Khởi hành vào một kỷ nguyên mới (phần 1)

1940 – 1954: cải tạo Xã hội Chủ nghĩa

Gesa Gottschalk

Phan Ba dịch từ chuyên san lịch sử “Trung Quốc của Mao Trạch Đông” do GEO EPOCHE xuất bản

Vào lúc ban đầu, ĐCS cầm quyền đã mở ra cho hàng triệu người Trung Quốc một tương lai đầy hy vọng: để tranh thủ người dân cho Chủ nghĩa Cộng sản, các cán bộ đã phân phát phúc lợi, tiến hành cải cách kinh tế, thành lập công đoàn, trao cho người phụ nữ những quyền chưa từng được biết đến. Thiên Tân trở thành nơi lớn nhất để thí nghiệm đường lối mới – thành phố triệu dân đầu tiên mà các chiến binh nhà nông của Mao đã chiếm được năm 1949.

Ở nông thôn, các cán bộ đã nhanh chóng thực hiện cuộc cải tạo Xã hội Chủ nghĩa: để đập tan "giai cấp địa chủ phong kiến", ĐCD tịch thu sở hữu của địa chủ và để cho các tòa án nhân dân phán xử về con người đã bị tước quyền lực, như ở đây trong tỉnh Quảng Đông. Ảnh: GEO EPOCHE
Ở nông thôn, các cán bộ đã nhanh chóng thực hiện cuộc cải tạo Xã hội Chủ nghĩa: để đập tan “giai cấp địa chủ phong kiến”, ĐCD tịch thu sở hữu của địa chủ và để cho các tòa án nhân dân phán xử về con người đã bị tước quyền lực, như ở đây trong tỉnh Quảng Đông. Ảnh: GEO EPOCHE

Những người phu còng lưng xuống sâu tới mức đầu của họ gần chạm chân. Họ cẩn thận giữ thăng bằng từ những chiếc thuyền đang chòng chành qua những tấm ván hẹp lên trên bờ. Thuyền nhỏ chậm chạp len vào giữa những chiếc tàu chở hàng trên con sông Hải Hà. Đang là tháng 6, mùa mưa đã bắt đầu.

Dọc theo bờ sông, dài hàng kilômét, hàng ngàn người đàn ông đang còng lưng tải nặng, dưới những bó gỗ, những bao gạo, thùng. Vác chúng từ những chiếc tàu chạy bằng hơi nước trong cảng của thành phố Thiên Tân lên bến tàu, rồi vào trong các nhà kho, cuối cùng là vào các nhà máy và cửa hàng. Không có những người phu thì Thiên Tân – thành phố lớn thứ nhì của Trung Quốc, 120 kilômét về phía Đông Nam của Bắc Kinh – sẽ tê liệt.

Thương mại đã khiến thành phố 1,7 triệu dân này phình to ra trong các thập niên vừa qua. Thành phố nằm trong một vùng đồng bằng, cách bờ biển 50 kilômét về phía Tây, năm con sông đổ vào Hải Hà ở đó, là con sông mang tàu chở hàng từ Hoàng Hải vào tới đây qua thủy triều.

Thiên Tân tăng trưởng thành từng đợt, và người ta nhận ra điều đấy ở các khu phố: trải dài về phía Đông Nam của khu phố cổ Trung Quốc chật hẹp là các khu phố được kiến tạo rộng rãi hơn của người Âu, những người đã để lại dấu vết kiến trúc của họ ở đấy sau khi Thiên Tân mở cửa trong thế kỷ 19. Rồi nằm trong những vùng ngoại thành là các căn nhà bằng đất sét và hộ ở của công nhân; sống ở đây là những người từ làng mạc đi vào thành phố, trong hy vọng tìm được việc làm.

Những người muốn làm phu đều phải gia nhập Thanh Bang, băng đảng Xanh: vì hơn 60.000 công nhân vận tải của Thiên Tân được tổ chức theo phường hội do các gangster của hội bí mật này kiểm soát.

Những người bây giờ – trong tháng 6 năm 1949 – bốc hàng từ tàu thuyền trong cảng, không biết đến luật lệ nào khác ngoài luật lệ của người chủ họ. Từ hàng trăm năm nay, hệ thống cấp bậc nghiêm ngặt của các phường hội vận tải đã quyết định cuộc sống của các người phu – và thường là cả cái chết của họ nữa. Các ông chủ gửi công nhân của mình vào trong cuộc chiến chống lại những người cạnh tranh, có những người nào đấy đã chết với một con dao trong thân thể. Hàng ngày, một người phu có thể chảy máu mà chết vì một tai nạn hay bị hàng hóa chất cẩu thả đè bẹp.

