“Hiện thực chỉ đáng giá một cái đánh rắm”

Bà D., 52 tuổi, một nữ công nhân có nhiều cống hiến cho một nhà máy ở Thượng Hải. Rồi nhà máy được tư hữu hóa, và bà mất việc làm.

“Tôi mất việc làm lúc hơn bốn mươi tuổi. Tìm việc làm trong một nhà máy khác là điều không thể. Tôi già quá rồi. Có người đề nghị tôi làm giúp việc nhà. Tôi phải thu dọn thứ dơ bẩn của người khác ư? Tôi thật khó có thể tưởng tượng được điều đó. Nhưng sau một thời gian thì tôi nhận ra rằng tôi không còn có sự lựa chọn nào khác. Chỉ nhờ vào tiền lương của chồng tôi thì chúng tôi không đủ sống. Thế là tôi buộc phải đi đăng ký tại một công ty. Tôi gặp may. Khi tôi vừa điền một tờ đơn xin môi giới trong một công ty thì một người phụ nữ từ Bắc Kinh bước vào văn phòng, người cần một người giúp việc. Bà mới tới thành phố này, có việc làm rất căng thẳng và không có thời gian để lo việc nhà, đi chợ và mua các thứ. Bà nhận tôi ngay lập tức và chỉ cho tôi làm. Tôi chưa từng bao giờ giúp việc nhà cho người khác. Bà chỉ cho tôi cách sử dụng các loại máy móc gia dụng hiện đại và chăm sóc một căn hộ hiện đại như thế nào. Từ lúc đó cho tới bây giờ là đã mười năm rồi. Tôi vẫn còn làm việc cho bà ấy, nửa ngày, một tuần bốn lần. Thời gian còn lại tôi làm việc trong các gia đình mà bà đã giới thiệu cho tôi. Vì vậy mà tôi tránh được những việc cay đắng mà có những người giúp việc nhà khác đã phải trải qua. Tôi được đối xử tốt và trả công tốt. Nhìn như thế thì tôi thật có nhiều may mắn. Mặc dù vậy, chúng tôi vẫn phải sống dè sẻn. Mọi thứ đều đắt đỏ quá, tiền thuê nhà tăng, giá bất động sản cũng vậy, chỉ thu nhập của chúng tôi là không. Tôi không thể mua cho tôi một căn hộ được. Giá cao quá.

Chồng tôi làm việc trong một nhà máy mà trước đây cũng thuộc nhà nước. Vài quan chức lãnh đạo trước đây đã giật nhà máy về phần họ và đã biến nó thành một công ty tư nhân. Trước đây tất nhiên là toàn bộ công nhân đều từ Thượng Hải, ngày nay thì trong số công nhân không có tới một người Thượng Hải nữa. Thay vì vậy, người ta nhận nông nhân từ miền quê vào và chỉ dạy cấp tốc cho họ làm việc. Chồng tôi có nhiệm vụ giám sát họ. Họ quý ông  vì ông đối xử thân thiện với họ, hoàn toàn khác hẳn với cấp lãnh đạo nhà máy. Những người này còn keo kiệt và tham lam hơn là trong thời kinh tế kế hoạch nữa.

Nhìn bề ngoài thì chúng tôi có cuộc sống tốt ở Trung Quốc. Nhưng đó không phải là hiện thực. Hiện thực chỉ đáng giá một cái đánh rắm. Cải cách chẳng mang lại điều gì cho người dân thường chúng tôi cả. Chúng chỉ làm lợi cho những người có nhiều mối quen biết thôi.”

Trung Quốc – một đất nước của những cơ hội

Cô S., 19 tuổi, thực tập trong một hiệu uốn tóc ở Thượng Hải: “Tôi rất hài lòng với cuộc sống của tôi. Quê tôi ở tỉnh An Huy, từ Cửu Hoa Sơn, một trong năm ngọn núi thiêng của đạo Phật. Những năm vừa rồi đã có nhiều thay đổi ở chỗ chúng tôi. Trước đây thì vùng đó rất nghèo. Bây giờ người ta nhìn thấy nhà mới ở khắp nơi. Nhưng tiền để xây những căn nhà đó thì phần lớn người dân chỉ có thể kiếm được ở bên ngoài, đáng tiếc là không phải ở quê nhà. Cũng như cha mẹ tôi, làm việc trong một nhà máy dệt may ở tỉnh Giang Tô láng giềng. Anh tôi nhập ngũ và đóng quân ở tỉnh Hà Nam, còn tôi thì hiện đang sống ở Thượng Hải. Một năm chỉ một lần, vào dịp Tết, tất cả chúng tôi đều trở về nhà thăm ông bà tôi, vẫn còn tiếp tục công việc đồng áng trên đồng ruộng nhỏ của chúng tôi.

