Trong cuộc đấu tranh giữa trực tuyến và ấn phẩm

Giovanni di Lorenzo

Nếu như người ta muốn thử một trong những trò chơi chữ sực nhớ ra trong mối liên quan đến tên của tờ báo Zeit [Thời Gian] thì tôi ủng hộ cho ‘hợp thời’ (hợp Thời Gian). Nó đúng nhất. ‘Phi Thời Gian’ không còn phù hợp nữa, ngay cả khi các ông thánh của nhà này, chân dung của họ trang trí cho hành lang dẫn đến phòng của tổng biên tập, không thích nghe như thế. Marion Gräfin Dönhoff và Gerd Bucerius có nằm mơ cũng không thể tưởng tượng được, rằng trang bìa báo của họ có lần được tô điểm bởi một cái túi chườm nước nóng được nhét vào trong một cái áo len có vạch đủ màu. Nhưng có lẽ, không phải, chắc chắn là họ sẽ dịu xuống khi nhìn đến con số báo bán được hiện nay. Vì tất nhiên là họ cũng biết rõ rằng làm báo tốt, độc lập, là không thể có nếu như không có thành công về kinh tế.

“Trong khoảng khắc mà một tờ báo lâm vào tình cảnh khó khăn về kinh tế thì các điều kiện thay đổi ngay lập tức và rất mạnh”, Giovanni di Lorenzo nói, người chịu trách nhiệm cho cái hình bắt mắt kỳ lạ đó. “Người ta không còn đi theo chiều sâu được nữa, vì thiếu tiền cho các cuộc điều tra. Người ta không còn tiếp cận một cách thư giãn đến các câu chuyện được nữa, vì áp lực đã tăng lên. Nỗi lo sợ bị cho thôi việc lẫn quất trong bầu không khí của ban biên tập. Và điều tồi tệ nhất: có thể là người ta sẽ bắt đầu nhân nhượng điều này hay điều khác và qua đó mà đánh mất đi một phần của sự tự chủ.”

Giovanni di Lorenzo nắm vận mệnh của tờ Zeit từ tám năm nay. Trong khi trước đây mười năm người ta đã rung chuông báo tử cho tờ tuần báo này thì di Lorenzo đã biết cách không những chận được xu hướng đi xuống mà còn làm tăng con số phát hành lên thêm hai mươi phần trăm nữa. Với trên 500.000 số báo bán được, tờ ‘báo trí thức’ ở Hamburg là tờ báo Đức được đọc nhiều nhất sau báo Bild. Anh làm điều đó như thế nào? “Chẳng biết nữa”, anh ấy trả lời với một sự cởi mở khiến cho người ta không thể giận được, “đó cũng là thành công của những người tiền nhiệm Roger de Weck, Josef Joffe và Michael Naumann, những người đã bắt đầu hiện đại hóa tờ báo. Và cũng không có một công thức chung cho thành công. Người ta phải hết sức tỉnh táo, có lẽ diễn tả như thế là tốt nhất. Tất nhiên là có những nguyên tắc nhất định cho báo chí, nhưng nếu không muốn rơi xuống thì người ta phải liên tục chỉnh sửa đường hướng của mình và cải mới. Báo Zeit ngày nay có một giới độc giả rộng hơn là vào lúc giao thiên niên kỷ rất nhiều. Chúng tôi đã có thêm được rất nhiều bạn đọc trẻ, cái không chỉ có thể đọc được qua con số 40.000 số báo được sinh viên đặt dài hạn. Cho tới chừng nào còn có một liên kết như vậy thì tờ báo này cũng còn chưa phải chịu số phận lụi tàn”, anh thêm vào.

Chúng ta hãy nói thêm lần nữa về chiếc túi chườm nóng trong chiếc áo len cổ lọ. Nó chỉ đến một đoạn dài ba trang trong phần khoa học và được đặt cho dòng tít “Trái Đất sẽ không nóng ấm lên?”. Qua đó, tờ Zeit đã bước vào trong một cuộc thảo luận được khởi động bởi quyển sách Mặt trời lạnh. Tại sao thảm họa khí hậu không xảy ra, do Fritz Vahrenholt và Sebastian Lüning viết. Điều dễ hiểu là các luận điểm của hai tác giả làm lợi cho những người chống lại bước ngoặc năng lượng. Ngay sau khi “Mặt trời lạnh” vừa xuất bản, báo Bild lập tức tung ra một loạt bài ba phần: “LỜI NÓI DỐI VỀ CO2. Hãy ngăn chận sự điên khùng với mặt trời và sức gió!” Bây giờ, tờ Zeit phản ứng bằng cách kiểm lại các sự kiện. Đồng thời, chúng tôi biết được có một liên minh xoa dịu bao gồm doanh nghiệp, nhà nghiên cứu, chính khách và truyền thông hoạt động như thế nào trong các nước khác. Ví dụ như ở Hoa Kỳ, Trung Quốc, Liên hiệp Anh và Úc, nơi những người nghi ngờ biến đổi khí hậu còn thành lập cả một đảng riêng nữa.