Cả thợ thủ công, công nhân nhà máy và tài xế xích lô cũng nằm dưới quyền của Thanh Bang, nên tổ chức này có đến hơn 250.000 công nhân chỉ riêng trong Thiên Tân.

Ngay các nhân viên của hoàng đế, những người đã bảo đảm các đặc quyền cho giới chủ phường hội cả một thời gian dài, cũng đã hoài công cố gắng giới hạn quyền lực của những người đó vào thời gian sau này. Các trùm băng đảng này đã liên kết chặt chẽ với các cán bộ của Quốc Dân Đảng cho tới mức họ không cần phải e sợ một sự giới hạn nào cả. Cả dưới thời người Nhật chiếm đóng, các ông chủ vẫn có thể ngăn chận được mọi cố gắng làm giảm ảnh hưởng của họ.

Thế nhưng bây giờ, trong mùa hè mưa nặng hạt của năm 1949 này, Thanh Bang có một đối thủ mới: những người lính nông dân và cán bộ làng mà trong số đó có nhiều người chưa từng bao giờ đặt chân vào một thành phố lớn trước đó. Những người Cộng sản của Mao đã chiếm được Thiên Tân sáu tháng trước đó, thành phố đầu tiên trong số những thành phố triệu dân của Trung Quốc, và bây giờ sắp sửa bắt đầu thực hiện những ý tưởng của  họ.

Lần đầu tiên, các cán bộ không làm cho nông dân của những ngôi làng xa xôi hẻo lánh trở thành một phần của xã hội mới do Mao Trạch Đông mơ tưởng, mà là hàng trăm ngàn công nhân nhà máy, tiểu thương, doanh nhân, phụ nữ nội trợ, thợ công nhật – và những người phu ở cảng của thành phố.

VẪN CÒN TRONG NGÀY tiến vào, vào ngày 15 tháng 1 năm 1949, người Cộng sản tuyên bố rằng từ giờ trở đi Thiên Tân sẽ được quản lý bởi một “chính phủ nhân dân thành thị”. Vì nền kinh tế – tê liệt hoàn toàn từ nhiều tháng nay – cần phải được tái khởi động ngay lập tức nên các cán bộ đã thành lập một “phòng tiếp quản”, cái quốc hữu hóa tất cả các thể chế công cộng của thành phố cũng như các doanh nghiệp của giới tinh hoa Quốc Dân Đảng và lãnh đạo chúng từ lúc đó.

Chế độ lợi dụng lòng nhiệt tình của giới trẻ: như vào ngày 1 tháng 19 năm 1950, kỷ niệm ngày lập nước, sinh viên đã diễu hành trên đường phố Bắc Kinh. Ảnh: GEO EPOCHE
Chế độ lợi dụng lòng nhiệt tình của giới trẻ: như vào ngày 1 tháng 19 năm 1950, kỷ niệm ngày lập nước, sinh viên đã diễu hành trên đường phố Bắc Kinh. Ảnh: GEO EPOCHE

Nhiều nhóm bao gồm người từ quân đội và dân sự tỏa ra và xem xét 663 cơ sở: trường học, bệnh viện, doanh nghiệp. Họ ghi chép những gì còn lại và phát triển một kế hoạch cho tương lai sắp tới đây. Hầu như tất cả các giám đốc, đốc công và nhân viên nhà nước đều tạm thời được phép giữ chức vụ của họ, vì người Cộng sản hoàn toàn không có kinh nghiệm lãnh đạo một công ty hay cầm quyền một thành phố lớn.

Thế nhưng từ những vùng nông thôn mà họ đã chiếm được, các cán bộ của Mao đã mang theo một hệ thống quản lý ba cấp, cái mà bây giờ họ mang sang áp dụng cho thành phố lớn: trên bình diện cao nhất, “chính phủ nhân dân thành thị” ban hành các chỉ thị chung, thâu thuế và quản lý các nhà máy đã quốc hữu hóa.

Các cơ quan hành chính của mười một quận điều khiển những việc tại địa phương, ví dụ như hòa giải các cuộc đình công.

Từng nhóm đảng viên năm người chịu trách nhiệm về trật tự trên đường phố, tổ chức các cuộc họp phố, xây dựng công đoàn, giải thích chính sách của nhà nước cho người dân.