Khi tôi nhìn ra cửa sổ ở nhà, tôi thấy núi ở khắp nơi. Toàn màu xanh, không khí trong lành và nước uống rất ngon. Vì vậy mà mùa nào cũng có du khách trong và ngoài nước đổ về chỗ chúng tôi. Phần lớn họ đến vào mùa Xuân và vào mùa Thu, khi ở chỗ chúng tôi đẹp nhất. Vùng chúng tôi nổi tiếng trồng trà. Một trong những loại trà xanh ngon nhất xuất phát từ ở đó. Sản xuất hầu như không thể đáp ứng cho nhu cầu được. Tuy vậy, người ta cũng không sản xuất nhiều cho lắm, vì tất cả còn được làm bằng tay, cả việc hong khô lá trà trong chảo nữa.

Mặc dù ở chỗ chúng tôi đẹp như thế, tôi đã bỏ đi. Tôi không muốn làm việc cho ngành du lịch như phần lớn những người trẻ tuổi trong vùng chúng tôi. Tôi muốn trở thành chuyên viên chăm sóc sắc đẹp. Vì vậy mà tôi đã tới Thượng Hải. Cách quê tôi không xa lắm. Thượng Hải không tệ, nhưng không khí xấu quá và nước cũng vậy. Ngoài ra thì hầu như người ta không bao giờ nhìn thấy một bầu trời xanh trong như ở chỗ chúng tôi trên núi. Và cũng có quá là nhiều người. Lúc đầu tôi đã không thể nào quen với việc đó được.

Từ hai năm nay, tôi làm việc trong một hiệu uốn tóc và chăm sóc sắc đẹp. Tôi đã học được nhiều thứ. Nhưng tôi vẫn chưa cảm thấy đủ. Tôi sẽ ở lại đây thêm vài năm nữa, rồi khi tôi học xong, tôi sẽ trở về và mở hiệu chăm sóc sắc đẹp trong huyện lỵ của chúng tôi. Trừ khi tôi tìm được một người chồng tử tế. Nếu thế thì tôi sẽ ở lại Thượng Hải. Có một ông thợ cả cắt tóc ở trong cửa hàng này rất quý tôi. Tôi thật ra cũng quý anh ấy lắm. Nhưng không có hy vọng gì cả, vì anh ấy quê ở miền Nam, ở tỉnh Phúc Kiến, và tôi sẽ không bao giờ về đó. Cách quá xa núi đồi của chúng tôi. Cha mẹ tôi cũng sẽ không bao giờ đồng ý cho tôi kết hôn với một người từ miền Nam. Tôi đã hỏi anh ấy, rằng anh muốn ở lại Thượng Hải hay muốn trở về lại Phúc Kiến, và anh đã thành thật trả lời cho tôi rằng anh có ý định không bao lâu nữa sẽ trở về quê của anh. Thật là xui xẻo nhưng không làm sao được.”