Đề tài được khai thác rất khéo léo. Người đọc thật sự bị lôi cuốn vào trong vấn đề. Giovanni di Lorenzon thích thú nhận lời khen. “Tôi đang nóng lòng muốn biết câu chuyện này được độc giả của chúng tôi tiếp nhận ra sao”, anh nói. Rõ ràng là tốt, vì ở Zeit-Online, vài ngày sau câu chuyện của chúng tôi, bài kiểm lại các sự kiện là bài viết được bình luận nhiều nhất. “Thường thì các bài viết về môi trường cứ nằm trên kệ như chì”, di Lorenzo nhận xét. “Các khái niệm như biến đổi khí hậu hay bền vững dường như làm cho bạn đọc của chúng tôi kinh sợ. Từ chối các đề tài môi trường cũng có liên quan tới chính trị. Tại sao mà một vài câu hỏi quan trọng nhất của loài người lại ít được quan tâm đến như vậy?” Khó mà tìm được một câu trả lời chính xác. “Sự không quan tâm này có thể có liên quan tới điều là nhiều thảm họa tự nhiên hiện nay không thể nhìn thấy và không thể cảm nhận được, mặc cho tất cả các nhận thức khoa học. Ít nhất là trong Trung Âu. Các hậu quả thảm khốc từ cung cách làm kinh tế của chúng ta nằm trong tương lai và vẫn còn trừu tượng cho hiện tại.” Thêm vào đó, các hội nghị quốc tế lớn như ở Copenhagen hay Durban đã tạo ấn tượng cho người đọc, rằng giới chính khách không có khả năng hoạt động và vì vậy mà cũng không có khả năng giải quyết được các vấn đề. “Cả hai điều đó, sự vô hình và cảm nhận bất lực, có lẽ đã khuyến khích cho người ta cố quên đi. Nhất là khi nó là một đề tài không dễ chịu, và nhiều người đoán rằng bảo vệ khí hậu có hiệu quả cũng đòi hỏi ở họ một điều gì đó, rằng họ phải thay đổi thói quen và cách sống của họ và có thể là phải chấp nhận cả nhiều cắt giảm nữa.”

Người ta phải làm như thế nào với những phản kháng đó? Đối với một tờ báo như tờ Zeit, đây là một câu hỏi rất đặc biệt. “Biên tập viên trong các mảng Kiến thức, Kinh tế và Chính trị của chúng tôi thường xuyên nghiên cứu về các thách thức trong chính sách bảo vệ môi trường, và họ cố dùng mọi cách để tạo sức hấp dẫn cho các câu hỏi này, kích động suy nghĩ và tạo nên một nhận thức. Đối với chúng tôi là nhà báo thì chính các phản ứng cự tuyệt của độc giả chúng tôi phải là một thúc đẩy để nghĩ ra cái mới nhiều hơn nữa. Chúng tôi phải luôn luôn tự hỏi chúng tôi thu hút được con người như thế nào, chúng tôi có thể khởi động một cuộc tranh luận mang tính xây dựng và bền vững như thế nào.”