Bây giờ thì người Cộng sản phải chứng tỏ rằng không xảy ra hỗn loạn khi họ tiếp nhận một thành phố lớn. Thiên Tân cần phải là một ví dụ sáng chói cho một sự quản lý đô thị và tái kích động kinh tế thành công – để các thành phố vẫn còn chưa chiếm được ở miền Trung và miền Nam Trung Quốc bớt chống cự lại quân đội của Mao.

Nhưng vào lúc ban đầu tình hình kinh tế của Thiên Tân lại càng xấu hơn, mâu thuẫn giữa nghèo và giàu tăng thêm. Vì giống như các các bộ đã tước quyền sở hữu của địa chủ và chia lại ruộng đất cho nông dân trong các làng do ĐCS chiếm đóng, các thành viên của các ủy ban đường phố trong sự nhiệt tình cách mạng đã xúi giục công nhân chống lại chủ, sinh viên chống giáo sư, nghèo chống giàu.

Tóm lại: họ xúi giục cuộc đấu tranh giai cấp. Sự hồi sinh thương mại và sản xuất đang hết sức cần thiết đã không diễn ra.

(còn tiếp)

Gesa Gottschalk

Phan Ba dịch

Advertisements

14 thoughts on “Khởi hành vào một kỷ nguyên mới (phần 1)


  1. John Nash: Diễn văn nhận Giải Nobel Kinh tế năm 1994
    ===================== =========

    John Nash:

    Xin cám ơn Em
    Anh mộng tưởng gần trọn đời tin vào chuỗi số
    Cám ơn Em
    Anh ảo tưởng tin vào phương trình luận lý
    Nhưng sau suốt cả đời nghiên cứu kiếm tìm
    Anh tự vấn chân lý nào lý luận
    Ai dẫn dắt quyết định lý trí
    Cả đời thách thức đối diện ảo thực siêu hình
    Mang trả lại anh cho em từ bến bờ ảo ảnh
    Từ ốc đảo hoang tưởng trên sa mạc chốn vắng
    Anh chợt bừng khám phá lớn ra rằng:
    Khám phá lớn quan trọng nhất sự nghiệp khoa học đời anh
    Nằm trọn ngay giữa bao Phương trình Kỳ diệu của Tình yêu
    Trong ấy bất kỳ luận lý lý trí sáng hiện
    Anh hiện diện dạ tiệc Nobel trên đỉnh quang vinh
    Chỉ vì em người vợ yêu quí hết mình
    Chỉ vì em người vợ yêu quí trọn hy sinh thời điêu linh
    Em là lý trí cho anh hiện hữu
    Em là tất cả lý trí đời anh cho anh sinh tồn trong cõi Người !
    Xin cám ơn Em

    (Nguyễn Hữu Viện chuyển ngữ)


    John Nash: 1994 Nobel Prize in Economic Sciences Acceptance Address:
    =====================================

    Click here to see the extrait from A Beautiful Mind

    John Nash:

    Thank you. I’ve always believed in numbers and the equations and logics that lead to reason.
    But after a lifetime of such pursuits, I ask,
    “What truly is logic?”
    “Who decides reason?”
    My quest has taken me through the physical, the metaphysical, the delusional — and back.
    And I have made the most important discovery of my career, the most important discovery of my life: It is only in the mysterious equations of love that any logic or reasons can be found.

    I’m only here tonight because of you [his wife, Alicia].

    You are the reason I am.
    You are all my reasons.

    Thank you.

    Alicia Nash:******** At the time, he was a little bit like the fair-haired boy of the Math Department. He was, I think, considered very young for his position. And, he was very nice looking, you know.


    Interview with John Nash: Alicia
    ******************************

    She [Alicia] was in a class that I was teaching. I think it was advanced calculus. She, of course, was one of the few girls that attracted my attention. But as she was, she didn’t do well in the class; she had done better in other courses. But she sort of managed to cultivate my attention and so we began to get involved. I don’t remember all the details. Of course, this sort of thing is in a way what is not supposed to happen. But of course it does happen to teachers and students. It’s just a way you may meet people. Otherwise you don’t meet enough.

    John Nash submitted his Ph.D. dissertation, “Non-Cooperative Games,” to Princeton’s mathematics faculty in May 1950, just a month shy of his 22nd birthday. The 27-page work in the field of (the principles of game theory can help explain several key decisions made by American leaders during the Cold War — decisions that otherwise might be difficult to understand. For example: during the Cold War, the United States stationed troops in West Berlin even though the city was deep inside East German territory and would easily have been overrun in the event of war. Why?) presented Nash’s equilibrium concept for non-cooperative games. The Nash equilibrium would become a dominant tool for economic analysis and prediction, and result in a Nobel Prize for Nash over four decades later.

