Hoa Kỳ: khi lý trí không còn nữa (hết)

Marc Hujer

Phan Ba dịch từ Der Spiegel 28/2012

Chính trị đã trở nên đắt tiền. Để được nghe thấy, chính trị gia ngày càng cần nhiều tiền hơn. Một ứng cử viên tổng thống hiện phải có trên một tỉ dollar, một cuộc tranh cử thượng viện thành công tốn kém mất 8,5 triệu, và để có một ghế trong hạ viện, người ta phải cần không dưới 1,4 triệu. Không phải là ngẫu nhiên, khi hầu như tất cả các ứng cử viên tổng thống đều là triệu phú.

Thượng nghị sĩ Udall
Thượng nghị sĩ Udall: “Cuối cùng rồi thì chúng ta có thể nhận chìm tất cả vào trong mỡ kia mà.” Ảnh: Der Spiegel

Một thượng nghị sĩ có nhiều nhân viên, so với một nghị sĩ trong Hạ Viện, người chỉ được phép có cho tới 18 nhân viên làm việc trọn ngày. Một thượng nghị sĩ được phép có nhiều nhân viên như ông ấy muốn, trung bình là 34. Họ có thể làm việc trong các đề tài riêng biệt và chuẩn bị trước cho thượng nghị sĩ. Nhưng không đủ để có thể làm chủ được làn sóng thông tin đang tăng lên. Nếu một nghị sĩ muốn tự khẳng định mình, ông ấy cần một sự giúp đỡ nhanh chóng và thông tin chi tiết, những cái mà các nhóm đại diện lợi ích cung cấp không mất tiền cho ông ấy. Các nhà khoa học gọi điều đấy một cách hoa mỹ là “Lobbying as Legislative Subsidy”, giúp đỡ trong quá trình lập pháp.

Một nhân viên của Udall, Simon Tafoya, lo về những vần đề của nông nghiệp và bên cạnh đó là về thương mại, di dân và những vấn đề của các dân tộc thiểu số. Những người nông dân trồng khoai tây của San Luis đã mời ông ấy đến một lần năm 2008, họ nhớ lại; họ chỉ cho ông ấy xem thung lũng, các nông trại, họ chiêu đãi ông trong quán ăn Mexico ở Main Street của Alamosa, quán mà Jim Ehrlich, sếp của Hội đồng Khoai tây Colorado, nói rằng ông ấy đến đấy vì vẫn chưa có ai phàn nàn về chất lượng của thức ăn ở đấy cả.

Tafoya cảm ơn vì các thông tin do họ gửi thư điện tử đến cho ông ấy, ông ấy vui mừng vì những lý lẽ cho khoai tây, về hàm lượng kali và tỷ lệ đạm, cái khiến cho nó trở thành một thứ rau quả tốt. Họ lục tìm các nghiên cứu, họ tiến hành các cuộc thăm dò ý kiến để củng cố yêu cầu của họ, rằng lượng khoai tây được dọn ra mỗi tuần không được phép được làm giảm đi trong bất cứ trường hợp nào. Họ cô đọng lượng thông tin lại thành một vài lời nói dễ nhớ, tất nhiên là hoàn toàn theo ý của họ. “Khi ông ấy trả lời các thư điện tử của chúng tôi, chúng tôi biết rằng sự việc sẽ diễn tiến không tệ cho chúng tôi”, Mix nói, người nông dân trồng khoai tây. Và vì vậy mà họ có một cảm giác tốt đẹp, trước khi họ lên đường đến Washington trong tháng 3 vừa qua. Ehrlich của Hội đồng Khoai tây, Roger Mix, người nông dân trồng khoai tây, và mười hai đồng nghiệp của ông ấy, nông dân trồng khoai tây từ San Luis Valley.

Họ bay từ Denver đến Washington và vào ở trong khách sạn Madison trong nội thành. Họ gọi đấy là fly-in, họ xông đến như những chiến binh tiến vào Normandy. Vài người nào đó lần đầu tiên ở thủ đô, tham quan một vài viện bảo tàng, đến nói chuyện với Bộ Nông nghiệp, với các nghị sĩ của họ và cuối cùng là với thượng nghị sĩ Udall. Đó là một cái hẹn mà Tafoya đã lo cho họ, và nếu như nói chung là họ có ngạc nhiên về một cái gì đấy, thì đó là việc những người như ông ấy có ảnh hưởng cho tới đâu.