Như một ví dụ về việc người ta thu hút được con người cho một đề tài như thế nào, anh kể ra một bài phóng sự mà anh đã giao cho thực hiện ngay sau khi nhậm chức. Nó nằm trong một hồ sơ về toàn cầu hóa. “Chúng tôi đã giải thích toàn cầu hóa qua ví dụ của một cái máy cạo râu hiệu Braun. Chúng tôi đã tháo tung cái máy đó ra và đi đến tận những nơi đã sản xuất ra các bộ phận đó.” Câu chuyện đó đã được trao tặng Giải Henri Nannen nổi tiếng. Trong buổi lễ trao giải, người hướng dẫn chương trình hỏi tác giả, anh ấy đã phải bay bao nhiêu chuyến bay để khảo sát. “Phóng viên của chúng tôi trả lời, tổng cộng là 31 chuyến”, di Lorenzo nói. “Khi nghe được con số này, chính tôi cũng đã tái mặt, vì người xuất bản cũng có mặt trong buổi lễ đó. Hầu như không một tờ báo nào có thể chi tiêu như vậy cả. Chỉ trong những trường hợp hết sức đặc biệt. Nhưng có những câu chuyện cần thời gian và tiền bạc. Trong trường hợp này thì đã đáng công, vì nhờ phóng sự đó mà con người có được một mường tượng toàn cầu hóa có nghĩa là gì. Công thức của tờ Zeit là: khai sáng nhưng không giơ ngón tay trỏ [giảng dạy] lên, không gây hoang mang hay dọa dẫm về mặt đạo đức.” Thuộc vào đó, theo di Lorenzo, cũng là việc người ta chỉ ra triển vọng tương lai và diễn đạt chính sách bảo vệ môi trường không phải như là một điều xấu cần thiết, mà là một cơ hội. “Vẽ nên một bức tranh không xuất hiện lần tận thế mà cho thấy một thế giới xanh có những công việc làm hấp dẫn và cải mới kỹ thuật ở trong đó. Và cuối cùng nhưng không kém phần quan trọng là những thành phố mà người ta thích sống ở trong đó.”

Đối với George Soros, người có nhiều ảnh hưởng tài chính nhất thế giới, chỉ có một câu hỏi, cái quyết định liệu loài người sẽ có một tương lai đáng sống hay là không. Và câu hỏi đó là: chúng ta có vươn tới sự thật hay không? Câu trả lời của con người đầy quyền lực gốc Hungary đó làm tan vỡ mọi ảo mộng. Với những khả năng ngày một tăng, những cái mà chúng ta đã phát triển trong lĩnh vực tiếp thị và tuyên truyền thuyết phục dư luận, thì các cấu trúc quyền lực đang tồn tại, cả những cấu trúc dân chủ nữa, cũng có khuynh hướng cuối cùng thì chẳng còn muốn biết sự thật nữa, mà tạo nên một hiện thực phục vụ cho các mục đích của họ. Các giới truyền thông, theo Soros, đang nổ lực cùng dệt những bộ y phục mới cho hoàng đế.

“Mối nguy hiểm, rằng các giới truyền thông tạo nên hiện thực riêng của họ, thật sự là có”, Giovanni di Lorenzo nói. “Vì vậy, thực hiện những hình thức làm báo vượt ra xa khỏi cái chuông mà chúng ta đang sống ở dưới đó là một điều rất quan trọng. Ví dụ như phóng sự. Nếu như có một khả năng để mô tả hiện thực thì đó là qua các bài phóng sự, cũng là một phương pháp mà tất cả các tờ báo tốt rất coi trọng.”

Trong mọi hoạt động báo chí: Giovanni di Lorenzo không có ảo tưởng về ảnh hưởng của tờ báo anh đến các phát triển chính trị xã hội. “Tôi tin rằng một tờ báo riêng lẻ thì hầu như không có tác động gì”, anh nói, “đó có là Spiegel, Süddeutsche, FAZ hay Zeit đi nữa thì cũng thế. Không một tờ báo riêng lẻ nào có thể xoay ngược được một đề tài hay gây ảnh hưởng đáng kể, nhưng tập trung lại theo một hướng, được tăng cường bởi yếu tố lâu dài, cái đó thì có tác động. “Có thể cảm nhận rõ điều đó ở vụ Christian Wulff.” Tất nhiên, đó là một vụ cố tạo ý kiến một cách ồ ạt. Đó là lần đối đầu với một sự việc thật hết sức đáng xấu hổ và trong tổng số thì đúng là không thể chấp nhận được. Đại đa số người dân cho rằng ông tổng thống đã không thành thật, nhưng chỉ phân nửa yêu cầu ông ấy từ chức, việc đó thể hiện một ý thức công lý cân bằng. Nếu như quá tập trung và quá mạnh bạo thì người dân sẽ nghi ngờ.”

