó.

Năm 1976, người ta có thể tới thăm một vùng kinh tế mới lớn ở phía bắc của thủ đô, nơi hàng ngàn gia đình Sài Gòn cần phải biến miền đất hoang vu thành đồng ruộng dưới ngọn cờ đỏ đang bay phấp phới. Không có nước lẫn cây cỏ. Sau mười năm cố gắng, cuộc thử nghiệm đó được tuyên bố là vô vọng, người dân chạy trốn trở về thành phố. Từ đó, không còn ai nói về vùng kinh tế mới nữa. Chế độ của miền Bắc không thành công trong việc lấy được thiện cảm của người dân miền Nam. Vì thế mà mười năm sau ngày giải phóng, hai Việt Nam vẫn còn sống thù địch và nghi ngờ bên cạnh nhau.

Mười năm này cũng không mang lại sự hòa thuận cho những gia đình bị cuộc nội chiến chia cắt, tái đoàn tụ qua giải phóng. “Người anh em cộng sản của tôi đã tố cáo tôi là tư sản để cướp tài sản của tôi”, một người quen thuật lại, người trước kia đã từng sở hữu một quán ăn. “Khi tôi trở về sau ba năm ở trong tù, tường nhà tôi đầy lỗ vì hắn nghĩ rằng chúng tôi giàu lắm và đã cất dấu vàng, thứ mà hắn muốn tìm cho ra.”

Sài Gòn, Việt Nam 1985: chờ mở cửa. Hình: Philip Jones Griffiths
Sài Gòn, Việt Nam 1985: chờ mở cửa. Hình: Philip Jones Griffiths

Ở Sài Gòn, bất cứ chức vụ quan trọng nào trong hành chánh đều nằm trong tay của người Việt từ miền Bắc – bắt đầu từ người cảnh sát đứng ở ngã tư và nhân viên bưu điện, người giám sát việc bán tem thư. Đứng trước chính sách nhân sự này, người ta tự hỏi liệu chế độ cộng sản của miền Bắc có thật sự muốn hòa giải dân tộc hay không, điều mà họ đã hứa hẹn trước đây mười năm, hay là, thật lâu trước khi chiếm Sài Gòn, họ đã quyết định đánh giá toàn bộ người dân miền Nam là không thể tin tưởng được.

Người ta cũng tự hỏi, liệu Hà Nội có ý thật sự nghiêm chỉnh với việc “cải tạo” hay không, hay đó là một mưu kế để đánh đổ bộ máy quân sự và dân sự của chế độ trước đây chỉ với một cú đánh. Cuối cùng, người ta tự hỏi, rằng kế hoạch của những vùng kinh tế mới có thật sự xuất phát từ ý định tạo công việc làm mới cho dân cư thất nghiệp của thành phố hay không; hay đó là một biện pháp rẻ tiền thì nhiều hơn, để xua đuổi hàng ngàn gia đình Sài Gòn ra khỏi nhà ở của họ và trao chúng về cho các gia đình từ miền Bắc.

Thật sự là vào năm 1975, ở Nam Việt Nam có hàng ngàn kỹ sư, người tốt nghiệp đại học và người đã qua đào tạo sẵn sàng làm việc cho chế độ mới, rằng chế độ mới này đã khước từ sự cộng tác của họ: một sự lãng phí lòng nhiệt tình, khả năng và nhân tài hết sức to lớn.

Năm 1975, ở Sài Gòn có trên 2000 bác sĩ. 800 người đã ra đi với người Mỹ, phân nửa số người lúc đầu còn ở lại đã rời bỏ đất nước trong vòng mười năm vừa qua.

“Tôi không sợ nghèo khổ”, một người nói, người đã chịu đựng được và không than phiền về việc từ năm 1975 không ai trong gia đình ông đã có thể mua được một cái áo mới. “Nhưng thật khó mà chịu đựng được cái cảm giác mình là người thừa.” Ngày nay, ông kiếm tiền bằng cách dạy tiếng Anh cho người Việt đang chuẩn bị chạy trốn.

Trên một triệu người Việt đã rời bỏ đất nước của họ từ 1975, nhiều người đã liều tính mạng của họ trên biển như là “boat people”. Cả cho tới ngày nay, hàng tháng trung bình có khoảng 2000 người Việt cố gắng bỏ trốn.