    John Nash bảo vệ luận án Tiến sĩ về đề tài ” Những trò chơi không cộng tác” tại Phân Viện Toán Princeton tháng Năm 1950, khi tròn một tháng Sinh nhật 22 tuổi.

    Công trình chỉ 27 trang giấy trong lãnh vực Lý thuyết Trò chơi (các nguyên lý của Lý thuyết Trò chơi có thể giải thích một số quyết định quan trọng của các nhà lãnh đạo Hoa Kỳ trong Chiến tranh Lạnh — các quyết định có vẻ xem nhu khó hiểu chẳng hạn như trong Chiến tranh Lạnh, Hoa Kỳ đóng quân tại Tây Bá Linh cho dù thành phố này nằm sâu trong lãnh địa Đông Đức và rất dễ dàng bị tràn ngập trong biến cố chiến tranh. Tại sao vậy ?) trình bày quan niệm cân bằng cho các trò chơi không cộng tác. Lý thuyết Cân bằng trở thành công cụ ngự trị chủ chốt trong việc tiên liệu và phân tích kinh tế, và dẫn đến vinh quang: Giải thuởng Nobel Kinh tế hơn bốn thập kỷ sau này …

  2. HÀNH TRANG Dân Chủ & Tự Do cho Cuộc Lữ hành vào một kỷ nguyên mới Thế kỷ 21 Thiên kỷ III

    HÀNH TRANG Dân Chủ & Tự Do cho Cuộc Lữ hành vào một kỷ nguyên mới Thế kỷ 21 Thiên kỷ III

    HÀNH TRANG Dân Chủ & Tự Do cho Cuộc Lữ hành vào một kỷ nguyên mới Thế kỷ 21 Thiên kỷ III


    TỰ DO
    =======

    Paul Eluard 

     

    KÍNH TẶNG TẤT CẢ TÙ NHÂN LƯƠNG TÂM VIỆT NAM hữu danh ĐẶC BIỆT còn vô danh đang bị giam cầm đàn áp bạc xử bên trong TỔ QUỐC VIỆT NAM …..với tất cả Tấm lòng của Người chuyển ngữ ….

    NHV

     