Âm thanh trong bản giao hưởng truyền thông nói chung là đã trở nên thô cộc hơn, di Lorenzo nói, chắn chắc cũng bởi vì đã được cổ vũ bởi cung cách phát biểu ý kiến trong Internet. “Xu hướng viết tung hô hay đè bẹp giống nhau đã tăng lên. Điều này cũng có liên quan tới việc phe phái đã ít đi. Thời trước là như thế này: nếu những tờ tự do cánh tả tấn công một chính khách nhất định thì các giới truyền thông bảo thủ lập tức tạo thành một mặt trận bảo vệ và ngược lại. Bây giờ không còn như thế nữa. Nhìn như thế thì giới nhà báo chúng ta hiện nay đang có một ấn tượng đoàn kết lớn hơn, cái thỉnh thoảng đã dẫn dụ chúng ta đi đến sự quá mức trong những phán xét của chúng ta. Như theo tôi thì Guido Westerwelle rõ ràng là đã bị phê phán quá nhiều. Người ta cũng có thể nhìn thấy được ở những ví dụ nhỏ hơn. Như đạo diễn Helmut Dietl và phim mới của ông ấy. Dietl bị viết vùi dập trong một sự thô lỗ tới mức người ta nghĩ rằng Zettl là tác phẩm tồi tệ nhất đã từng được chiếu trong rạp chiếu bóng Đức. Rồi người ta đi xem phim – tất nhiên là phát hiện ra nhiều nhược điểm –, nhưng người ta không thật sự hiểu được các phê phán mang tính hủy diệt đó, những cái được ném vào một người từ ở khắp mọi nơi. Các thước đo đã rơi ra khỏi khuôn khổ trong những năm vừa qua.”

Giovanni di Lorenzo đánh giá truyền thông Đức như thế nào trong so sánh quốc tế? ‘Hệ thống Murdoch’, như phóng viên tờ Guardian phát hiện trong mùa Hè 2011, có thể có trong nước Đức không? Lúc đó, Heribert Prantl viết trong tờ Süddeutsche Zeitung [Nhật báo Nam Đức]: “Bây giờ thì đã thấy rõ điều đáng sợ, là có một quyền lực thứ tư thành hình trên ba quyền lực nhà nước của nền dân chủ Anh, cái rõ ràng là không thể tấn công được, và vô hiệu hóa hệ thống kinh điển của checks and balance, của kiểm soát lẫn nhau và cân bằng. Dưới ô dù của những tờ báo và đài phát thanh truyền hình của Murdoch, giới tinh hoa chính trị Anh quốc đã tan chảy thành một tập hợp của những kẻ triều thần ngoan ngoãn, những người tranh giành nhau sự chiếu cố của con người có nhiều ảnh hưởng trong giới truyền thông đó; tầng lớp nắm giữ quyền lực đã thống nhất trong mục đích, thắng trò chơi giành quyền lực nhờ vào sự giúp đỡ của tập đoàn truyền thông đó.”

“Tôi đánh giá cao giới báo chí Đức, Givanni di Lorenzo nói. “Họ độc lập, họ có một chất lượng cao và ngoài ra vẫn còn có những nhà xuất bản thật sự chứ không phải là các tập đoàn công nghiệp điều khiển các tờ báo. Bảo vệ hệ thống truyền thông của chúng ta và các giới truyền thông mà chúng ta đang có là một điều đáng làm. Không phải cuối cùng bởi vì người ta đọc những truyền thông này và trả tiền cho việc đó. Cả truyền hình của chúng ta cũng hết sức dễ chịu khi so với các nước khác mà tôi biết rõ. Chúng ta có các truyền thông tự do nhất đã từng có trong nước Đức. Vì vậy mà thỉnh thoảng tôi lại càng ngạc nhiên hơn về sự tuân thủ đang chiếm chỗ trong giới nhà báo. Ngoài ra tôi cũng không thích giọng nói đạo đức cao ngạo của một vài tờ ví dụ như trong vụ Wulff. Ai cư xử giống như một người sùng đạo thì lại càng dễ bị lên án là có lòng tin mù quáng. Nhưng để trở về với câu hỏi của anh: Tôi khó có thể tưởng tượng được những sự thái quá đó của nước Anh cho nước Đức. Nhưng tôi đã bỏ thói quen tưởng tượng ra một cái gì đó, tôi đã bị bất ngờ quá nhiều lần rồi. Ví dụ như tình trạng trong hội đồng công nhân của VW. Nếu như tôi nhìn thấy những điều đó trong phim thì chắc tôi đã nghĩ rằng đó là một sự cường điệu hóa lố bịch kiểu hài kịch, tức là đừng nên xem trọng nó.”

