Hà Nội tăng tốc (phần 1)

Alexander Smoltczyk

Phan Ba dịch từ chuyên san du lịch “Việt Nam” của nhà xuất bản Merian.

 Tất cả đều có thể, và tất cả đều đồng thời có thể trong thủ đô đang muốn mở hết tốc lực tiến về phía trước của Việt Nam. Say sưa với tương lai, thành phố này đang sống một cuộc sống hai mặt giữa Chủ nghĩa Tư bản và Chủ nghĩa Cộng sản, hip hop và Bác Hồ.

MERIAN Vietnam
MERIAN Vietnam

Chiến dịch bắt đầu trong Tết. Rồi họ lao đi, trong đêm khuya quanh hồ Tây. Đấy là 100 người, có lẽ là 120. Họ đã vuốt gel lên tóc và cẩn thận làm cho nó rối đi, ngồi hút thuốc trên những chiếc Honda của họ, ra vẻ chán chường, như thể họ đang la cà trên một băng ghế trong công viên chứ không phải đang ngồi trên yên của một chiếc xe được xoáy nòng đang rú lên ở tốc độ 90. Chân chống được gạt xuống, để lửa tóe lên khi vào đoạn đường cong. Họ chạy thành đoàn, gần sát với nhau, để không ai dám phanh lại, tất cả sẽ ngã xe. Họ chọn tuyến đường qua đại lộ Hùng Vương, nơi các quan chức cư ngụ, qua lăng, viện bảo tàng, các dinh chính phủ và biệt thự của quyền lực cũ. Họ lao quanh qua hồ như một bầy đoàn, như những kỵ sĩ của địa ngục, vài tuần một lần, lúc nào cũng vào lúc đêm khuya, và hầu như không ai trong số những James Dean này lại nhiều hơn 20 tuổi.

Hà Nội đang sống một cuộc sống hai mặt. Thành phố vẫn còn làm lễ kỷ niệm thần tượng của cuộc cách mạng, với Bác Hồ như hình nhân bằng sáp trong lăng, với Công viên Lênin và những nhà bất đồng chính kiến bị quản thúc tại gia. Và đồng thời thành phố đang bùng cháy trong cơn sốt của sự làm giàu, của thử nghiệm và của sự vô chính phủ. Trên tờ thực đơn của quán cà phê nghệ sỹ “Viet Art Center” có cocktail “B 52”. Cô bồi bàn trẻ tuổi chẳng hề biết rằng đất nước của cô đã từng bị những chiếc máy bay B-52 ném bom rải thảm.

Thời đấy đã lâu lắm rồi. “Vấn đề của các anh”, Thanh nói. Anh ấy để tóc xoắn thành lọn ở phía sau chiếc băng đô và mặc một chiếc áo len có mặt của một con quỷ đang cười. “Người nước ngoài các anh lúc nào cũng muốn nói về chiến tranh. B 52 chỉ là một loại cocktail. Điều đấy là bình thường đối với chúng tôi.” Thanh là người nhảy hip hop và là sếp của nhóm Big Toe. Ngồi bên cạnh anh là “Red”, một chàng trai 18 tuổi tóc vàng như Warhol, và “Turtle” mà chuyên môn của anh ấy là head spinning, quay trên đỉnh đầu cho đến khi mọi vật trước mắt nhòa đi. Một thanh niên ở Việt Nam trung bình có khoảng 600 tiết học Chủ nghĩa Mác-Lênin trong xương cốt. Đủ để không còn phải nghĩ về điều đấy trong phần còn lại của cuộc đời. “Hồ Chí Minh sống nhanh và hời hợt”, Turtle nói và có ý muốn nói Sài Gòn. “Ở Hà Nội, sự việc được xem xét nghiêm túc hơn.”

Cả hip hop. Ba người đã tự học nhảy qua những cuốn video made in China và đã sao chép lại một cách toàn hảo. Hôm nay là ngày trọng đại của họ. Họ băng qua đường đi đến “Cung văn hóa hữu nghị Việt Xô”. Trong cái khối bằng đá hoa cương rẻ tiền và lạc quan theo chỉ thị này, Viện Goethe đã tụ họp những người nhảy hip hop người Đức, người Pháp và người Việt lại vào đêm nay: cho “Traffic”, một sự kiện khiêu vũ kết hợp các bài tập Thái Cực Quyền của người già ở hồ Hoàn Kiếm vào buổi sớm mai với những head spin, air freeze, hip roll và twirl của giới hip hop trẻ của Hà Nội. Vé đã bán hết sạch. 2500 khán giả sẽ đến xem và giới trẻ nhuộm tóc vàng, xoay tít, toàn cầu hóa từ trong ra ngoài, tự ăn mừng chính mình.