    Trên những quyển vở học trò

    Trên bàn viết của tôi và cây cỏ

    Trên cát trên tuyết

    Tự do ơi ! Tôi xin viết tên Người 

    * * * 

    Trên tất cả trang sách đọc rồi

    Trên tất cả trang giấy trắng của tôi 

    Ðá máu giấy hay tro tàn

    Tự do ơi ! Tôi nguyện viết tên Người 

    * * * 

    Trên những hình ảnh hoàng kim

    Trên vũ khí người lính chiến chinh

    Trên vương miện các vì vua chúa

    Tự do ơi ! Tôi thề viết tên Người 

    * * * 

    Trên rừng thẳm và sa mạc

    Trên tổ chim trên cây kim tước 

    Trên tiếng vọng dội đồng vọng thời thơ ấu

    Tự do ơi ! Tôi quyết viết tên Người 

    * * * 

    Trên huyền diệu đêm đen

    Trên cơm trắng tháng ngày

    Trên những mùa đính hôn

    Tự do ơi ! Tôi phải viết tên Người 

    * * * 

    Trên tất cả mảnh vải xanh bạt biển ngàn

    Trên ao mặt trời hoen mốc

    Trên hồ mặt trăng sinh động

    Tự do ơi ! Tôi xin viết tên Người 

    * * * 

    Trên cánh đồng xanh trên chân trời

    Trên cánh chim chơi vơi

    Và trên cả máy xay hình với bóng

    Tự do ơi ! Tôi thương viết tên Người 

    * * * 
     

    Trên mỗi phiến sương khói bình minh

    Trên biển cả trên những con tàu

    Trên núi rừng cuồng điên mất trí

    Tự do ơi ! Tôi nguyện viết tên Người 

    * * * 

    Trên rong rêu mây bay ngàn năm phiêu bạt

    Trên mồ hôi giông to bão táp

    Trên màn mưa dầy và nhạt nắng phôi pha

    Tự do ơi ! Tôi quyết viết tên Người 

    * * * 

    Trên những dạng hình lấp lánh

    Trên những chuông sắc mầu gọi hồn lanh lảnh

    Trên sự thật vuốt ve mơn trớn được

    Tự do ơi ! Tôi xin viết tên Người 

    * * * 

    Trên những đường mòn tỉnh giấc

    Trên con đường cái quan mở ra thẳng tắp

    Trên nơi chốn tràn ngập người qua

    Tự do ơi ! Tôi quyết viết tên Người 

    * * * 

    Trên ngọn đèn vừa thắp

    Trên ngọn đèn vừa tắt

    Trên những mái nhà nối hợp

    Tự do ơi ! Tôi quyết viết tên Người

    * * * 

    Trên trái cây cắt làm đôi

    Từ gương soi và từ phòng tôi

    Trên giường tôi vỏ ốc trống rỗng

    Tự do ơi ! Tôi nguyện viết tên Người 

    * * * 

    Trên con chó của tôi tham ăn và dịu dàng

    Trên hai tai vểnh lên 

    Trên cẳng chân vụng về

    Tự do ơi ! Tôi thề viết tên Người 

    * * * 

    Trên ván gỗ cửa nhà tôi

    Trên mọi vật thể quen thuộc

    Trên dòng lửa thờ phụng hiến dâng

    Tự do ơi ! Tôi xin viết tên Người 

    * * * 

    Trên da thịt hài hòa

    Trên trán của những bạn bè

    Trên mỗi bàn tay đưa ra bắt nắm

    Tự do ơi ! Tôi quyết viết tên Người 

    * * * 

    Trên cửa gương ngỡ ngàng

    Trên đôi môi đợi chờ thắm thiết

    Ngay bên trên niềm yên lặng

    Tự do ơi ! Tôi xin viết tên Người 

    * * * 

    Trên nơi ẩn náu hoang tàn

    Trên ngọn đèn pha tàn lụi

    Trên những bức tường của nỗi khổ đau cay đắng

    Tự do ơi ! Tôi nguyện viết tên Người

    Tự do 

    NGUYỄN HỮU VIỆN dịch

     Sài Gòn 1972 – dịch lại Paris 1984

     

    Liberté

    Sur mes cahiers d’écolier
    Sur mon pupitre et les arbres
    Sur le sable de neige
    J’écris ton nom
    Sur les pages lues
    Sur toutes les pages blanches
    Pierre sang papier ou cendre
    J’écris ton nom
    Sur les images dorées
    Sur les armes des guerriers
    Sur la couronne des rois
    J’écris ton nom
    Sur la jungle et le désert
    Sur les nids sur les genêts
    Sur l’écho de mon enfance
    J’écris ton nom
    Sur les merveilles des nuits
    Sur le pain blanc des journées
    Sur les saisons fiancées
    J’écris ton nom
    Sur tous mes chiffons d’azur
    Sur l’étang soleil moisi
    Sur le lac lune vivante
    J’écris ton nom
    Sur les champs sur l’horizon
    Sur les ailes des oiseaux
    Et sur le moulin des ombres
    J’écris ton nom
    Sur chaque bouffées d’aurore
    Sur la mer sur les bateaux
    Sur la montagne démente
    J’écris ton nom
    Sur la mousse des nuages
    Sur les sueurs de l’orage
    Sur la pluie épaisse et fade
    J’écris ton nom
    Sur les formes scintillantes
    Sur les cloches des couleurs
    Sur la vérité physique
    J’écris ton nom
    Sur les sentiers éveillés
    Sur les routes déployées
    Sur les places qui débordent
    J’écris ton nom
    Sur la lampe qui s’allume
    Sur la lampe qui s’éteint
    Sur mes raisons réunies
    J’écris ton nom
    Sur le fruit coupé en deux
    Du miroir et de ma chambre
    Sur mon lit coquille vide
    J’écris ton nom
    Sur mon chien gourmand et tendre
    Sur ses oreilles dressées
    Sur sa patte maladroite
    J’écris ton nom
    Sur le tremplin de ma porte
    Sur les objets familiers
    Sur le flot du feu béni
    J’écris ton nom
    Sur toute chair accordée
    Sur le front de mes amis
    Sur chaque main qui se tend
    J’écris ton nom
    Sur la vitre des surprises
    Sur les lèvres attendries
    Bien au-dessus du silence
    J’écris ton nom
    Sur mes refuges détruits
    Sur mes phares écroulés
    Sur les murs de mon ennui
    J’écris ton nom
    Sur l’absence sans désir
    Sur la solitude nue
    Sur les marches de la mort
    J’écris ton nom
    Sur la santé revenue
    Sur le risque disparu
    Sur l’espoir sans souvenir
    J’écris ton nom
    Et par le pouvoir d’un mot
    Je recommence ma vie
    Je suis né pour te connaître
    Pour te nommer
    Liberté
    Paul Eluard, Poésies et vérités, 1942

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s