Về tự do ngôn luận (hết)

Một Giải Nobel Hòa bình không được hoan nghênh

Trong Trung Quốc chỉ có ít người biết tới ông, ngoài Trung Quốc thì ai cũng nói về ông: Lưu Hiểu Ba. Ai là người đàn ông đó, người Trung Quốc đầu tiên nhận giải Nobel Hòa bình?

Lưu, sinh năm 1955 ở tỉnh Cát Lâm trong miền Đông Bắc của Trung Quốc, học đại học về văn học, bảo vệ tiến sĩ năm 1988 ở Đại học Sư phạm Bắc Kinh và rồi nhận lời mời sang trường Đại học Oslo và các trường đại học khác ở Hoa Kỳ. Năm 1989, ông tham gia cuộc phản đối của sinh viên trên Quảng trường Thiên An Môn, việc mà ông đã phải vào tù gần hai năm vì nó. Cuối những năm 1990, ông phải vào trại cải tạo ba năm. Sau đó, ông sống và làm việc như là một nhà văn tự do ở Bắc Kinh. Từ 2003, ông là chủ tịch của chi hội PEN Trung Quốc. Nhưng trước hết là ông thuộc trong số các tác giả của “Hiến chương 08”, một tuyên ngôn được công bố trong Internet vào tháng 12 năm 2008. Hiến chương yêu cầu, ngoài những điều khác, cải cách chính trị và dân chủ hóa với bầu cử tự do, cấu trúc liên bang và một nền tư pháp độc lập. Tháng 12 năm 2009, Lưu như là một trong số các tác giả chính của tuyên ngôn này đã bị tuyên án mười một năm tù vì chống phá nhà nước. Ủy ban ở Oslo, với việc trao giải Nobel Hòa bình, đã đánh giá cao cuộc đấu tranh vì nhân quyền trong Trung Quốc của ông.

“Bạn nghĩ gì về việc trao giải Nobel Hòa bình cho Lưu Hiểu Ba”, chúng tôi hỏi một cô bạn, 48 tuổi. Cô là nhà xây dựng chiến lược tiếp thị trong một nhà máy công nghiệp lớn. Cô bạn của chúng tôi lần đầu tiên nghe tên Lưu Hiểu Ba qua các tin tức về lần quyết định của ủy ban giải Nobel. Cô không biết ông là ai, ông đã viết những gì và ông sống ở đâu. Cô cũng chưa từng bao giờ nghe gì về “Hiến chương 08”. Chỉ là một cách tránh né? Hẳn là không. Trong Trung Quốc, chỉ một giới trí thức nhỏ là biết tới Lưu Hiểu Ba. Ai muốn biết nhiều hơn nữa về ông, người đó không tìm được gì nhiều trong các truyền thông Trung Quốc. Tên của ông cũng như “Hiến chương 08” đứng ở hàng đầu trong danh sách xóa bỏ của các nhà kiểm soát.

Một người đàn ông, người bị họ giam giữ trong tù mười một năm vì chống phá nhà nước và bị gọi là tội phạm hình sự, nhận giải Nobel Hòa bình? Đối với giới lãnh đạo Trung Quốc, quyết định của Oslo là một lần mất thể diện to lớn.

Thừa nhận lỗi lầm không thuộc vào trong các thế mạnh của người Trung Quốc, người Nhật và những người châu Á khác. Họ thích che dấu, im lặng hơn, hay nói quanh cho tới chừng nào mà không còn ai quan tâm tới việc đó nữa. Người Nhật không nói về những sai phạm của họ trong Đệ nhị Thế chiến, người Quốc gia và Cộng sản Trung Quốc không nói về những sai phạm từ thời chính phủ của họ. Cho tới ngày hôm nay, các chính trị gia Trung Quốc vẫn còn không dám công khai phê phán những lỗi lầm của Mao Trạch Đông, mặc dù con số lớn của những lần phục hồi cho những người đã từng bị gọi là phản cách mạng và kẻ thù giai cấp thì cũng giống như một lời thừa nhận chính sách sai lầm. Hàng chục năm trời, kinh tế thị trường bị lên án là tư bản chủ nghĩa. Với chính sách cải cách của Đặng Tiểu Bình, nó đã thay thế cho nền kinh tế kế hoạch. Nếu như Đặng không cho phép cuộc chuyển đổi đó và gọi nó là kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa thì các lãnh tụ ngày nay đã không tuyên bố tin tưởng đi theo nó. Thường thì người ta công khai bám chặt vào các phương án của những người có uy quyền cũ, ngay cả khi thực tế đã đi theo một đường lối khác từ lâu rồi.