Tafoya, họ biết điều đấy, có thiện ý với họ. Và cả thượng nghị sĩ về cơ bản cũng ở bên phía của họ. Ông ấy chỉ lo rằng tất cả mọi việc đều trông có vẻ như có ảnh hưởng của vận động hành lang. Ông ấy cũng phải tìm thấy ai đấy chống lại những quy định của Obama ở bên ngoài giới vận động hành lang khoai tây. Ai đấy không có lợi ích về kinh tế.

Không biết rõ là ai có ý tưởng đó, nhưng đến một lúc nào đó, những người nông dân trồng khoai tây nhớ lại, Tafoya hỏi rằng liệu những người đại diện cho các căng tin trong trường học có ủng hộ đề nghị hay không. Đó là ý tưởng quyết định: khoai tây rẻ tiền, chúng đa dạng, trong một vài vùng, trường học nhận được chúng mà không mất tiền. Đó không phải là con đường để thuyết phục các trường học sao? Tính toán cho họ thấy sẽ tiêu tốn bao nhiêu nếu như họ phải từ bỏ khoai tây rẻ tiền, như Obama muốn quy định cho họ? Căng tin trường học, cái đấy nghe có vẻ gần gũi với những người mẹ đang lo lắng, với công việc làm thiện nguyện.

Những người nông dân chưa từng bao giờ làm việc với căng tin trường học, nhưng ngay sau khi trở về, Jim Ehlich, nhà vận động hành lang của Hội đồng Khoai tây, đã tiếp xúc với Hiệp hội Dinh dưỡng Học đường của Colorado. Người ta có thể cùng nhau chống lại các quy định không? Ông ấy đi đến Denver để gặp một vài thành viên của ban chủ tịch, sau 45 phút họ thống nhất rằng sẽ đấu tranh vai kề vai với nhau.

Shelly Allen, nữ chủ tịch của Liên hiệp Dinh dưỡng Học đường, nhớ lại mình bất chợt nhận được thư điện tử của những người nông dân trồng khoai tây như thế nào. Họ xin bà ấy giúp đỡ, họ nhắc cho bà ấy nhớ rằng có một vài trường học nhận được khoai tây không mất tiền, rằng giúp đỡ nông dân nội địa là một nghĩa vụ của người yêu nước, và rằng người nông dân trồng khoai tây trả tiền thuế để chi trả cho trường học. Bà ấy nói, tuy là bà ấy cũng thích nhìn trẻ em ăn ít khoai tây hơn, nhưng bà ấy ủng hộ bang của mình, mặc dù Liên hiệp Dinh dưỡng Học đường Quốc gia, tổng liên hiệp của bà, đã cảnh báo bà ấy trước việc một mình ủng hộ cho khoai tây chiên. Liên hiệp Dinh dưỡng Học đường Quốc gia đã quyết định đứng trung lập trong câu hỏi này và cũng hy vọng ở bà điều này. “Tôi biết, rằng thật ra sẽ tốt hơn nếu như trẻ em ăn ít khoai tây chiên trong trường hơn”, Allen nói, “nhưng đây cũng là về Colorado, bang của chúng tôi, nơi chúng tôi có hạnh phúc là có thể dùng được rau quả tại địa phương. Chúng tôi muốn khuyến khích việc đó.”

Ai cũng được phép cùng thảo luận về các quy định mà Obama muốn ban hành. Ai cũng được phép phát biểu, chỉ trích, khen ngợi. Bộ Nông nghiệp nhận được 133 286 lá thư. Nhưng cuối cùng thì điều đấy không phải là quyết định, mà quyết định là tiếng nói của một vài nhà vận động hành lang có nhiều ảnh hưởng, những người từ lượng lớn thông tin tạo được câu khẩu hiệu đúng đắn, lý lẽ bán hàng đúng đắn.

Hệ thống chính trị của Mỹ là một trong những hệ thống minh bạch nhất và đồng thời cũng chuyên nghiệp nhất thế giới. Các think tank ở Washington cũng có nhiệm vụ là giữ lại các chuyên gia ở xung quanh giới chính trị, nếu như tạm thời không sử dụng được họ. Mặt trái của nền dân chủ chuyên nghiệp hóa cao độ này là nó bị thống trị bởi những người lúc nào cũng đã có mặt ở đó, quen biết tất cả mọi người mà cũng có thể là đã làm việc cho bên kia.