Một nhiệm vụ cơ bản của truyền thông là quan sát, mô tả và phân tích các trạng thái xã hội. Theo ý của anh, điều đó chỉ có thể khi làm báo có chất lượng cao. Giovanni di Lorenzo là một nhà đấu tranh đầy nhiệt tình cho cách làm báo chất lượng cao. Và của ấn phẩm. Anh biết rằng từ một vài năm nay, ngành truyền thông đang nằm trong một sự biến đổi hết sức to lớn. “Internet không chỉ làm thay đổi cung mà cả cầu nữa”, anh nói. “Từ ít lâu nay đã có thêm các thiết bị thu nhận kỹ thuật số. Những cái hộp di động kỳ diệu đó đặt ra cùng một câu hỏi cơ bản như Internet trước đây vài năm. Liệu các nhà xuất bản có thể kiếm tiền được với chúng hay không, và như thế nào là điều vẫn còn chưa rõ. Tất cả chúng tôi đều tin vào đó, chúng tôi hy vọng vào đó. Nhưng mặc dù ứng dụng của Zeit cực kỳ tốt và chúng tôi không còn muốn từ bỏ nó nữa thì tôi phải nói rằng niềm tin vào iPad của tôi được trộn lẫn với một phần nghi ngại. Và bởi vì hầu như không có một tiên đoán nào do những người được xem là chuyên gia trong ngành đưa ra trong vòng mười năm qua là đúng cả. Ví dụ như tương lai của ấn phẩm. Tôi không biết anh như thế nào, nhưng tôi có ấn tượng, rằng ở nước Đức và nơi khác, người ta từ lâu đã cho rằng ấn phẩm sẽ chết dần. Tôi không đồng ý với quan điểm đó. Cả khi nó được những người đại diện cho ngành của chúng ta tuyên truyền thì tôi cũng cho là nó có hại cho kinh doanh.”

Các kịch bản suy tàn tất nhiên bao giờ cũng gắn kết chặt chẽ với quyền lợi kinh tế, di Lorenzo nói. “Nhưng chúng cũng là sự thể hiện của một cuộc đấu tranh giữa truyền thông số và tương tự. Có hai cánh cứng rắn đứng đối lập với nhau:ở một mặt là các nhà tư tưởng của trực tuyến, viết một thông điệp đấu tranh cách mạng lên ngọn cờ. Họ khinh thường giới quý tộc giấy kiêu ngạo, và cương lĩnh của họ là: Số đông thông minh hơn cá nhân! Thông điệp của các tông đồ ấn phẩm mang vẻ bảo thủ hơn, nhưng trong động cơ thúc đẩy tinh hoa của nó thì cũng không kém cực đoan: Chúng ta phải cứu lấy những giá trị của thế giới tương tự trước sự nông cạn hóa của thế giới số và trước đám đông người dùng hỗn độn, không có gì vượt qua được sáng tạo của cá nhân và sự sâu sắc!”

Người đối thoại với tôi mỉm cười. “Bản thân tôi nghĩ rằng sự phân cực này hơi xa rời thực tế”, anh nhận xét. “Làm sao mà quay trược trở lại sự phát triển của Internet được nữa. Nhưng cũng tự phụ và sai lầm, khi người ta quả quyết rằng trong thế giới số nói chung là không có báo chí đứng đắn, phê phán. Tức là chúng ta đừng nên phân biệt ấn phẩm và trực tuyến một cách chung chung như vậy, mà đơn giản là ở đó cũng như ở đây nên phân biệt giữa báo chí tốt và báo chí xấu, giữa những bài có ích và bài có hại.”

Di Lorenzo biết rằng ngày nay hai phần ba người đọc báo đã trực tuyến. Anh cũng biết rằng ngày càng có nhiều doanh thu quảng cáo chảy vào Internet. Nó có ý nghĩa gì cho tương lai của báo chí, điều đó thì anh không biết. “Vì thế mà tôi chỉ còn lại một cương lĩnh cá nhân: tôi tin vào tương lai của ấn phẩm. Vào tương lai của những tờ báo như SZ, FAZ hay Zeit; vào những tạp chí như Spiegel, Stern, BrigitteGeo; vào sách phi hư cấu và văn chương được in ra. Tôi tin rằng sẽ là một mất mát hết sức lớn lao cho tất cả chúng ta nếu như chỉ một trong các loại này có vấn đề trong sống còn!”