(Còn tiếp)

Tiziano Terzani

Phan Ba dịch từ Der Spiegel số 18/1985: http://www.spiegel.de/spiegel/print/d-13514174.html

Đọc những bài khác ở trang Chiến tranh Việt Nam

Advertisements

24 thoughts on “Mười năm sau chiến tranh: Cả người chết cũng bị lừa (phần 1)

  1. Tôi rất cảm ơn Tiziano Terzani và báo Der Spiegel. bài báo đó cũng là những điều những người trẻ tuổi chúng tôi , con cháu của một Việt Nam đang suy nghĩ.
    khi bạn nhắc đến những từ ngữ khiến bất kỳ ai trên đất nước tôi nghe được cũng thấm hiểu. không phải bởi vì sự tìm hiểu sâu sắc mà chỉ đơn giản là ví đó là một thực tế đáng buồn đang diễn ra ngay trước mắt chúng tôi. Chúng tôi không có quyền thay đổi điều này, 20 năm hay 50 năm nữa hay thêm nhiều năm nữa tôi vẫn sẽ hy vọng vào sự thay đổi. Tôi tin Việt Nam thực sự không phải như thế này, và tôi cũng không cam chịu như thế.
    Tôi tin rằng người cha già dân tộc Hồ Chí Minh không muốn đưa đất nước đến một con đường như bây giờ, Người đã tin vào thứ gì tốt đẹp hơn ở ánh sáng chủ nghĩa xã hội, Xã hội đang ngày một thay đổi, tôi tin rằng mọi thứ đều là quy luật và chủ nghĩa xã hội cũng sẽ nên thay đổi,chúng tôi được học từ những câu vỡ lòng rằng phải biết sống ân cần, bao dung, phải biết vị tha, sống lịch sự, trong sáng, 18 năm sau bài học đầu tiên của cuộc đời, tôi vẫn chưa làm gì sai với những điều tôi tin tưởng ấy. Lúc nhỏ có lẽ tôi không hiểu vì sao nhưng lớn lên tôi biết được rằng: MỌI NGƯỜI CÙNG CỐ GẮNG CÙNG TIN TƯỞNG CÙNG HÀNH ĐỘNG TỐT ĐẸP LÀ VÌ XÂY DỰNG MỘT XÃ HỘI VN TỐT ĐẸP HƠN, KHÔNG CÓ GÌ QUÝ HƠN ĐỘC LẬP, TỰ DO…..!

    • Tôi tôn trọng lịch sử, bởi vì lịch sử là lịch sử không thay đổi được lịch sử. Tôi chỉ muốn gọi ngày 30/4/1975 là ngày thống nhất đất nước, không phải ngày giải phóng sài gòn, hay ngày chiến thắng, mọi nguời việt nam trên toàn thế giới hãy cùng nhau đoàn kết, xây dựng một việt nam tốt đẹp lên

      • Ý bạn rất tốt và đây là con đường duy nhất và nhanh nhất để tất cả những con người mang dòng máu Dân Tộc Việt trên khắp thế giới chung tay xây dựng Đất nước Việt Nam giàu manh_ 30/4/75 chỉ là ngày thống nhất! Không có chiến thắng nào trong ngày này cả!

    • Mình lại thấy khác bạn ah. Thật sự lớp trẻ VN bây h như mình hay bạn cần phải biết chính lịch sử của dân tộc. nó bao gồm kiến thức đc CS dạy và cả kiến thức mà CS che giấu. BBC, họ đưa ra những kiến thức mà trong sgk hoàn toàn k có dạy. Chúng ta cần phải hiểu biết để quyết định mình sẽ hành động như thế nào. Cần nên nhìn lịch sử từ nhiều chiều.

    • Nói thật thì đó giờ chúng ta chỉ học lịch sử từ một chiều, giờ BBC cho thêm một chiều nữa để chúng ta có thể đánh giá vấn đề một cách khách quan hơn, còn về việc đang cố gắng phát triển đất nước thì chỉ có “bọn trẻ” nghĩ vậy, kẻ cầm quyền thì vì lợi ích cá nhân.

