Tôi học cách yêu ẩm thực Mỹ ra sao (phần 1)

Lần nào tôi cũng vui mừng chờ đợi nghi thức rắc tiêu. Ngay cả trong những quán ăn chỉ có tinh thần phấn đấu ở tầm trung bình, tôi thường đã ngậm miếng đầu tiên trong miệng khi người bồi bàn trịnh trọng mang một cái cối xay tiêu đến cạnh bàn bằng cả hai tay. “Would you care for some fresh pepper?”, ông ấy hỏi và rồi xay những hạt bụi to màu xám xuống thức ăn của tôi với hai, ba vòng quay. Ông ấy làm việc đấy rất dè dặt, như thể tiêu đen trong thế kỷ 21 vẫn còn là một món hàng hết sức đắt tiền hoặc chỉ cho nhiều hơn một tí thôi là có thể thêm độc dược vào trong thức ăn. Trong khi người Mỹ có một lối tiếp xúc cởi mở, để không phải nói là quá mức, với tỏi, thì họ trình diễn một màn kịch của sự cẩn thận và tiết kiệm với tiêu. Và đó còn là một trong những điều khó hiểu nhỏ nhặt và vô hại trong tập quán ăn uống đáng sợ của đất nước này.

“Cái đẹp nhất ở Tokio là McDonald’s. Cái đẹp nhất ở Stockholm là McDonald’s. Ở Bắc Kinh và Moscow còn chưa có gì đẹp cả”, người ta cho rằng Andy Warhol đã nói như thế. Thêm một điều nữa chứng minh rằng ông ấy là một người Mỹ thực thụ. Fast food được phát minh ra ở đây, và nó cũng thắng thế rộng khắp nhất ở đây. Nếu là trẻ con, tôi sẽ hoàn toàn đồng ý với Warhol. Khi bố mẹ tôi lần đầu tiên dẫn tôi vào một quán ăn của McDonald’s, ở gần nhà ga chính của Köln [Cologne] và là một trong những quán đầu tiên của loại này trong nước Đức, tôi thấy nó tuyệt vời. Không có quá nhiều món ăn để lựa chọn, những món ăn mà tất cả đều mềm mại, có vị ngọt ngọt như thế nào đấy và được gói khá đẹp. Và cái hay nhất, như tôi khám phá ra chẳng bao lâu sau đấy: vào ăn bất kỳ lúc nào và ở bất kỳ chi nhánh nào cũng giống hệt như nhau.

Nhưng ở fast food cũng thế: người ta chẳng biết xem xét cho đến đâu là đủ. Đã có thể lập một thứ tự chất lượng chính xác ngay tại các chuỗi quán hamburger trong Hoa Kỳ, trong đó từ thứ 5 trở đi là thật sự có vấn đề: 1. In and Out Burger, 2. Burger King, 3. Fat Burger, 4. Carl’s junior, 5. Hardy’s, 6. McDonald’s, 7. Wendy’s, 8. White Castle. Ẩm thực của các nước khác được đại diện qua ít nhất là một chuỗi cửa hiệu: Ý (Domino Pizza, Pizza Hut), Trung Quốc (Panda Express), Nhật (Yoshinoya), Mexico (Taco Bell, Del Taco). Rồi còn có chuỗi quán ăn sandwich Subway ở khắp mọi nơi và tất nhiên là Dunkin’ Donuts. Dù muốn dù không, người ta vẫn phải dựa vào những quán ăn này. Thường không được phép lựa chọn quá khắt khe, đặc biệt là ở ngoài những thành phố lớn cạnh biển. Quyển sách hướng dẫn “Eat this, not that” giải thích cho những khách ăn fast food có ý thức về sức khỏe làm sao có thể tránh được những quả bom calo tồi tệ nhất. Chẳng hạn như ở Kentucky Fried Chicken thì nên chọn “Crispy Strips” với đậu và bắp hơn là “KFC Famous Bowl” có khoai tây nghiền trộn với gravy (nước xốt đặc có màu nâu) ở trong đó. Với khả năng phán đoán thông thường, người ta cũng có thể tìm được nhiều món ăn mà không cần sự giúp đỡ, nhưng có đôi lúc người ta cũng rất cần một vài lời an ủi trong khu rừng rậm của những quán fast food ở Mỹ.

