Quyền lực thứ tư: Tôi chỉ không đau đớn khi tôi viết (hết)

Phương thức ‘Hãy kể càng thật thà càng tốt về chính mình, và những người khác sẽ nhận ra họ ở trong câu chuyện của anh’ trong trường hợp của Timmerberg thì đã thành công. Anh nhớ lại nỗi đau không muốn chấm dứt, cái đã kéo dài nhiều năm sau khi chia tay với cô bạn gái của anh. Trong khi phải một mình chịu đựng nỗi đau đó, anh phải bất lực đứng nhìn những kẻ khác từ mọi phương hướng khác bâu vào mối quan hệ này, để được người yêu cũ của anh ban phát cho đặc ân này hay đặc ân khác. ‘Lúc đó, tôi sực nghĩ ra khái niệm ‘linh cẩu của quan hệ’, và ngay lập tức tôi có nhu cầu muốn viết về điều đó. Công việc đã cứu thoát tôi.”

Cái mà Timmerberg gọi là “công việc” thì trong thực tế là bài viết được đọc nhiều nhất của anh: “Nghệ thuật thôi yêu”, xuất hiện lần đầu tiên trên Tempo và sau đó được trích dẫn hàng ngàn lần. Thời gian sau này, viên châu báu đó, cái được không biất bao nhiêu là nạn nhân của tình yêu đã cảm ơn, được lưu giữ trong quyển sách Cọp không ăn thịt người tập yoga của anh. “Nếu như tờ Stern làm một câu chuyện về thất tình thì người ta sẽ cố gắng làm theo kiểu cổ điển: Họ sẽ chi cho xem chín người, tất cả đều đang thất tình, họ sẽ trích dẫn từ văn học, hỏi một nhà tâm lý, và thế là xong. Vì ở trên đó sẽ có dòng: ‘Ngày càng có nhiều người Đức …’  Tôi thì ngược lại chỉ viết về tôi và nỗi đau buồn của tôi. Nhưng vì tôi biết nó rất tốt nên tôi có thể soi rọi tình cảnh và đi theo chiều sâu nhiều hơn. Những người đã từng trải qua một địa ngục tương tự như vậy đã nhận ra câu chuyện của chính họ ở trong đó, họ đã viết cho tôi và cảm ơn. Tuy lần chia tay của họ không xảy ra ở Bangkok như tôi, mà là ở Buxtehude hay Berlin, nhưng điều đó hoàn toàn không quan trọng.”

Đối với những bài viết loại này thì tác giả phải đấu tranh cho chúng, chính Helge Timmerberg cũng đã phải trải nghiệm qua điều đó ở Tempo. Sự thông hiểu cho một lần vũ thoát y tâm hồn đầy nghệ thuật ở các biên tập viên rất giới hạn. Cũng như cho mỗi một câu chuyện khác, những cái mang vẻ quá chủ quan và thêm vào đó là được gia thêm từ ‘Tôi’ ở khắp nơi. Vì thế mà Markus Peichl, thời đó là tổng biên tập ở Tempo, rất muốn thay đổi phần kết những câu chuyện của anh. “Rồi tôi vào ban biên tập lúc chiều tối và lại đổi lại thành phiên bản nguyên thủy của tôi. Có lúc ba bốn ngày như vậy.” Khi Timmerberg xuất hiện trong ban biên tập vào một đêm nào đó để cứu thoát bài viết của mình thì Peichl đã chờ anh ở đó rồi. Cuối cùng thì anh đầu hàng. Là tác giả, khi không chấp nhận những sửa đổi thì người ta phải làu nhàu, làu nhàu, làu nhàu nhưng cuối cùng thì không được cứ khăng khăng giữ. Anh phải chiến đấu cho việc của anh. Nếu anh không làm điều đó thì anh quá yếu ớt, rồi thì sau này anh cũng không được phép khiếu nại.” Điều hết sức quan trọng cho các tác giả, theo Timmerberg, là giữ gìn phong cách riêng, nét đặc sắc riêng của mình. Các ban biên tập thường có khuynh hướng mài dũa bài viết các tác giả của họ, để chúng đừng chống lại phong cách của báo. “Nếu anh không đấu tranh cho những gì mà anh cho là đúng thì họ làm cho anh trở thành nô lệ. Đã từng có một cái gì đó giống như ngôn ngữ chính thức của tờ Spiegel. Cơ quan nhà nước Spiegel. Điều đó cũng có thể có nét hấp dẫn của nó, nhưng mà là tác giả trong một ban biên tập như vậy thì anh hoàn toàn có thể bị thay thế được.”