Sau khi liên minh thành hình, thượng nghị sĩ Udall viết thư cứu vớt khoai tây chiên gửi cho Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp Tom Vilsack, cho Ủy ban Nông nghiệp, cho các đồng nghiệp trong Thượng Viện. Ông dùng những lý lẽ xuất phát từ Mix và Ehrlich ở Colorado. Ông trích dẫn Colorado School Nutrition Association, liên hiệp mà đã quả quyết rằng họ không thể phục vụ bữa ăn trong trường học được nữa, nếu như khoai tây bị gạch bỏ. Ông trích dẫn chúng trong bài diễn văn quyết định của ông ấy trong Thượng Viện, chỉ là ông ấy không nhắc đến nghiên cứu của giáo sư Willet.

Với thu nhập 49 445 dollar trên một hộ dân, nước Mỹ thuộc các quốc gia công nghiệp giàu nhất thế giới. Con người được nuông chiều, mặc cho mọi khác biệt trong thu nhập. Họ sử dụng đường sá, cầu, hệ thống y tế công cộng, nhưng không muốn trả thêm thuế trong bất cứ trường hợp nào. Những gì nhà nước đưa ra để sử dụng đã trở thành hiển nhiên, không còn được xem như là một thành tựu nữa như năm 1954, khi Tổng thống Dwight Eisenhower cho xây dựng mạng lưới đường cao tốc quốc gia, không còn khiến cho con người trở nên tự hào như trong các nền kinh tế quốc dân đang trỗi dậy nữa. Có một tư thế đòi hỏi đã thành hình. Các chính trị gia không có can đảm để nói với cử tri của họ rằng những ý muốn đó chỉ có thể được hiện thực với nhiều thuế hơn nữa.

Phí tổn cuối cùng là lý lẽ quyết định để cứu vớt khoai tây chiên, để tiếp tục mang ra những thức ăn nhét đầy calo không cần thiết cho trẻ em. Chi phí cho mỗi thức ăn sẽ đắt thêm 14 cent, nếu như các quy định của Obama có hiệu lực mà không thay đổi – một số tiền có thể bỏ qua được khi người ta nghĩ rằng đấy là về sức khỏe của những thế hệ tương lai.

Nhưng đã không diễn ra như thế. Vì khi người ta bỏ phiếu ở Washington về Senate Amendment 804 của Mark Udall, về đề nghị sửa đổi chống lại sức khỏe của người dân, mới biết rằng thượng nghị sĩ đấy đã làm việc rất tốt. Nếu như vấn đề là lý trí thì hẳn đã không có phiếu nào cho đề nghị này. Nhưng con số phiếu thuận tăng rất cao, vượt qua ngưỡng 50%, đa số hai phần ba.

Khi cuối cùng tất cả các phiếu bầu đã được bỏ, có 70 phiếu thuận và 30 phiếu chống trên bảng hiển thị. Đó là một lần bỏ phiếu lịch sử, ấn tượng cho khoai tây chiên trong một Quốc Hội mà thời gian vừa qua đã không còn có thể thống nhất trong bất cứ điểm nào được nữa. và Udall, người cứu vớt cho khoai tây chiên trong các căng tin trường học, cảm ơn các đồng nghiệp của ông ấy vì “sự hiểu biết” của họ.

Đó là Xuân 2012. Luật bổ sung của Udall cho khoai tây chiên bây giờ có hiệu lực, Obama đã ký tên, cứ như là đã chẳng xảy ra điều gì cả. Ông ấy cứ làm như những quy định mới đấy vẫn còn là một thành công, cái ít nhất thì cũng đúng theo chiều hướng rằng trong tương lai sẽ có trái cây nhiều hơn trước và lượng đường trong thức ăn sẽ được giảm xuống. Nhưng ông ấy không còn nhắc đến cuộc tranh cãi lớn về chính trị, cuộc tranh cãi mà ông ấy đã thua, cuộc tranh cãi về khoai tây chiên. Ông ấy phải bằng lòng với những gì còn lại.

Giáo sư Willet có một cái hẹn tại National Institutes of Health ở Bethesda gần Washington. Một nhóm nhỏ chuyên gia, bác sĩ y khoa, khoa học gia về dinh dưỡng đã đến đấy, Willett muốn chuẩn bị những người đấy trước cho lần xuất bản thứ ba của quyển “Dịch tễ học dinh dưỡng” của  mình. Đó là một sự kiện quan trọng, lần xuất bản thứ ba sách của ông ấy, quyển kinh thánh của ngành chuyên môn này. Nó biện hộ cho sự kiện dành riêng này trong cơ quan quan trọng nhất về nghiên cứu y sinh học. Đã có nhiều nhận thức mới, Willett nói, lần xuất bản thứ ba sẽ có quy mô lớn hơn lần thứ hai rất nhiều, và không phải tất cả những điều mới đều phù hợp với quyển sách. Nhưng không thay đổi gì nhiều ở cấu trúc, ở các chương. Ông ấy chỉ thêm vào một chương. Chương 16.

