Tội phạm của mật vụ Tiệp Khắc

Họ tưởng đã có được tự do – và rồi rơi vào trại giam. Trong những năm bốn mươi và năm mươi, mật vụ Tiệp Khắc đã dụ dỗ những người không được ưa thích rơi vào bẫy bằng trạm kiểm soát biên giới giả tạo. Điều xảo trá ở đây: nhiều người trong số họ đã bị chính người của mật vụ dụ dỗ chạy trốn.

Một nhân viên của mật vụ StB, giả trang là một người Mỹ đang phỏng vần công dân Tiệp Khắc Jaroslav Hakr. Theo một ghi chú ở mặt sau, hình này được dùng làm bằng chứng trước tòa. Hình: abscr.cz
Một nhân viên của mật vụ StB, giả trang là một người Mỹ đang phỏng vần công dân Tiệp Khắc Jaroslav Hakr. Theo một ghi chú ở mặt sau, hình này được dùng làm bằng chứng trước tòa. Hình: abscr.cz

Tabea Rossol

Phan Ba dịch

Người được cho là điệp viên của Hoa Kỳ với bí danh “Johnny” nhất định không chịu thua. Ông cứ cố thuyết phục Jan và Jirina Prosvic mãi. Ông có thể lén mang đôi vợ chồng người Tiệp qua biên giới sang Tây Đức an toàn, ông bảo đảm. Nhưng đó là một lời nói dối: “Johnny” không phải là điệp viên Mỹ. Ông thật ra tên là Josef Janousek. Và nhiệm vụ của ông không phải là mang vợ chồng Prosvic qua biên giới, mà là vào tù.

Xuân 1948: Đảng Cộng sản Tiệp Khắc (KPT) đã nắm lấy quyền kiểm soát chính trị qua lần lần lật đổ trong tháng Hai và đang thanh toán với các đối thủ chính trị. Để làm việc đó thì đối với họ rõ ràng là phương kế nào cũng tốt. Được gợi ý bởi những biện pháp của Xô viết và Quốc Xã, cơ quan mật vụ Statni Bezpecnost (StB – An ninh Quốc gia) đã phát triển một mưu kế: Chiến dịch “Cột mốc biên giới”.

Người của mật vụ StB cố tình gọi điện thoại tới những người bị tình nghi là đối lập. Lấy cớ  là được Counter Intelligence Corps (CIC), một cơ quan tình báo của Lục quân Mỹ, gởi tới, họ hứa sẽ giúp vượt biên bỏ trốn. Điều phi lý ở đây: nhiều người bị tình nghi hoàn toàn không thuộc giới đối lập và phải được thuyết phục để bỏ trốn. Hàng trăm người đã rơi vào cái bẫy xảo trá này từ 1948 cho tới 1951.

Thuyết phục bỏ trốn – vào trong cạm bẫy

Doanh nhân Jan Proscvic và vợ Jirina là các nạn nhân được ghi nhận đầu tiên của chiến dịch "Cột mốc biên giới". Hình: abscr.cz
Doanh nhân Jan Proscvic và vợ Jirina là các nạn nhân được ghi nhận đầu tiên của chiến dịch “Cột mốc biên giới”. Hình: abscr.cz

Pavel Bret gọi vụ việc này là “đốm trắng” trong lịch sử của nước Tiệp Khắc. Bret là người lãnh đạo Phòng Điều tra Tội phạm Cộng sản trong Bộ Nội vụ của Praha. Từ hơn một năm nay, phòng này hoạt động để tái xét định các tội phạm của mật vụ thuộc Đảng Cộng sản, những cái đã được ghi nhận rất chi tiết trên 10.000 trang hồ sơ. Mới đây, những cuộc điều tra hình sự về các nghi phạm lần đầu tiên đã được tiến hành. Qua đó, lần đầu tiên mới có ánh sáng soi rọi vào cạm bẫy xảo trá này của StB.

Theo hồ sơ, gia đình Prosvic thuộc trong số những nạn nhân đầu tiên của Anh ninh Quốc gia Tiệp. Vợ chồng này không hoạt động chống lại sự thống trị của Cộng sản lẫn muốn rời bỏ nước Cộng hòa. Đối với Jan và Jirina Prosvic, do có hai người con gái nên việc tạm cư trong trại tỵ nạn và bắt đầu lại từ đầu ở một nơi sống lưu vong là một việc không thể được. Thế nhưng Janousek không bỏ cuộc: “Vì tôi biết là tôi sẽ nhận được nhiều tiền nên tôi đã cố thuyết phục họ”, ông ta khai báo sau này.