      Điểm lại các hành động của CHÚNG TA trong thời gian vừa rồi có gì gọi là giúp đất nước phát triển không? Hôi bia? Biểu tình dập phá cty nước ngoài và cướp bóc? Sàm sỡ tập thể trong hồ tây? Và còn những tin liên quan đến an sinh xã hội khác mà chúng ta thấy hằng ngày nữa… Mọi chuyện đó đâu phải do một hay hai người làm? Cả một tập thể lớn thiếu đạo đức gây ra mọi chuyện. Vậy do đâu mà chúng ta thiếu đạo đức như thế? Cái gì cũng vậy thôi, do giáo dục mà ra. Thế hệ trẻ vẫn luôn là vận mệnh của bất kì quốc gia nào, Nhật Bản cũng đã luôn có quan điểm như vậy và đặt yếu tố con người lên hàng đầu. Vậy mà chúng ta đang học một chế độ giáo dục dành cho nô lệ thời trung cổ.
      [tham khảo: https://youtu.be/9CcNO4mDd5M%5D

      Lớp trẻ bị lớp lớn tha hóa, sau đó lớp trẻ tiếp tục kế vị và vòng lập diễn ra. Vậy cứ như thế mà gọi là phát triển sao? Nực cười.

    • Tôi nghĩ bạn nên suy nghĩ kỹ, và đừng tự cho mình là có thể nhìn bao quát được thực tế cuộc sống. Bạn nên xem lại những gì đạt được so với những gì mất đi, những tổn thất nặng nề, trình độ giáo dục thì đi xuống đó gọi là thành công chăng, đó gọi là nỗ lực chăng?

  2. Lịch sử không phải để quên đi mà là để nhìn lại và học tập. Những kẻ bước tới trong khi gạt bỏ quá khứ đằng sau thì xét cho cùng cũng là những kẻ lạc lối. Rồi một ngày nào đó chính quyền Việt Nam cũng phải gạt bỏ sự dối trá và cái vỏ bọc của mình để trả lại cho lịch sử bộ mặt thật của nó, và chỉ khi đó chúng ta mới thực sự tiến bước được.

  3. Đời người 40 năm có khi chẳng làm được gì. Một đất nước bị tàn phá trong chiến tranh đến kiệt quệ, gần như trở lại thời kỳ đồ đá. Sau chưa đầy 40 năm, bây giờ tuy rằng vẫn còn nghèo nhưng cũng là một nước có nền kinh tế khá vững trong khu vực. Đời sống nhân dân cũng được cải thiện tương đối nhiều. Tôi vẫn luôn tự hào về đất nước quê hương tôi đó là Việt Nam. Có những người nói ” thà cứ để Mỹ xâm lược có khi lại sướng hơn “. Cá nhân tôi cho rằng chẳng có bữa cơm miễn phí nào đâu, cho vay tiền còn tính lãi cơ mà. Nó cho mình một thì cũng sẽ lấy đi rất nhiều.