Nhà hát hà Nội
Nét đẹp của Đông Dương xưa cũ: nhà hát được xây theo gương mẫu từ Paris, ngày nay lại là một nơi chốn cho các sự kiệm văn hóa. Ảnh: Reuters

Năm 1883, người Pháp tuyên bố Hà Nội là thủ đô của Bắc Kỳ và sau đấy là trụ sở hành chính của toàn Đông Dương. Từ đấy, quyền lực ngự trị ở đây, ở cạnh “Vòng cung của con sông Đỏ”, vì Hà Nội có nghĩa là như thế. Các ông chủ thuộc địa đã xây dựng đại lộ, kênh đào, đường đi có trồng cây theo gương mẫu của nam tước Haussmann, và đặt vào thành phố một nhà hát và khách sạn sang trọng “Metropole”, để quên đi sự hoạt động kỳ lạ của khu phố cổ với 36 con phố ngành nghề của nó. Mê cung đô thị bằng nhà cửa đấy, với những căn nhà tối tăm, kéo dài ra phía sau có cho tới 90 mét, đã là trụ sở chính, lô cốt và cơ sở hoạt động của những chiến binh giải phóng. Qua nhiều thế kỷ, những quy định về thuế và phân chia thừa kế đã dẫn đến những mảnh đất có hình thù kỳ lạ, vì vậy mà những “căn nhà ống” này thường không rộng hơn một sải tay, giữ cân bằng cho một mái nhà bé tí ở tít phía trên.

Khu độc nhất vô nhị của 36 con phố hình thành trước đây một nghìn năm, để cung cấp cho hoàng cung. Nó hoạt động từ lúc đấy, không ngưng nghỉ, bận bịu, chật hẹp như thủa nào. Từ những con phố nghề của thợ bạc, thợ buồm, thợ nhuộm, thợ làm thúng đã trở thành những con phố của những người bán va li, may túi cho xe máy và bán đồ cho sư sãi. Có những cửa hàng chuyên bán hàng mộ đạo dành cho các cựu chiến binh tư tưởng với cờ đỏ và tượng Lenin. Trước đây nhiều năm, các con phố còn chưa được trải nhựa, bây giờ ở ngã tư có gắn đèn giao thông siêu hiện đại mà trên đó có thể nhìn thấy thời gian chờ đang được đếm ngược (có lẽ cũng vì vợ của một bộ trưởng sở hữu một công ty đèn giao thông).

Ngay bên cạnh phòng du lịch ở hồ Hoàn Kiếm, ở đấy, nơi đã từng có con rùa khổng lồ sống sâu dưới làm nước màu xanh ngọc, người ta chào bán va li ở lối vào một căn nhà ống. Hàng núi bản sao Trung Quốc của các thương hiệu va li nổi tiếng.

Thế nhưng nếu ai đó cúi đầu ép mình xuyên qua hàng hóa đang được bày bán bước vào bên trong, qua những cầu thang đã mục, qua tất cả những mùi của địa ngục trần gian, qua những bàn thờ có rượu vodka, thuốc lá, trái thanh long được bày ra trước đó để cúng tổ tiên, người đấy bất thình lình sẽ đứng trước một trong những chốn huyền diệu của Hà Nội, một quán cà phê sinh viên có tầm nhìn ra hồ, chật chội như nơi ẩn nấp của Việt Cộng, ồn ào, đầy khói, tràn đầy sự tin tưởng trẻ trung lạc quan vào tương lai. Và sống ở ngay giữa đấy, trong một cái lán, là bà của ông chủ quán.

Nội thành sống động của Hà Nội
Nội thành sống động của Hà Nội. Ảnh: Dinh Ngoc Truc

90.000 người sống trên ba kilômét vuông. Hành chính thành phố không biết họ phải làm gì với cái tổ hợp này, nửa nhà ổ chuột, nửa độc nhất vô nhị: Giật sập? Lấy lõi ra? Cứ để mặc nó phình ra? Một người bán đồ dùng cho chùa chào mời mõ, phất trần từ đuôi ngựa và những cái hộp số nhỏ có những bài kinh tụng cho mỗi một dịp. Phụ nữ đi nhún nhảy thoăng thoắt dưới chiếc đòn gánh nặng mang những cái giỏ đầy quít. Treo ở phía trên chúng là đống bùng nhùng không thể nào tháo gỡ ra được của hàng tá con cá vàng đang bơi trong những cái túi nylon.

Vô số xe gắn máy tràn ngập đường phố như những bầy thú, trượt vào nhau, cuộn lại với nhau trong khoảng khắc và rồi lại tự gỡ rối ra, một chuyển động hài hòa, cái ngay lập tức sụp đổ khi có ai đấy ngã xe. Thế rồi trở thành như chó sói. Vì khi chạy xe làm cho ai đấy ngã xuống thì phải mang người đó vào bệnh viện và trả tiền điều trị. Một đạo luật thúc đẩy người ta bỏ chạy sau khi gây ra tai nạn; nạn nhân đang chảy máu nằm lại đấy.

Không ai biết có bao nhiêu người sống ở Hà Nội. Họ đến từ “nhà quê” (ở Hà Nội thì đấy là một từ để mắng nhiếc), vì họ đã nghe rằng trong thủ đô, đạo luật đơn giản của đồng tiền đã thống trị trở lại. Đôi khi họ còn không biết đến nhà vệ sinh giật nước và cũng không biết đến xe gắn máy, tự bằng lòng với một góc nhỏ trong khu phố cổ, còng lưng làm việc vì một vài tờ đồng, bởi tất cả đều tốt hơn là ở nhà quê.

(Còn tiếp)

Alexander Smoltczyk

Phan Ba dịch từ chuyên san du lịch “Việt Nam” của nhà xuất bản Merian.

Advertisements

11 thoughts on “Hà Nội tăng tốc (phần 1)

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s