Ông cũng không dừng lại ở những cố gắng thuyết phục: vợ chồng Prosvic nhận được những cú điện thoại nặc danh, cảnh báo họ trước lần bắt giam sắp sửa xảy ra. Dưới áp lực này, Jan Prosvic cuối cùng cũng nhượng bộ. Cùng với vợ con, ông để cho Janousek chở tới Kdyne, một thành phố nhỏ gần biên giới. Từ đó, một người trung gian tháp tùng họ tới biên giới, sau khi Prosvic trả một khoản tiền.

Một trạm biên giới giả được ngụy trang toàn hảo

Họ phải dừng lại tại nhiều chốt chặn đường, những nơi mà rồi họ đi qua mà không có vấn đề gì cả. Vợ chồng Prosvic có ấn tượng mạnh với tính chủ động của người dẫn đường: “Ông ấy lúc nào cũng biết rõ là phải nói những gì”, Prosvic khai báo sau này. Lúc này đã là đêm khuya và người của StB dẫn họ đi xuyên qua rừng tới nơi được cho là biên giới. Biên giới thật cách đó thêm 50 kilômét nữa về phía Tây.

Trong ngôi nhà nhỏ được cho là trạm biên giới, “người Mỹ” Tony rõ ràng đang hồi hộp, người mà thật ra có tên là Amon Tomasoff, đón họ với thuốc lá hiệu Phương Tây như Lucky Strike. Cũng có cả sôcôla Thụy Sĩ. Căn phòng, được trang bị với một lá cờ Mỹ và chân dung của các tổng thống Hoa Kỳ Roosevelt và Truman, tạo một hậu cảnh giống như thật. Cơ quan mật vụ còn mang lại cả một chai rượu Whiskey nữa.

Mặc dù vậy, Proscvic vẫn nghi ngờ, khi Tomasoff hỏi ý kiến của ông về Chủ nghĩa Cộng sản và về liên kết của ông với giới hoạt động trong bí mật, và ông cuối cùng phải ký tên vào một bản câu hỏi – “Guestionaire”. Tuy vậy, Prosvic vẫn ký tên mình trên tờ giấy đó. Khi ông ngửng lên, Tomasoff rút khẩu súng ngắn của hắn ra và nói: “Chúng tôi không quan tâm tới người Tiệp Cộng sản!” Trạm biên giới, “Johnny” hảo tâm giúp đỡ, các cuộc gọi nặc danh – tất cả đều là lừa dối. Với chữ ký của mình, Prosvic đã định đoạt số phận của ông: với bản câu hỏi có chữ ký đó, quan tòa sau này đã có lời thú nhận có ký tên về một lần cố bỏ trốn.

Vô tình phản bội bạn bè và gia đình

Oldrich Malac bị tuyên án 15 năm lao động cưỡng bức sau lần bị dụ dỗ bỏ trốn. Hình: abscr.cz
Oldrich Malac bị tuyên án 15 năm lao động cưỡng bức sau lần bị dụ dỗ bỏ trốn. Hình: abscr.cz

Mưu mẹo với biên giới giả tạo là việc gian tà hiểm độc nhất mà ông đã từng gặp phải trong công việc xét định lại các tội phạm của cộng sản, người trưởng phòng Bret nói. Công cuộc điều tra được sử gia người Séc Igor Lukas khởi động, sau khi ông tình cờ quen biết với một của những nạn nhân thời đó. Ông bắt đầu điều tra và phát hiện ra rằng hai nghi phạm vẫn còn sống, “và là dưới những điều kiện xa hoa. Đó là một tương phản lớn với sự khốn cùng của những nạn nhân trước đây của họ – vì vậy mà tôi đã nộp đơn tố cáo.”

Thế nhưng nhiều nạn nhân cho tới ngày nay vẫn không dám nói về các tội phạm này. Thời đó, nhiều người chạy trốn đã trả lời tỉ mỉ tất cả các câu hỏi của người nhân viên biên phòng và qua đó đã vô tình phản bội bạn bè và gia đình. Ví dụ như họ được hỏi rằng trong trường hợp xấu nhất thì ai trong số những người họ quen biết sẽ giúp người Mỹ lật đổ chế độ cộng sản. Những người chạy trốn tưởng rằng với thông tin của họ, họ đã làm một việc tốt cho những người được nêu ra. Thế nhưng tất cả những người được nêu tên ra sau đó đều đã bị theo dõi, bị bắt và bị kết án, Bret xác nhận.

