Một thiên đường đang bị đe dọa

Phan Ba dịch

Biển xanh, cát trắng, san hô và cá – vùng Caribbean là một thiên đường đang bị du lịch đe dọa. Nhiều vùng bảo tồn thiên nhiên trên đại dương đang cố gắng ngăn chận những cái xấu nhất.

Cô Casuarina McKinney tắm biển lần đầu tiên vào lúc chỉ mới 5 ngày tuổi. “Mẹ tôi đã mang tôi ra biển vào lúc đó”, người phụ nữ 30 tuổi thuật lại. Từ thủa nhỏ cô gần như ngày nào cũng đi săn cá bằng lao, lặn bằng ống thở và tìm ốc xà cừ hồng cho buổi ăn tối.

Hiện cô McKinney đang bảo vệ cho kỷ niệm của cô. “Tôi không muốn chỉ đơn giản chấp nhận việc biển cả đang thay đổi như vậy”, người phụ nữ bảo vệ môi trường hiện đang hoạt động cho Bahamas Reef Environment Educational Foundation nói. Tổ chức này đang cố gắng thuyết phục người dân Bahamas tiếp tục quan tâm đến môi trường sống của họ: “Đánh cá, rặng san hô và đại dương là những phần không thể thiếu được trong văn hóa của chúng tôi – tôi muốn là vẫn còn như vậy cho những thế hệ tương lai.”

Cô McKinney đang lo lắng cho quê hương của cô. Nhưng cô cũng không đơn độc. Trong vùng Carribean đang thành hình một sáng kiến với mục đích đến năm 2020 phải bảo vệ được 20% tất cả những hệ sinh thái của Biển Carribean. Chương trình mang tên Caribbean Challenge Marine Initiative hiện đang nhận được sự hỗ trợ của các chính phủ Bahamas, Grenada, Cộng hòa Dominicana cũng như là của St.Vincent và Grenadines.

Nhiều tổ chức như The Nature Conservancy (TNC) của Mỹ cũng tham gia chương trình này. Dự án bao gồm 5 triệu hectar biển với những rặng san hô rực rỡ màu sắc, rừng đước dầy đặc và những hố sụt blue hole có độ sâu đến 200 m. Khoảng 1400 loài cá sinh sống trong vùng này.

Tất cả đẹp giống như tranh vẽ – thế nhưng thiên đường này đang bị đe dọa.

Khảo sát dưới nước: vùng Caribbean là một thiên đường đang bị đe dọa
Khảo sát dưới nước: vùng Caribbean là một thiên đường đang bị đe dọa. Ảnh: Tim Laman

“Vùng gần bờ đã bị đánh bắt cá quá mức, nhiễm bẩn và bị đe dọa bởi nhiều dự án xây dựng”, bà Eleanore Phillips nói, người điều phối các hoạt động của dự án tại Nassau, thủ đô của Bahamas. Mối đe dọa lớn nhất là du lịch. Nhiều dự án với tổng giá trị vào khoảng 10 tỉ dollar đang trong giai đoạn chuẩn bị, đồng nghiệp của bà Phillips, ông Robert Weary nói: “Anh chị có thể tưởng tượng được tác động của việc này như thế nào rồi.”

Ở Nassau, các vấn đề bảo vệ thiên nhiên quy tụ lại trên vài cây số vuông. Du khách – đặc biệt là từ Mỹ – tràn ngập thủ đô c nằm trên đảo New Providence. Họ sống trong những khối bê tông chứa giường ngủ hay trong những khu nhà có rào bao quanh. Nhiều cánh rừng đước đã bị đốn đi lấy chỗ cho nhà của người giàu. Thêm vào đó, thuyền đánh cá cập bến cảng mỗi ngày với hằng tấn cá mú và ốc xà cừ hồng, những thứ mà các quán ăn nhanh bán như món đặc sản với giá rẻ như cho.

“Chúng tôi rất lo lắng”

Trước kia, số lượng của hai loài cư dân biển này rất lớn. Ngày xưa cá mú Nassau tụ tập với số lượng khổng lồ trong những tháng mùa đông để ghép đôi. Nước trắng đục như sữa vì trứng của cá. Chỉ cần vài giờ là có thể lôi lên khỏi biển hằng trăm con cá mú nặng đến 25 kg. Còn ốc xà cừ hồng có nhiều đến mức mà người dân bản xứ chỉ cần lặn với ống thở vài phút trong nước biển xanh biếc là đã có đủ cho cả một bữa ăn tối.

Ông Eudie Rolle, một ngư dân của Bahamas, ngồi trong cảng của Nassau, phía trước mặt là một cái bàn với những con ốc xà cừ hồng thịt ăn rất ngon. Ông Rolle đã đi biển từ 57 năm nay: “Ngày xưa chúng tôi có thể dễ dàng nhặt những con ốc này ở nơi nước chỉ ngập đến ngang hông”, người đánh cá với da sạm nắng nói: “Bây giờ thì mấy đứa con trai tôi phải ra ngoài khơi đến 150 dặm mới tìm thấy nó.”