Lúc ở tờ Bunte dưới thời của Josef Wagner thì anh không bao giờ gặp phải điều đó. Đối với Timmerberg, Wagner thật ra mới là người cha đẻ của báo chí lá cải Đức. “Tất cả những gì lớn lên trong báo chí lá cải đều đi qua trường học của ông ấy. Ông ấy là ông thầy của mọi người. Từ Claus Larass qua Walter Mayer cho tới Kai Diekmann. Tất cả họ đều phải chịu đựng đau khổ dưới tay của ông ấy, ông ấy đã hành hạ người ta, cũng không còn chính đáng nữa đâu. Lúc trước, tôi lúc nào cũng nghĩ, thời gian sáng tạo nhất của tôi là thời ở tờ Tempo, nhưng ngày nay tôi phải nói rằng đó là thời cộng tác với Franz Josef Wagner. Ông ấy điên thật đấy, không chấp nhận tới một câu không gây cảm xúc nữa. Nếu ông ấy muốn mắng mỏ anh trong phiên họp thì rồi sẽ là: Helge, anh viết cứ giống như một biên tập viên của Bunte ấy! Các biên tập viên của Bunte ngồi ngay bên cạnh không biết phải đối phó như thế nào. Về một mặt thì họ vui mừng, vì tôi cũng bị la mắng, về mặt khác thì lời lẽ đó không nhất định phải làm cho họ hài lòng.”

Tại sao Bunte từ một tờ báo quê mùa trở thành một tạp chí hấp dẫn thì theo Timmerberg chỉ nhờ vào người đàn ông đó mà số phận của ông ấy ngày nay như là người viết chuyên  mục cho Bild (thư của Wagner) khiến cho anh phải buồn phiền. “Wagner không phải là người hàn lâm”, Timmerberg nói, “trong báo lá cải thì điều đó là một lợi thế vô giá. Theo tôi, việc trường đào tạo loại bỏ hầu hết những người không qua đại học là một sự phát triển sai lầm trong báo chí ngày nay. Trong những trường học của các tập đoàn, những người trẻ tuổi được dạy cho cái được gọi là nói chuyện với bạn đọc của họ. Trong báo lá cải thì đó là điều gây chết người. Anh tìm thấy những bài báo thành thật nhất của Bild ở trong mục thể thao. Phần lớn những người nhảy ngang vào nghề là ở đó.”

Do chúng tôi đang nhớ lại những người làm truyền thông nổi tiếng: Anh còn nhớ mãi không quên ai được nữa? “Fred Baumgärtel”, Timmerberg tự phát trả lời, “cựu tổng biên tập của Playboy. Ông ấy ngồi ở cái bàn màu trắng của ông ấy. Hoặc là ông ấy đội chiếc mũ lưỡi trai Porsche và mặc chiếc áo thun Mercedes hay đội nón Mercedes và mặc áo Porsche. Ở trên bàn không có gì cả, nó trống trơn và sạch bóng. Baumgärtel có lần nói với tôi rằng một tổng biên tập không cần phải làm việc, đó là một phương án hoàn toàn sai lầm, một tổng biên tập phải biểu lộ cảm giác sống của tờ báo.”

Helge Timmerberg cũng rất muốn làm điều đó, khi anh được mời nhận chức tổng biên tập của tạp chí twen vừa sống lại, cái mà vào những năm sáu mươi đã được tôn sùng. “Tuyệt, tôi nghĩ thế, thật là danh dự. Nhưng ngoài tôi ra thì ban biên tập chỉ bao gồm người art director và một người học nghề. Điều đó có nghĩa là một mình tôi phải viết cả số phát hành đầu tiên, Sau sáu tháng thì chấm dứt. Việc chúng tôi nói chung là có thể chịu đựng được lâu tới như thế là nhờ người xuất bản đã đổi nhà in sau mỗi số. Nhưng sau nữa năm thì hệ thống lừa đảo đó của ông bị bại lộ.”

Thế ai đã sẵn sàng vì trước nay cứ muốn trở thành nhà xuất bản? Jürgen Möllemann của FDP [Đảng Tự do Dân chủ Đức]. “Dưới thời Möllemann có hai số được phát hành”, Timmerberg nói. “Trong số đầu tiên, tôi làm một bài về cần sa. Hợp thức hóa! Möllemann nhất định cứ đòi được phép đọc cho được trước khi mang đi in. Rồi ông ấy tới chỗ tôi. Với cận vệ. Số báo này cực hay, ông Timmerberg, thật sự là cực hay. Và ông cũng biết rằng là nhà xuất bản thì tôi không bao giờ can thiệp vào việc làm của ban biên tập, nhưng câu chuyện với cần sa thì nói chung là không được.” Cho tới ngày nay, Helge Timmerberg vẫn còn phải phá ra cười khi nghĩ đến lần xuất hiện của phó bí thư FDP ở bang Nordrhein-Westfalen.

Möllemann không trả tiền cho số phát hành thứ nhì. Ông cũng còn thiếu tiền lương trên 5000 DM của tổng biên tập. Sau này, khi ở tờ Tempo, Timmerberg viết thư cho ông ấy, rằng ông ấy có thể đấu bóng bàn với anh, và nếu ông ấy thắng thì ông ấy không cần phải trả số tiền 5000 DM. “Möllemann chơi bóng bàn rất tốt”, Timmerberg nói, “tức là cơ hội của ông ấy không tệ đâu. Rất đáng tiếc là ông ấy không phản ứng trước lời mời công bằng của tôi.”