    • Chào bạn Phong !
      Đã 40 năm rồi bạn à, chúng ta còn chờ đợi được đến bao lâu nữa ? Nhật Bản sau thế chiến và 2 quả bom nguyên tử chắc tình trạng xã hội cũng không khá hơn chúng ta nếu không tệ hơn bởi vì họ là kẻ bại trận, nhưng thử nhìn họ hôm nay xem, anh Tàu chỉ trong 30 năm thay đổi chính sách kinh tế đã vượt lên hàng đầu thế giới, còn chúng ta thì sao ? Tôi còn nhớ khi Việt Nam theo gương Nga và sau đó Tàu với perestroika và glasnot gì gì đó vào cuối thập niên 80’s thế giới nhìn và đặt kỳ vọng vào Việt Nam rất nhiều với chính sách đổi mới được áp dụng thời ấy, có chuyên viên kinh tế Mỹ còn phán đoán trong 30 năm nữa Việt Nam sẽ đuổi kịp Nhật, bởi vì một quốc gia nghèo nàn nhưng đủ thông minh để chiến thắng một cuộc chiến hoàn toàn không cân sức thì chắc chắn đủ thông minh để xây dựng đất nước của họ trong thời bình. Tôi đã nghĩ những người ấy có lẽ lạc quan nhưng vẫn mong đánh giá của họ là chính xác. Bạn ơi, họ sai lầm hoàn toàn phải không ? Tôi không rỏ bạn đến từ miền nào nhưng khi bạn nói xã hội Việt Nam ngày nay tốt đẹp hơn ngày trước có lẽ đúng so với miền Bắc, nếu so với miền Nam ngay cả trong thời chiến tranh thì không đúng rồi, nếu so với những quốc gia chung quanh thì còn tệ hại hơn nữa. Chúng ta cùng với Nhật, Đại Hàn, Đài Loan, Hồng Kong, Tan Gia Ba,Trung Hoa là những quốc gia ( hay xã hội ) chịu ảnh hưởng văn hoá Khổng Tử, văn minh Trung Hoa từ lâu đời, tai sao những xứ sở ấy phát triển mạnh mẽ và vững chắc trong khi chúng ta vẫn còn mò mẫm u mê trong đêm tối lâu dài . Có phải vì dân tộc ta trí thấp tài mọn hay vì điều gì khác ?
      Bạn ơi, nếu chúng ta không
      mơ ước điều cao xa cho đất nước thì sự tự mãn dễ hài lòng chắc níu kéo cột chân chúng ta nơi xó xỉnh nhỏ hẹp góc quê nào đó thôi . Bạn có nghĩ rằng người Tàu hổ trợ cho miền Bắc trong chiến tranh Việt Nam hoàn toàn là vì ” ủng hộ anh em xã hội chủ nghĩa” như họ nói và không đòi hỏi gì từ chính phủ Việt Nam hiện nay không ? Nếu vậy thì họ rất tốt với dân tộc Việt Nam nhỉ .

    • “Cá nhân tôi cho rằng chẳng có bữa cơm miễn phí nào đâu, cho vay tiền còn tính lãi cơ mà. Nó cho mình một thì cũng sẽ lấy đi rất nhiều.” Ai Biểu đi vay thằng a trời đánh làm chi, đường đường vỗ ngực xưng a nhưng đối xử còn thua người ngoài. Không biết bao giờ mình thoát khỏi người a này đây, trong khi bộ máy nhà nước mình hiện giờ có khác gì Thiệu ngày xưa.

  4. Thứ 1: VN chưa bao giờ là thời kì đồ đá, nhất là miền Nam. Sau này an bo bo là do cơ chế, ko phải do chiến tranh tàn phá miền Nam.
    Thứ 2: Nó lấy đi cái gì ko biết? Tài nguyên thì hiện giờ đang chảy sang TQ, rừng kiệt quệ, dầu gần hết, còn cái tài nguyên nào để giữ? Còn cái thằng đi khắp thế giới xin tiền viện trợ và ODA là VN kìa. Nợ ngày càng như chúa chổm, mà tham nhũng ngày càng tràn lan. Cái phá hoại của tham nhũng còn gấp trăm lần chiến tranh kìa

  5. Giặc tham nhũng và giặc dốt là 2 giặc kéo lại sự phát triển của miền Nam. Giặc dốt là do thay vì học chính trị kinh tế quản lý thì lại đi học sách của thế kỷ 19 rồi lý luận tào lao. Lý Quang Diệu và Pak của HQ ko ai phải học sách đó cả. Mà vì dốt nên sau này bằng tiến sĩ VN nhiều nhất thế giới, chưng cũng ít được sử dụng nhất, ít công trình nghiên cứu nhất

  6. .Con người tất thảy đều có những sai lầm,những ích kỷ ,lãnh đạo cũng vậy,họ không phải thần thánh.Nếu bạn thấy bất công..let’s go.hãy lên tiếng ,hãy đem tài năng của mình mà thay đổi đất nước,xóa bỏ những sự bất công,sự độc tài.Napoleon đã từng nói “thế giới đã phải chịu tổn thất rất lớn.Không phải vì sự tàn ác của những người xấu mà là vì sự im lặng của những người tốt” ,,Thay vì phán xét, hãy hành động để thay đổi. 🙂

  7. Chỉ xin viết ra đây 1 câu hỏi = trên thế-giới này, còn bao nhiêu nước theo ”chủ-nghĩa cộng-sản”……..Đời sống ở các nước ”dân-chủ+tự-do” thực-sự khác với những nước ”độc-tài+đảng-trị+cộng-sản như thế nào.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s