“Chúng tôi rất lo lắng”, ông Michael Braynen của Bộ Tài nguyên biển xác nhận xu hướng đầy tai hại này. Tuy chính phủ đã có thể giảm bớt sự sa sút của loài cá mú bằng thời gian cấm đánh bắt từ giữa tháng 12 đến cuối tháng 2 nhưng về lâu dài Bahamas đơn giản là chỉ cần ít người đánh cá hơn, ông Braynen nói, “nhưng chúng tôi phải đưa ra cho họ những lựa chọn khác.”

Nhà hoạt động môi trường Peter Douglas săn cá sư tử và loài này đã di cư đến Bahamas và phá hủy hệ sinh thái.
Nhà hoạt động môi trường Peter Douglas săn cá sư tử và loài này đã di cư đến Bahamas và phá hủy hệ sinh thái. Ảnh: Tim Laman

Đấy là vấn đề chính của Bahamas: Nếu muốn bảo vệ thiên nhiên có hiệu quả, nếu muốn rào biển lại và để yên cho rừng thì phải tạo cơ hội mới cho những người từ trước đến nay chỉ sống nhờ vào thiên nhiên.

Bahamas đã có đến 15 vườn quốc gia. Chuyên gia về đánh bắt cá Michael Braynen khuyên chính phủ Bahamas nên quy hoạch thêm 5 vùng bảo tồn biển nữa. Nhưng vấn đề lớn nhất vẫn còn chưa có giải pháp. Phí tổn cho những vùng bảo tồn hiện có và mới được chi trả từ đâu?

“Tài trợ cho những vùng bảo tồn phải được bảo đảm về lâu dài – nếu không ý tưởng này sẽ thất bại chỉ trong vòng vài năm tới đây vì thiếu tiền”, bà Phillips nói. Bà hy vọng bước đầu sẽ có 12 triệu USD cho một quỹ bảo vệ thiên nhiên. Lợi nhuận có thể mang ra chi trả cho những người bảo vệ, tàu tuần tra, nghiên cứu và đào tạo về môi trường.

Tròn 3,5 triệu du khách hằng năm cũng có thể sẽ được yêu cầu giúp đỡ: “Nếu như mỗi du khách  chỉ cho 1 USD thôi thì chúng tôi cũng đã có một bước tiến dài.”

Ở cảng đã có một công viên giải trí

Bà Phillips tin vào tác động tốt của những vùng bảo tồn mới. Thí dụ tốt nhất cho việc này là Exuma Cays Land and Sea Park. Vùng bảo tồn rộng 50 km2 này đã được quy định ngay từ năm 1958, là vùng bảo tồn biển đầu tiên của thế giới. Ngày nay nó là thí dụ điển hình cho việc bảo tồn biển thành công.

“Lượng ốc xà cừ hồng trong công viên bảo tồn cao hơn bên ngoài gấp 30 lần”, cô Casuarina McKinney nói. Cá mú Nassau cũng được vùng này bảo vệ: “3/4 số cá mú ở phía bắc công viên lớn lên trong vùng bảo tồn.”

Atlantis-Casino, Bahamas. Ảnh: Tim Laman
Atlantis-Casino, Bahamas.Ảnh: Tim Laman

Nhà bảo vệ môi trường tin rằng một môi trường toàn vẹn có thể sẽ mang lại cho đất nước nhiều tiền hơn là du lịch số đông. “Trong tương lai người ta sẽ đến Bahamas để xem một thiên đường vẫn còn nguyên vẹn”, cô McKinney nói, “họ không muốn đến một nơi trông giống như Las Vegas.”

Thế nhưng ngay từ bây giờ người ta đã có thể thấy được là người dân tại Nassau rất khó mà cưỡng lại được những cám dỗ của việc kiếm tiền nhanh chóng. Ngay trước cảng, một nhà đầu tư đã biến cả một hòn đảo thành một công viên giải trí có một sòng bạc khổng lồ.

Dự án mang tên “Atlantis”, giống như một lâu đài trong truyện cổ tích với đá hoa cương, kính và ánh sáng, với tháp nhỏ và đèn treo bằng pha lê, cột và cửa kính được trang trí, những bức tường gương và bích họa. Hằng trăm máy đánh bạc kêu lạch cạnh trong sòng bạc, du khách hồi hộp ngồi trước những bàn xì dách và roulette. Điểm thu hút của công viên là một bồn cá khổng lồ với tròn 200.000 con cá. Cá đuối manta to lớn bơi tròn trong đó. Nhiều đàn cá ngừ óng ánh bạc nhảy múa trong nước.

Ở đây, thiên đường đã bị lưu đày vào bên trong kính, ảo tưởng của một thế giới toàn vẹn. Atlantis được xây trên hòn đảo mang tên “Paradise Island” – Đảo thiên đường.

Phan Ba dịch

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s