“Rất đáng tiếc là việc này đã trở nên cần thiết”, ông ấy nói.

Đấy không phải là về dinh dưỡng. Đấy là về chính trị.

Marc Hujer

Phan Ba dịch từ Der Spiegel 28/2012

Advertisements

One thought on “Hoa Kỳ: khi lý trí không còn nữa (hết)

  1. Tại sao lại từ năm 2013 và 2020 – 2030?!?

    Trong khi Trung Quốc đang một mặt thì giả vờ diễn biến Hòa Bình, một mặt thì từng ngày từng giờ đưa quân ra chiếm đóng ở đảo, đưa ngư dân ra biển khai thác. Chúng đang dùng chiến thuật “du kích, lấn sân, lấn vỉa hè” trong trơ lỳ và im lặng bởi chúng biết Việt Nam khó “động thủ” trước. Vậy tại sao nhà của chúng ta, chúng ta có nhiều lý lẽ hơn mà chúng ta lại không đưa người ra giữ?!?

    Cũng chỉ là tăng cường thêm ngư dân ra biển đánh bắt, thêm cư dân ra lập nghiệp, sinh sống, thêm doanh trại cho quân đội đóng quân, giúp Dân làm kinh tế mới… Cũng hàng chục nghìn, hàng trăm nghìn người, gấp vài chục lần nhiều hơn chúng. Việt Nam ta thiếu người sao? Hay thiếu tiền? Hay thiếu một chính sách đột phá kịp thời để khuyến khích di dân ra khu “KINH TẾ MỚI”?

    KỂ CẢ VIỆC PHẢI CẮT BỚT NGAY MỘT PHẦN NGÂN SÁCH TRONG KẾ HOẠCH “GIẢI QUYẾT NỢ XẤU”, TÁI CƠ CẤU, TÁI CẤU TRÚC CŨNG LÀ VIỆC RẤT ĐÁNG LÀM MÀ!

    Xây trường học từ năm 2013? Dự án cảng biển đến 2020 -2030? Tại sao lại thế? Đến lúc đó chúng nó đã tràn ra bao nhiêu người rồi, lấn thêm bao nhiêu đảo rồi, liệu còn có đất cho Việt Nam xây không?

    Trung Quốc tính từng giờ, lập kế hoạch lấn từng ngày, tổng động viên kéo cả mấy chục nghìn dân ra biển ngay ngày đầu tiên sau khi lệnh cấm đánh bắt cũ hết hiệu lực. Tại sao Việt Nam lại lên kế hoạch năm?!? Làm lễ khởi công ngay để xây một trường học, một bến cảng mà khó vậy sao? Kể cả chưa sắp xếp kịp tài lực, vật lực thì khởi công xong rồi chờ… ngân sách như kiểu làm các “công trình thế kỷ” mà Việt Nam vốn rất có kinh nghiệm làm cũng được mà!

    Vì sao lại chậm?!? Chính nội bộ chúng ta có gì bất minh, mờ ám, xoa dịu, đánh lạc hướng nhân dân ở các kế hoạch này không?!? Đề nghị nhân dân cả nước suy xét kỹ và lên tiếng trước khi quá muộn!

    Với tư duy của cá nhân tôi, tôi thấy các kế hoạch này là bất minh. Với tiến trình xâm lấn mà Trung Quốc đang thực thi, động thái ứng phó của Việt Nam tính bằng tuần, bằng tháng đã là quá muộn! Kế hoạch năm thật sự là rất khó hiểu, rất đáng nghi ngờ!

    Hãy chuyển thế muốn lấn thì phải “động thủ” lại cho chúng như chúng đang ép, gài bẫy ta! Đất ta ta xây dựng, biển ta ta đánh bắt. Chắc chắn là chúng không đủ bản lĩnh để động thủ trước đâu!

    Hãy hành động ngay! Khởi động ngay xây dựng trường học và cầu cảng ngay trong tháng 8 này! Đó mới là quốc sách, “lấy độc trị độc”, “gậy ông đập lưng ông”!

    Nếu chính phủ chưa cân đối được ngân sách thì ra lời kêu gọi toàn quốc quyên góp “Vì biển đảo thân yêu” hay dùng từ “chân chất”, ôn hòa hơn là “Quỹ hỗ trợ phát triển khu Kinh tế mới”!

    XIN TOÀN DÂN HÃY LÊN TIẾNG! CHẮC CHẮN KHÔNG THỂ CHỜ ĐƯỢC ĐẾN 2013!

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s