Xu hướng của thời gian

Ông Y., 56 tuổi, doanh nhân, Thượng Hải. Lớn lên trong cuộc Cách mạng Văn hóa mà không được học hành gì nhiều, ông nhập ngũ lúc mười tám tuổi, hy vọng là học được điều gì ở trong đó. Quân đội có một hình ảnh tốt. Ở đó, không phải ai người ta cũng nhận. Vì vậy mà gia đình ông rất hãnh diện vì ông, khi ông trở thành người lính. Sau khi phục vụ trong quân đội một vài năm, ông chuyển sang một nhà máy công nghiệp thuộc quân đội. Ở đó, ông khám phá ra tài năng của mình cho tất cả những gì thuộc về kinh doanh và thăng tiến nhanh chóng. Đầu những năm 1990, ông kinh doanh tự lập trong lĩnh vực bất động sản. Sau hai mươi năm thành công, ngày nay ông điều hành nhiều công ty và tổng cộng là hai ngàn nhân viên. “Ai đến từ Phương Tây và so sánh Trung Quốc với quê hương của người đó thì có thể nghĩ rằng ở chỗ chúng tôi vẫn còn có quá ít tự do theo cách nhìn nào đó. Nhưng điều đó lúc nào cũng chỉ là một câu hỏi của góc nhìn. Bởi vì nếu như so sánh với tình trạng trước đây ba mươi năm thì phải thừa nhận rằng ngày nay chúng tôi có rất nhiều tự do. Đặng Tiểu Bình đã giải phóng tư tưởng của chúng tôi. Ai cũng có thể làm điều người đó muốn và tự quyết định mình muốn quan tâm tới điều gì. Đó là một thắng lợi lớn và mặt tốt của phong trào cải cách. Tôi nhìn thấy mặt xấu là ở sự việc phần lớn người Trung Quốc ngày nay luôn luôn so sánh mình với những người giàu hơn và có được tốt hơn. Họ không hài lòng, lúc nào cũng ta thán và phàn nàn. Trước kia, khi tất cả đều nghèo, thì khác. Khi đó, người ta hỏi để chào nhau: ‘Anh ăn gì chưa?’ Điều đó phản ánh giá trị của bữa ăn, vì ăn cho no không phải là một điều hiển nhiên. Vào đầu những năm 1960 còn có những nạn đói thảm khốc. Ngày nay thì con người no đủ. Họ có những vấn đề khác. Họ quá mập, ăn quá nhiều chất đạm và cho rằng mình có quá ít tiền. Vì vậy mà ngày nay người ta hỏi để chào nhau: ‘Có bận việc lắm không?’ Điều đó cũng phản ánh xu hướng của thời gian. Tất cả đều bận rộn. Tất cả đều chạy theo đồng tiền và chiến đấu cho một cuộc sống tốt hơn.

Đối với tôi thì cuộc sống giống như một chuyến đi, và càng nhiều điều hồi hộp trên đường đi thì càng tốt. Tôi gắn kết nhiều hồi tưởng thật đáng sợ với cuộc Cách mạng Văn hóa. Nhưng từ khi tôi nhìn nó như một phần của chuyến đi của tôi thì tôi có thể sống tốt hơn với quá khứ. Tôi luôn tự nhắc nhở mình, rằng chuyến đi này không có khứ hồi. Người ta bắt đầu đi và rồi đến một lúc nào đó thì tới đích. Không có quay trở lại. Chỉ có con đường này mà thôi, con đường mà anh phải tự tạo và sử dụng nó. Và nếu như anh nghĩ rằng cuộc đời cho anh quá ít may mắn thì anh phải tự lo cho mình một ít may mắn. Thường đó chỉ là một câu hỏi của quan điểm và của lối suy nghĩ lạc quan. Nếu như lúc nào tôi cũng chỉ ta thán thì tất nhiên là tôi cũng cảm thấy mình tồi tệ giống như thế. Điều này đã xảy ra cho tôi cả một thời gian dài. Nhưng từ vài năm nay, mỗi tối tôi thiền nửa giờ. Hiện giờ thì việc thiền thuộc vào chương trình cố định hàng ngày của tôi. Nó quan trọng đối với tôi, vì nó làm cho tôi được tốt hơn. Tôi bây giờ nhìn nhận sự việc bình thản hơn nhiều. Trước đây, tôi thường hay bực mình vì vợ tôi, vì cô ấy lúc nào cũng có cái gì đó để phàn nàn ở tôi. Lúc thì tôi ăn quá béo hay quá thất thường, lúc thì tôi làm việc quá nhiều hay ngủ quá ít. Lúc nào cô ấy cũng tìm thấy một lý do để càu nhàu tôi. Hiện giờ thì tôi nghĩ cô ấy chỉ có ý tốt với tôi thôi và chắc là tôi sẽ cảm thấy thiếu cái gì đó nếu như cô ấy không la mắng nữa. Vì vậy mà tôi không cãi lại nữa, như tôi đã làm trước đây, mà đồng ý và hứa sẽ cải thiện. Rồi cô ấy hài lòng, và tôi cũng vậy. Thiền còn giúp chống rụng tóc nữa. Từ khi tôi thiền, tôi lại có nhiều tóc trên đầu hơn.”

Yu-Chien Kuan (Quan Ngu Khiêm)

Phan Ba dịch

Đọc những bài trước ở trang Thùng thuốc súng Trung Quốc

Advertisements

4 thoughts on ““Hiện thực chỉ đáng giá một cái đánh rắm”

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s