Di Lorenzo nhấn mạnh, rằng các nhà xuất bản vẫn còn đạt một phần lớn doanh thu qua truyền thông in. “Ấn phẩm tạo nền tảng cho tất cả những gì gầy dựng nên thanh danh của một nhà xuất bản. Năm vừa rồi đã mang lại lợi nhuận kỷ lục cho phần lớn các nhà xuất bản, có cho tới bốn mươi phần trăm. Tôi không biết anh thì thế nào, nhưng tôi có ấn tượng, rằng chính trong thời khủng hoảng con người lại càng muốn có được định hướng, chỗ dựa và sự bền vững. Họ muốn có những bài viết ngăn chận dòng lũ tin tức hàng ngày, bằng cách là chúng đưa ra những nguyên nhân sâu xa và phân tích. Để nói bằng hình ảnh: báo chí trong tương lai không phải là dòng sông, chúng là bờ sông.”

Vòng tròn khép kín lại ở đây. Chỉ báo chí có chất lượng cao mới có thể đưa ra định hướng. Vì vậy mà hiện tượng đó đối với Giovanni di Lorenzo lại càng dễ hiểu hơn, cái có thể quan sát được tại những tờ báo địa phương. Anh đã lãnh đạo tờ Tagesspiegel ở Berlin nhiều năm trời và cố đưa cho nó một gương mặt không thể nhầm lẫn được. “Nhưng khi người ta đánh giá cao báo chí địa phương như tôi thì thật là đau lòng khi nhìn thấy nhiều tờ trong đó ngày càng giống nhau tới mức có thể nhầm lẫn. Những mảng được cho là tốn kém như chính trị đối nội và đối ngoại, văn hóa và phóng sự bị cắt giảm không khoan nhượng. Trong một phần của báo chí chúng ta, đơn giản là không còn nhiều thứ thật sự đáng để đọc nữa. Tôi cho đó là một sự phát triển nguy hiểm.”

Nhưng đó không phải là các chi tiết về kinh tế, những cái mà Giovanni di Lorenzo quan tâm tới trước nhất, anh quan tâm tới một việc khác: “Từ một vài năm nay, chúng ta đang trải qua việc người dân mất tin tưởng một cách rất đáng lo ngại vào tất cả các thể chế. Nhà nước, nhà thờ và các liên hiệp ngày càng ít được nể trọng hơn. Tôi lo là sự nghi ngại này cũng lan sang các nhà xuất bản, những người thật ra thì phải là các nhà luật sư của người dân và cũng là một thể chế của giáo dục. Những ai không nhìn bạn đọc của mình như là một người dân hay người thèm khát học tập, mà như khách hàng, thì người đó cuối cùng cũng không nên ngạc nhiên khi nhật báo và tạp chí đánh mất gương mặt của chúng. Vì vậy mà chúng ta tự hỏi, liệu chúng ta có tự biết đánh giá cao cái chất lượng đang có trong ngành của chúng ta hay không. Tường thuật của chúng ta có đủ phê phán, đủ chính xác, đủ chống sự tuân thủ chưa? Tôi nghĩ rằng đó là những câu hỏi quyết định.”

Năm vừa rồi, Giovanni di Lorenzo đã tuyên bố mười điều răn của anh để cứu vớt truyền thông in trong một bài diễn văn trước các luật gia thuộc Bucerius Law School, trường đại học tư đầu tiên về Luật ở Đức. Điều răn thứ tư là: “Anh cần phải trao đổi thông tin với bạn đọc của anh mà không nhập bọn vào với họ.” Hiểu điều đó như thế nào? “Uy quyền và tính đáng tin của các nhà báo phụ thuộc vào điều là liệu họ có thể mang lại cho người đọc cái cảm giác: những người này hiểu biết nhiều hơn tôi và ít nhất thì cũng có học như tôi và có đòi hỏi cao. Nếu giới truyền thông trong tương lai cũng muốn nhận lấy nhiệm vụ của mình như là quyền lực thứ tư, như là nhà tư vấn hay là nơi trú ẩn của văn hóa, thì chắc chắn không phải bằng cách là họ phó mặc việc chuyển giao kiến thức và tạo ý kiến lại cho người đọc. Đối với nhà báo chuyên nghiệp thì phải có các tiêu chuẩn rõ ràng cho nghề nghiệp: họ phải điều tra thận trọng, liệt kê nguồn gốc, đưa ra những luận đề khả phủ nhận và đạt tới một mức độ nhất định về ngôn ngữ.”