Những nạn nhân khác không bao giờ biết được sự thật về những gì đã xảy ra với họ. Sau khi ký tên vào bản câu hỏi, nhân viên StB ngụy trang yêu cầu những người chạy trốn tiếp tục đi về hướng Tây: “Anh bây giờ đang ở trong một đất nước tự do, chúng tôi không tháp tùng theo anh nữa. Anh hãy đi 200 mét về hướng này, ở đó anh sẽ thấy một ngôi nhà với cảnh sát Đức, họ sẽ tiếp tục giúp đỡ cho anh.” Họ đi được một vài mét, rồi cảnh sát Tiệp Khắc bắt giữ họ lại. Phần lớn đều tin rằng họ bị bắt cóc từ đất Đức.

Phản đối yếu ớt từ nước ngoài

Việc các nạn nhân hoàn toàn không hề hay biết gì còn được lạm dụng trong một hình thức khác. Những người được cho là nhân viên biên phòng Mỹ từ chối đơn xin tỵ nạn của những người chạy trốn nào đó và trực tiếp bàn giao họ cho cảnh sát Tiệp Khắc. Tin tức này rồi cũng từ nhà tù lọt ra ngoài, và tạo nên hiệu ứng được mong muốn: cam chịu. Việc Hoa Kỳ dường như khước từ những người bỏ trốn đã bóp ngạt tia hy vọng cuối cùng về tự do và trốn thoát.

Vì chiến dịch “Cột mốc biên giới” hoạt động tốt tới như vậy nên StB tiếp tục dựng biên giới giả lên, được trang bị với thanh chắn và bảng báo. Chúng có ở gần Cheb (Eger), Marianske Lazne (Marienbad), Svaty Kriz (từ 1960 Chodsky Ujezd, Heiligenkreuz) và Domazlice (Taus). Khi Hoa Kỳ biết được, họ đã chính thức phản đối việc lạm dụng quân phục và quốc huy Mỹ. Chính phủ Tiệp Khắc phản bác lời lên án đó. Họ khẳng định một cách bất chấp, rằng một cuộc điều tra hết sức kỹ lưỡng đã không tìm thấy “bất cứ một dấu vết hay sự nghi ngờ nào cho việc lạm dụng quốc huy Mỹ hay hình ảnh chính khách Mỹ”.

Chiến dịch “Cột mốc biên giới” hoạt động ba năm trời, từ 1948 cho tới 1951. Bẫy này theo ước lượng của các sử gia đã dẫn tới 300 án tù. 16 người chạy trốn bị xử tử hình. Nhiều người đã tự tử.

Jan Prosvic bị tòa án xử phải đi lao động cưỡng bức. Ngày nay, sử gia Igor Lukas phỏng đoán rằng ĐCS Tiệp Khắc đã nhắm vào ngôi biệt thự của gia đình Prosvic khi tiến hành hoạt động này. Prosvic là một doanh nhân thành đạt trước khi sở hữu của ông bị chính quyền cộng sản quốc hữu hóa. Nhưng gia đình vẫn còn lại căn hộ trong Praha và một ngôi biệt thự lớn ở ngoại ô. Sau khi StB lôi kéo gia đình Prosvic vào tù, Antonin Zapotocky đã dọn tới đó ở. Người hưởng lợi từ tội phạm này là một nhân vật cao cấp của ĐCS Tiệp, trở thành chủ tịch nước CSSR năm 1953.

Tabea Rossol

Phan Ba dịch từ Spiegel Online

 http://einestages.spiegel.de/s/tb/29645/falsche-grenze-zur-tschechoslowakei.html

Advertisements

2 thoughts on “Tội phạm của mật vụ Tiệp Khắc

  1. […] – Tội phạm của mật vụ Tiệp Khắc (Spiegel/ Phan Ba). “Họ tưởng đã có được tự do – và rồi rơi vào trại giam. Trong những năm bốn mươi và năm mươi, mật vụ Tiệp Khắc đã dụ dỗ những người không được ưa thích rơi vào bẫy bằng trạm kiểm soát biên giới giả tạo. Điều xảo trá ở đây: nhiều người trong số họ đã bị chính người của mật vụ dụ dỗ chạy trốn“. […]

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s