Mặc cho phần đóng góp to lớn của mình vào trong sự phát triển của nền kinh tế Trung Quốc, Đặng Tiểu Bình chưa từng bao giờ biểu lộ tính thích thử nghiệm trong cải cách chính trị. Ông khăng khăng giữ lấy “Bốn nguyên tắc” của ông và yêu cầu Đảng Cộng sản phải có quyền lãnh đạo. Ông tước quyền lực của Hồ Diệu Bang và Triệu Tử Dương, là những người theo ông và là những người thân cận, vì họ đại diện cho một đường lối chính trị ôn hòa. Cho tới ngày nay, Đảng Cộng sản vẫn không xa rời yêu cầu lãnh đạo tuyệt đối của họ. Toàn bộ các chính sách, tất cả các luật lệ và nguyên tắc đều được những người lãnh đạo Đảng quyết định. Khi Đảng quyết định không tiến hành cải cách chính trị thì chúng cũng không được nói tới. Đã có nhiều vấn đề tồn đọng lại trong vòng ba mươi năm vừa qua. Mặc dù vậy, các nhà lãnh đạo Đảng yêu cầu hãy nhìn tới phía trước và để cho các thế hệ kế tiếp giải quyết những vấn đề nào đó. Đặng Tiểu Bình đặt ra yêu cầu đó; các lãnh đạo ngày nay nhắc lại nó. Với phương cách này, các mâu thuẫn và xung đột trong xã hội chỉ tiếp tục trầm trọng thêm. Nhốt Lưu Hiểu Ba vào tù là một sự tiếp tục của những gì đã có thể quan sát thấy từ cuối những năm 1970 tại các yêu cầu dân chủ hóa và đã tìm thấy đỉnh cao của nó năm 1989. Tưởng nhớ về những sự kiện của ngày 4 tháng Sáu năm 1989 lơ lững ở trên Trung Quốc như một bóng ma. Các lãnh đạo Đảng ngày nay muốn con người hãy quên các sự kiện đó. Nhưng tất cả đều biết rằng đó là điều không thể. Phong trào Bốn Tháng Năm của 1919 cách đây đã gần một trăm năm rồi, và tuy vậy nó vẫn còn ở trong đầu của người dân cho tới ngày hôm nay. Giới lãnh đạo Đảng phải rút ra kết luận từ trải nghiệm của mình, nếu như họ muốn đóng chương này lại và mở ra một trang mới trong lịch sử Trung Quốc.

Lần trao giải Nobel Hòa bình cho Lưu Hiểu Ba đã tạo ra một cuộc thảo luận trong giới trí thức Trung Quốc. “Có việc gì với Đảng của chúng ta thế?”, có những người nào đó tự hỏi. Tại sao lúc nào Đảng cũng phạm phải cùng một sai lầm, bằng cách biểu lộ sự tức giận, trong khi họ có thể giành được rất nhiều sự thiện cảm bằng sự rộng lượng. Những người khác hoàn toàn không hiểu được sự kích động đó. Mười một năm nhìn theo cách nào đó thì đã là một sự tiến bộ rồi, họ nói. Dưới thời Mao thì người đàn ông đó đã chết lâu rồi.

Bà Z., 42 tuổi, nhà kinh tế học nhà máy, Hợp Phì: “Chính trị gia và truyền thông châu Âu lại thích thú vì có thể dẫm đạp lên Trung Quốc như thế. Giải Nobel Hòa bình được trao tặng cho những cống hiến đặc biệt trong hoạt động vì hòa bình. Lưu Hiểu Ba có liên quan gì tới hòa bình? Quyết định tôn vinh ông với giải Nobel Hòa bình chỉ cho thấy rằng ai chống lại Chủ nghĩa Cộng sản thì ở Phương Tây được xem như là một nhà hoạt động cho hòa bình. Nếu một trường hợp như trường hợp của Lưu Hiểu Ba xảy ra trong một đất nước nhỏ bé không quan trọng thì chẳng có ai quan tâm tới ông cả. Nhưng vì đây là Trung Quốc, đất nước cộng sản rộng lớn duy nhất, nên người ta dùng cơ hội này để thóa mạ và bôi đen chính phủ của nó.”

Ông G., 80 tuổi, hưu trí, Bắc Kinh: “Người Trung Quốc chúng tôi luôn nhấn mạnh rằng những người khách không được phép can thiệp vào công việc nội bộ của chúng tôi. Nhưng cộng đồng thế giới ngày càng nhích lại gần nhau hơn, và quy mô của toàn cầu hóa ngày càng lớn hơn, nên yêu cầu không can thiệp không còn phù hợp với thời của chúng ta nữa. Như là thành viên có trách nhiệm của cộng đồng thế giới, cả chúng tôi cũng phải quan tâm tới những nước khác và tùy theo tình hình mà can thiệp vào công việc nội bộ của họ. Chúng tôi có thích hay không cũng vậy: Lưu Hiểu Ba có liên quan tới tất cả mọi người.”