Uy quyền và tính đáng tin. Những khái niệm đó vẫn còn được xem là thương hiệu cho báo chí tốt, Giovanni di Lorenzo cũng nhìn như vậy. “Cả những dạng điều tra trực tuyến như Wikileaks và Guttenplag, ít nhất là theo cảm nhận của tôi, cũng được người ta tiếp nhận một cách nghiêm túc khi kết quả của chúng được các ban biên tập báo xét nghiệm, xử lý và thảo luận.”

Trong số mười điều răn được tuyên bố của anh để cứu vớt truyền thông in thì đối với tôi điều răn thứ sáu đưa ra thông tin rõ rệt nhất về ý định của Giovanni di Lorenzo. Nó là: “Anh cần phải sử dụng khoảng thời gian của sự biến đổi để thử nghiệm càng nhiều càng tốt các hình thức và đề tài khác.” “Vâng, tất nhiên”, anh nói, “nếu không thì vào lúc nào bây giờ? Ai cố gắng sao chép lại Internet thì đã thất bại rồi. Câu khẩu hiệu quảng cáo cũ: “Don’t imitate. Innovate!” là đúng cho ngành ấn phẩm hơn bao giờ hết. Chúng tôi vừa mới thành lập mảng điều tra ở tờ Zeit. Độc giả của chúng tôi muốn chúng tôi phát hiện ra bất công và cũng điều tra ở những nơi sẽ không dễ chịu. Trong thời của một biến đổi chưa từng có thì dù thế nào đi chăng nữa cũng là lúc dám thử một cái gì đó mới thay vì rơi vào cảnh đờ người ra vì sợ.”

Đó là Thời Gian, dám thử nghiệm một cái gì đó mới. Ngay cả khi nó phải gây sự chú ý tới sự biến đổi khí hậu bằng một cái túi chườm nước nóng trong chiếc áo len cổ lọ.

Cuộc trao đổi diễn ra vào ngày 9 tháng 2 năm 2012.

Giovanno di Lorenzo, sinh năm 1959, học đại học về Lịch sử Hiện đại, Chính trị và Khoa học Thông tin ở München. Anh bắt đầu sự nghiệp làm báo như là cộng tác viên của tờ Neue Presse [Báo Mới] ở Hannover. Năm 1984, anh xuất hiện trên chương trình truyền hình “Live aus dem Alabama”. Những người chịu trách nhiệm cho Đài Phát thanh và Truyền hình Bayern đã thích lần xuất hiện trên truyền hình đó cho tới mức họ mời anh làm người dẫn chương trình đó. Từ lúc đó, anh cũng được phép dẫn chương trình thiếu niên buổi tối của đài và năm 1989 nhận điều khiển các talkshow 3 nach 9 [3 sau 9] của Radio Bremen, những cái mà anh vẫn còn điều  khiển cho tới ngày nay; năm 1985: hợp đồng tư vấn để cải mới tờ Süddeutsche Zeitung [Nhật báo Nam Đức]. 1987 tới 1994: phóng viên chính trị của tờ Süddeutsche Zeitung trong mảng chính trị đối nội; 1994 tới 1998: lãnh đạo “Trang ba” của tờ Süddeutsche Zeitung; 1999 tới 2004: tổng biên tập của Tagesspiegel ở Berlin; di Lorenzo đã góp phần quyết định trong việc đặt tờ Tagesspiegel vào vị trí của một tờ báo chất lượng trong cái được gọi là ‘Chiến tranh báo chí Berlin’. Sau đó, gia đình xuất bản Holtzbrinck đã tin tưởng trao tờ Zeit cho anh, nơi anh tiếp tục thực hiện cuộc cải cách đã được tiến hành dưới thời của những người tiền nhiệm Michael Naumann và Josef Joffe. Báo Zeit ngày nay là một trong số ít báo có số phát hành đang tăng lên. Di Lorenzo sống ở Hamburg.

Dirk C. Fleck

Phan Ba dịch

Có thể tải về loạt bài phỏng vấn các nhà báo người Đức nổi tiếng này ở trang Tủ sách Phan Ba

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s