Ngoài ra thì trong cuộc đời làm việc nhiều phiêu lưu của mình, anh còn có thể tường thuật về lần thất bại không thể quên nào không? “Ồ, có chứ”, Timmerberg nói, “người ta có thể bị lừa như thế nào khi là tác giả, điều này thì tôi đã trải qua ở tờ Geo Saison. Họ gửi tôi lên một chiếc tàu hơi nước chạy ngược sông Rio Negro lên cho tới tận biên giới Columbia. Đó là câu chuyện.” Người ta dự tính bốn ngày cho chuyến đi này, bốn ngày nghỉ phép đi phiêu lưu mạo hiểm, ban biên tập tưởng tượng như thế đó. Ở trên tàu là khách du lịch, người đi tìm vàng, nhà truyền giáo, người lai dân da đỏ và lái buôn. Sau hai ngày, con tàu neo lại ở gần một trại của những người tìm vàng. Ở đó, Helge Timmerberg nghe rằng hoạt động thật sự của dân tìm vàng là ở trên núi Pico da Neblina, nơi 900 người đàn ông đang đào bới ngọn núi như phát sốt lên. “Thế là tôi gia nhập một nhóm lên đường đi tới đó”, anh nói, “nhưng người ta phải băng rừng hai tuần. Gặp nguy hiểm chết người mỗi ngày hai lần là việc bình thường. Tôi bị báo tấn công, thoát được một con cá sấu, và cuối cùng bị sốt đen [Leishmaniasis]. Một người dẫn đường da đỏ đã lôi tôi ra khỏi khu rừng nguyên thủy. Thế nào đi nữa thì tôi cũng nghĩ rằng đó là câu chuyện lớn nhất trong đời tôi. Rồi tôi trở về Hamburg và viết nó ra. Tôi hãnh diện đưa nó cho cô biên tập của tôi. Vào ngày hôm sau, cô gọi lại và nói rằng: Helge, chúng mình có vấn đề, rõ ràng là anh đã hiểu lầm rồi. Các bài phóng sự du lịch của chúng tôi cần phải khiến cho người đọc cảm thấy muốn thực hiện đúng chuyến đi đó.”

Hai mươi năm sau đó, câu chuyện rơi vào trong quyển sách Giêxu từ cửa hàng bán đồ kích dục của Timmerberg dưới dạng kéo dài ra. Khoảng thời gian dài đã không gây hề hấn gì cho nó. “Một câu chuyện chỉ thật sự tốt khi xúc cảm của anh không còn bám quá chặt vào nó nữa”, người đối thoại với tôi nói. “Tôi cũng có thể viết nó theo cách khóc sướt mướt, giống như tôi sau khi chia tay. Nhưng ai mà muốn đọc nó chứ? Chỉ khi anh có được khoảng cách thì anh mới nhận ra được lời nói đùa trong câu chuyện đó.”

Anh đánh giá cao tác giả nào, anh thích đọc ai? “T. C. Boyle”, anh nói, “ngôn ngữ của ông ấy giống như tựa đề của một trong những quyển sách của ông ấy – như nhạc nước. “Còn tác giả người Đức? “Tôi thấy Tom Kummer tốt, Christian Kracht. Nhưng mà thật ra thì tôi không đọc các tác giả Đức còn sống.” Botho Strauß cũng không?

“Ông ấy còn sống à?”

“Vâng”

“Thế thì hãy đợi thêm ít lâu nữa …”

Cuộc trao đổi được tiến hành vào ngày 10 tháng 1 năm 2012

Helge Timmerberg, sinh năm 1952, học nghề làm báo tại tờ Neue Westfälische. Anh được xem như là enfant terrible [đứa bé ngỗ nghịch] của ngành báo chí Đức và là người đi đầu trong phong cách làm báo kiểu Gonzo, cái nổi bật qua tính chủ quan không kiềm chế. Những bài phóng sự du lịch và mạo hiểm của anh xuất hiện trong tất cả các tờ báo quan trọng của nước Cộng hòa [Liên bang Đức], từ Süddeutsche cho tới Bild, từ Stern cho tới Playboy. Anh là một phóng viên quan trọng của tờ tạp chí về phong cách sống Tempo mà ở đó có lần anh đã làm tăng gấp đôi số báo phát hành với một bài phóng sự đình đám về công nghiệp khiêu dâm, do bị cấm bán ở bang Bayern. Anh thường xuyên xuất bản sách. Các tác phẩm quan trọng nhất: African Queen, Giêxu từ tiệm bán đồ kích dục, Cọp không ăn thịt người tập yoga, 80 ngày vòng quanh thế giới, Shiva Moon, Ngôi nhà của những con thú biết nói, Hướng dẫn du lịch của Timmerberg, Hướng dẫn sống độc thân của Timmerberg. Hiện giờ, Helge Timmerberg sống tại Wien [Áo].

Dirk C. Fleck

Phan Ba dịch

Đọc những bài trước trên trang Quyền lực thứ tư

Có thể tải về loạt bài phỏng vấn các nhà báo người Đức nổi tiếng này ở trang Tủ sách Phan Ba

Advertisements

5 thoughts on “Quyền lực thứ tư: Tôi chỉ không đau đớn khi tôi viết (hết)

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s