Ông L., 63 tuổi, biên tập viên, Thượng Hải: “Khi Hiến chương 08 xuất hiện, nó được bạn bè của tôi thảo luận rất sôi động. Tôi tự phát muốn ký tên, nhưng một trong những người bạn của tôi, người quen biết tốt với giới an ninh, đã cảnh báo tôi. Đừng ký vào, anh nói, chỉ gây phiền toái thôi. Ngày nay, tôi mừng là tôi đã không ký tên.”

Bà M., 49 tuổi, bác sĩ, Quảng Châu: “Đảng Cộng sản Trung Quốc rất biết cách tạo anh hùng. Với những luận điểm của mình, Lưu Hiểu Ba không thể thật sự làm cho ai hân hoan cả. Sẽ không có ai nói về ông nếu như chính phủ không mang ông ra xử và nhốt ông vào tù. Trường hợp Lưu Hiểu Ba cho chúng tôi giới trí thức thấy rằng trước sau gì thì ngậm miệng lại cũng tốt hơn. Tuyên bố ý kiến công khai là nguy hiểm. Ngay cả trong số những đảng viên rất muốn làm điều gì đó cho đất nước của chúng tôi thì dần dần rồi cũng nhận ra rằng tốt hơn là cứ để cho Đảng hư dần. Nếu có ai đó không tin tưởng anh tới mức như thế thì người đó vô phương cứu chữa rồi.”

   Ông L., 48 tuổi, thầy đồ, Thiên Tân: “Tất cả những người Trung Quốc có suy nghĩ đều biết rằng một hệ thống dân chủ là tốt cho đất nước của chúng tôi, nhưng tất cả cũng đều biết rằng Trung Quốc không thể dân chủ một sớm một chiều. Không thể nhập khẩu một nền dân chủ được, nó chỉ có thể được dành lấy trong một quá trình dài lâu và cực nhọc. Chúng tôi có thể học tập kinh nghiệm của Phương Tây, nhưng chúng tôi không thể tiếp nhận một hệ thống đã xây sẵn. Khi mọi người đều biết điều đó thì rồi chính phủ của chúng tôi có vấn đề với việc gì? Vì trong đất nước này không có một nơi nào để mà có thể thảo luận về việc đó nên các tác giả chẳng còn có cách nào khác hơn là đưa Hiến chương 08 lên Internet để thảo luận. Lưu Hiểu Ba và các tác giả khác chẳng làm gì khác ngoài việc đưa ra những đề nghị cho chính phủ. Đó là một việc tốt. Người ta cần nên bình tỉnh mà nhìn nó một cách tích cực. Tại sao lại có sự tức giận đó từ phía chính phủ của chúng tôi?”

Bà C., 40 tuổi, giảng sư, Bắc Kinh: “Một người cai trị tốt làm việc vì lợi ích của nhân dân, bởi vì nhân dân là nhà nước. Những người lãnh đạo ngày nay hoạt động không vì lợi ích của nhân dân mà vì lợi ích cho Đảng của họ. Họ muốn bảo vệ sự thống trị của Đảng họ và qua đó là quyền lợi riêng của họ. Ở Trung Quốc, không phải luật lệ thống trị mà là lời nói của những người lãnh đạo Đảng.”

Yu-Chien Kuan (Quan Ngu Khiêm)

Phan Ba dịch

Đọc những bài trước ở trang Thùng thuốc súng Trung Quốc

Advertisements

4 thoughts on “Về tự do ngôn luận (hết)

  1. […] – Về tự do ngôn luận (hết) (Phan Ba). “Một người cai trị tốt làm việc vì lợi ích của nhân dân, bởi vì nhân dân là nhà nước. Những người lãnh đạo ngày nay hoạt động không vì lợi ích của nhân dân mà vì lợi ích cho Đảng của họ. Họ muốn bảo vệ sự thống trị của Đảng họ và qua đó là quyền lợi riêng của họ“. […]

  2. […] – Về tự do ngôn luận (hết) (Phan Ba). “Một người cai trị tốt làm việc vì lợi ích của nhân dân, bởi vì nhân dân là nhà nước. Những người lãnh đạo ngày nay hoạt động không vì lợi ích của nhân dân mà vì lợi ích cho Đảng của họ. Họ muốn bảo vệ sự thống trị của Đảng họ và qua đó là quyền lợi riêng của họ“. […]

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s