Barcelona: thành phố của những mâu thuẫn

Thủ phủ của vùng tự trị Catalonia là một nơi chốn của các mâu thuẫn. Nhưng không có mâu thuẫn nào là không giải quyết được: ở Barcelona, sự không tưởng của một cái lò nấu chảy trộn lẫn các nền văn hóa đã trở thành điều thường ngày từ lâu.

Cảng cũ Port Vell với ngôi nhà thuế quan lịch sử từ 1902. Ảnh: Tim Langlotz
Cảng cũ Port Vell với ngôi nhà thuế quan lịch sử từ 1902. Ảnh: Tim Langlotz

Từ ở trên ngọn núi Montjuïc cao 137 mét, thành phố có vẻ lộn xộn và lởm chởm; ngược lại, từ trên đỉnh của ngọn núi Tibidabo thì người ta có thể nhìn thấy những trục đường đang lóng lánh của khu phố Eixample. Từ hai ngọn núi, thật không thể tin rằng đó là cùng một thành phố.

Barcelona giàu có của các khu phố nằm ở vùng cao về phía Tây hầu như không nhìn thấy một người du khách nào. Thái cực kia là những phần nằm cạnh cảng của khu phố cổ. Thời xưa đã từng là biểu hiện của sự đồi bại và ám muội, chúng ngày nay là khu phố của số đông khách du lịch. Con đường của nó dẫn xuống cho tới bãi biển dài bốn kilômét của thành phố.

Phong cảnh nhìn từ núi Montjuïc. Ảnh: Tim Langlotz
Phong cảnh nhìn từ núi Montjuïc. Ảnh: Tim Langlotz

Manchester của Địa Trung Hải

Barcelona quyến rũ, vì nó để cho người ta cảm nhận được, rằng nó liên tục tự cải mới trong ranh giới chật chội của nó ở giữa biển và núi. Bị nhồi nhét trong những bức tường thành của nó cho tới 1854, bị bao vây bởi pháo đài và doanh trại quân đội trên ngọn núi Montjuïc – từ lần chiến bại của Catalonia trong Chiến tranh Thừa kế Tây Ban Nha 1714 là biểu tượng sự thống trị của dòng họ Bourbon bị căm ghét –, nó đã phát triển trở thành thành phố công nghiệp đầu tiên của Tây Ban Nha và là thành phố đông dân cư nhất.

Sôi sục tương phản là đại lộ broadway ngày xưa của Barcelona, Avinguda del Parallel, ngày nay là sân khấu của những người nhập cư. Mặc dù đã được thuần hóa qua nhiều cải tạo đô thị và thành lập nhiều bảo tàng cũng như khoa dạy các trường đại học, khu phố cũ này bây giờ chính là phòng thí nghiệm cho tương lai của Barcelona. Dễ gây nổ nhất là sự pha trộn trong El Raval, khu phố người Hoa trước đây, nơi dân cư từ các châu lục khác chiếm đa số. Hẳn gần một triệu người nhập cư đã đổ vào Barcelona từ 1998 tới 2008 và đã phân tán đồng đều ra trong vùng đô thị này. So sánh trong châu Âu, Tây Ban Nha đã trải qua làn sóng di cư lớn nhất và dường như đã tiếp nhận nó một cách nhẹ nhàng hơn là các quốc gia khác.

Con đường dành cho người đi bộ Rambla del Mar dẫn xuyên qua cảng cũ. Ảnh: Langlotz
Con đường dành cho người đi bộ Rambla del Mar dẫn xuyên qua cảng cũ. Ảnh: Langlotz

Có thể khẳng định mà không lý tưởng hóa chính sách nhập cư: Tây Ban Nha cho phép những người nhập cư có nhiều không gian hơn là ở những nơi khác, trong lúc họ cố gắng xây dựng cuộc sống mới. Như thể người ta không chỉ hiểu rằng người bán rau cải gốc Pakistan là không thể thiếu được, mà nhìn ông ấy trước hết cũng như là một người bán rau cải chứ không phải là một người Pakistan.

Sự phát triển ở phía Tây của khu phố cổ thì khác, nơi khu phố El Born đã trở thành biểu tượng của sự trưởng giả hóa. Nằm xung quanh ngôi nhà thờ Santa Maria del Mar ngày nay là những cửa hiệu bán quần áo hạng sang và một vài nhà hàng đó, những cái đã giúp cho ẩm thực Catalonia trở thành thời thượng. Được tôn sùng như là nueva nouvelle cuisine, theo New York Times, nó đã giật lấy chiếc vương miện từ ẩm thực Pháp và với những bữa ăn gồm hai mươi hay ba mươi tapa đã chỉ ra những con đường mới trong nghệ thuật nấu ăn.

Đối thủ bí mật của kiến trúc sư Gaudí

Basilika Sagrada Familia. Công trường xây dựng vĩnh cữu này trong khu phố Eixample hẳn là tác phẩm không được hoàn tất nổi tiếng nhất của  Antonio Gaudí. Tim Langlotz
Basilika Sagrada Familia. Công trường xây dựng vĩnh cữu này trong khu phố Eixample hẳn là tác phẩm không được hoàn tất nổi tiếng nhất của Antonio Gaudí. Tim Langlotz

Cũng như các thứ gia vị trong ẩm thực này vẫn giữ được khẩu vị của nó nhưng được dọn ra trong những hình thức và phối hợp không bao giờ đoán trước được, cả hai hình thức tạo hình đô thị – khu phố trên giàu có, tự hài lòng và khu phố dưới lộn xộn, đầy người – luôn mang đầy những hình ảnh mới của Barcelona.

Chỉ cần nhìn một lần vào tấm bản đồ thành phố là có thể nhận ra rằng có một khuôn mẫu khác nằm giữa hai thái cực đó: đó là 700 khu nhà của khu phố Eixample, lần mở rộng thành phố của thế kỷ 19, độc nhất vô nhị trong châu Âu. Nó làm cho Barcelona khác biệt với những phát triển ngẫu nhiên hay những chắp vá đô thị của các thành phố lớn khác trên thế giới. Khu phố này với những đại lộ có trồng cây và lề đường rộng rãi là món chính trong bữa ăn đô thị. Người lập kế hoạch cho nó, kỹ sư Ildefons Cerdà, chính là đối thủ bí mật của kiến trúc sư Antoni Gaudí, người chỉ vài thập niên sau ông đã hiện thực những giấc mơ của giới tư sản Catalonia. Người kiến trúc sư đó đồng thời cũng là một trường hợp ngoại lệ và là người đại diện toàn hảo cho thời của ông và đất nước của ông.

Barcelona quý phái và sôi sục, xưa cũ và hiện đại, cởi mở với thế giới và tất nhiên là cũng mang tính nhà quê một chút. Mặc dù vậy, trước đây hai mươi năm nó vẫn còn mang hình ảnh của một thành phố công nghiệp xấu xí. Cho tới khi một cuộc quảng bá thành phố đã đưa Barcelona lên trở thành một trong những điểm du lịch hàng đầu của châu Âu.

Basilika Sagrada Familia
127 năm sau khi bắt đầu xây dựng, ngôi nhà thờ vẫn còn là một công trình xây dựng. Ảnh: Klaus Bossemeyer

Phan Ba

Đọc những bài khác ở trang Du lịch

Advertisements

4 thoughts on “Barcelona: thành phố của những mâu thuẫn

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s