Thánh đường Chartres: trong ánh sáng huyền diệu của những cửa sổ hoa hồng

Bắt đầu từ năm 1194, chỉ trong vòng có 27 năm, người ta đã xây lại ngôi Nhà thờ Đức Bà của thành phố Chartres bị hỏa hoạn thiêu hủy. Cuối cùng thì tấm mạng mà Maria đã mang trong lúc sinh ra Giêsu đã qua được lần hỏa hoạn thứ năm mà không bị hư hại gì và xứng đáng để có được một ngôi nhà có tầm vóc còn hơn thế nữa. Năm 876, hoàng đế Karl Hói đã mang thánh vật từ Aachen về Chartres, vừa kịp lúc, vì chỉ cái nhìn đến vật thánh đấy không thôi là đã đủ để xua đuổi những người Normann đang vây hãm thành phố.

Cửa kính nổi tiếng của Thánh đường Chartres. Ảnh: Wikipedia
Cửa kính nổi tiếng của Thánh đường Chartres. Ảnh: Wikipedia

Cổng phía Tây còn bảo toàn được cho tới ngày nay hé lộ cho thấy công trình xây dựng trước đó của giám mục Fulbert là đã lộng lẫy cho đến mức nào. Những bức tượng của các thánh trên cổng vua, hình thành trong khoảng từ 1145 đến 1170, thuộc trong số những gì đẹp nhất mà nghệ thuật điêu khắc thời Trung cổ đã sáng tạo được. Với những nét mặt vui tươi và với những nếp gấp thanh nhã của y phục trên người, những bức tượng đó đã loan báo rằng thời kỳ Gothic đang tiến đến gần.

Và rồi người ta bước vào trong một vương quốc của ánh sáng và của những bức tường trong suốt. Trụ hình tròn, trụ hình vuông và đa cạnh chống đỡ cho một mái vòm cao 37 mét vươn lên bầu trời, tuy là các cái vòm trụ ở phía ngoài đã chịu phần chính. Nhờ có chúng mà ánh sáng từ trên Thiên Đàng được hứa hẹn với tất cả các màu sắc của một cái cầu vồng mới có thể nhảy múa qua những cây cột và để cho những đốm sáng nhiều màu chạy vụt qua sàn nhà khi mặt trời đứng bóng. Xanh cobalt đắc thắng vào buổi sớm mai, ánh sáng giữa trưa khiến cho màu đỏ của những cửa sổ hoa hồng rực lửa. Nếu có một đám mây kéo ngang qua mặt trời, ánh sáng rực rỡ đấy biến thành óng ánh mờ ảo huyền diệu. Mỗi một mùa đều có bản giao hưởng riêng của nó.

Nôtre-Dame de la Belle Verrìere. Ảnh: Merowig / Flickr
Nôtre-Dame de la Belle Verrìere. Ảnh: Merowig / Flickr

Người ta cứ muốn đứng mãi ở trong đó, dùng một cái ống nhòm để chiêm ngưỡng cho thật kỹ mỗi một cái cửa sổ, cả thảy có 172 cái, với 1200 cảnh riêng lẻ, trên 5000 nhân vật và với một diện tích tổng cộng là 2500 mét vuông. Giống như có phép lạ, có ba cái cửa sổ Roman ở mặt Tây thoát được cơn hỏa hoạn. Đức Mẹ đồng trinh bồng con ngự trên ngai vàng vẫn còn mang nét Byzantine. Cũng thoát được sức phá hủy của những ngọn lửa là “Nôtre-Dame de la Belle Verrìere” rất nổi tiếng, Đức Mẹ của thủy tinh đẹp trong màu xanh Chartres rực rỡ ấm áp mà người ta đã ghép vào trong một cửa sổ của thế kỷ 13 ở cạnh lối đi phía Nam. Đóa hoa  hồng lớn của mặt Tây, được hoàng hôn chiếu sáng, mô tả Lần Phán xét Cuối cùng.

Rồi còn tất cả những cái cử sổ Gothic nữa chứ! Chúng hình thành chỉ trong vòng có 35 năm, từ 1205 đến 1240, một quyển Kinh Thánh bằng hình ảnh sáng rực rỡ không bỏ qua bất kỳ một thông điệp cứu thế nào. Ánh nắng chiều chiếu sáng cây phả hệ  Giesê, Ba Vua, Buổi Ăn Tối, nỗi khổ hình Christi. Cảnh ở tường Bắc mờ ảo hơn: chúng kể về Karl Đại đế, người cưỡi ngựa chống Tây Ban Nha và chiếm Pamplona, về thánh Chéron. Trên một cửa sổ ở mặt Nam, Eva tóc vàng khỏa thân vừa mới bước ra khỏi xương sườn của Adam đang ngủ. Tất cả những hình ảnh này đều là những chi tiết được kể ra ở đây một cách tùy tiện: các nhà sử học nghệ thuật đã viết nhiều quyển sách dầy cộm về thứ tự sắp xếp của chương trình cứu thế đấy.

Có nhiều người đổ về Chartres vào mọi thời điểm, và cả nghề nghiệp của họ cũng sống mãi trên các cửa kính: thợ mộc, thợ rèn, nhạc sĩ và quý tộc trong y phục đắt tiền. Tất cả các ngành nghề đều hiến tặng cửa sổ, và vì thế nên có một nhà bào chế thuốc đang làm việc với chày và cối, người buôn da thú đang chào mời hàng của mình, thịt lóng lánh như một viên hồng ngọc ở ông hàng thịt, và cả những người thợ làm bánh của Beauce, vựa lương thực cũ của Pháp, cũng được phép sống mãi trong Jerusalem Mới, cái mà ngay đến Cách mạng Pháp cũng không dám động đến.

Phan Ba

Có thể tải về quyển sách “Khám phá châu Âu – Những điểm đến khó quên” đã được bổ sung và chỉnh sửa ở trang Tủ sách Phan Ba

Advertisements

4 thoughts on “Thánh đường Chartres: trong ánh sáng huyền diệu của những cửa sổ hoa hồng

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s