Rồi cũng có những ngày lễ. Đỉnh cao ẩm thực theo truyền thống là Thanksgiving Turkey. Quy mô của con gà tây này đã dẫn đến việc lò nướng ở Mỹ to hơn thấy rõ (cũng như tủ lạnh). Riêng việc này, tôi rất cảm ơn con turkey. Khi thỉnh thoảng suy nghĩ rằng mình còn muốn ở Mỹ bao lâu nữa, ý nghĩ đầu tiên của tôi là tôi sẽ không bao giờ còn có thể sống với một trong những cái tủ lạnh bé tí hon ở Đức được nữa, những cái thường được gắn sẵn trong phần lớn các nhà bếp. Người nuôi ở Mỹ chú ý trước hết là đến lượng thịt và vì thế nên không còn nhiều vị cho lắm trong thịt của những con gà này (ngoại trừ người ta đặt một con heritage turkey được nuôi tự nhiên). Vì thế, tôi khuyên chỉ nên xem buổi Thanksgiving Dinner trước hết như là một sự kiện. Nó giống như Broadway-Musical trong số những bữa ăn vào ngày lễ: bên cạnh con gà tây đỏm dáng trong vai chính còn có không biết bao nhiêu là vai phụ mang đầy tham vọng. Vì cái tốt nhất ở một bữa Thanksgiving Dinner, người Mỹ nào cũng sẽ nói với bạn như vậy, trước sau gì thì cũng là các món phụ: rau củ, khoai tây nghiền nhừ, cải Brussels, bí nướng lò, stuffing, món chỉ mang tên là món nhồi và trên thực tế là có thể làm từ mọi thứ đặc biệt làm cho no: trứng, hạt dẻ, bánh mì, gan. Để tiếp tục nói qua hình ảnh: nếu như Thanksgiving Dinner là một musical thì nó sẽ là một musical mà tất cả các diễn viên đều đồng thời hát thật to. Đỉnh cao của tôi, trong nhà hát người ta sẽ gọi đấy là một show stopper: khoai tây ngọt nghiền nhừ mang đút lò với kẹo dẽo marshmallow.

“Nguyên tắc khuất phục” xuyên suốt qua văn hóa ẩm thực Mỹ. Ngay đến những sản phẩm được cho là có chất lượng như kem của Hägen Dazs hay Ben & Jerry cũng hoạt động theo công thức “Nhiều hơn tức là ngon hơn”: được trộn một cách đơn giản dưới lớp kem vanilla là sôcôla vụn, bánh quy, trái cây khô, vì người Mỹ đi tìm hạnh phúc ẩm thực của họ không phải ở trong những khác biệt nhỏ mà là trong cái nổi bật gây sự chú ý. Độ lớn của những phần ăn cũng thể hiện điều đấy. Ở Mỹ, bạn đừng bao giờ tin vào người bồi bàn của bạn khi bàn về số lượng. Ông ấy bao giờ cũng chào mời bạn đặt quá nhiều. Và hãy từ chối ly cocktail thường được chào mời như rượu khai vị, trừ phi bạn đi tìm sự hờ hững trước bữa ăn sắp đến, vì drinks rất nặng độ, ngay cả cho những người đã quen uống rượu ở mức độ nào đó.

Để tóm tắt: Tất cả những điều tiêu cực mà bạn đã từng nghe được về ẩm thực ở Mỹ đều tuyệt đối là sự thật. Mặt khác, đất nước này có vô số những món ăn ngon và những món ăn để thưởng thức, những món ăn tốt cho sức khỏe và những món ăn đầy chất dinh dưỡng. Trong đó, cái mặt khác này được chia ra làm ba hiện tượng: các món ăn truyền thống được tiếp nối một cách tốt đẹp, sự điên rồ về sức khỏe và foodies.

Thật là muốn phát điên lên, khi ngay giữa vùng đồi núi chằng chịt những con suối hoang dại của Pennsylvania mà người ta lại mang ra một con cá hồi được chở tới bằng máy bay từ một nhà buôn sỉ. Nhưng sự đồi trụy của thị trường thực phẩm bị toàn cầu hóa này không chỉ là một hiện tượng riêng của Mỹ. Và may mắn là cả ở Mỹ, cái quy luật đấy cũng đúng: những gì được trồng, nuôi, câu, săn bắn có truyền thống trong một vùng thì những người đầu bếp cũng biết cách sử dụng chúng. Tìm thấy tôm hùm và hàu thượng hạng không khó lắm ở Massachusetts, trong những quán gà rán xiêu vẹo ở những bang miền Nam có món gà Cajun rất ngon, và khó mà đánh bại được một barbecue Texas.

Sự điên rồ vì sức khỏe trong Hoa Kỳ, tất nhiên cũng là một câu trả lời cho cách thức ăn uống phổ thông, lại đặc biệt rõ rệt và sặc sỡ. Đại diện của nó là những nhà theo dõi cholesterol, dân hâm mộ no-fat và những burger-griller với tàu hũ. Trong khi những “tông đồ của dinh dưỡng” người Đức cho đến nay vẫn còn mang quanh mình hơi hướng của cái mới tinh nguyên và tự mày mò, thì những người như vậy ở Mỹ đã tập Thái Cực Quyền với personal trainer của họ vào lúc bảy giờ sáng hay chạy bộ ngay cả khi nhiệt độ xuống dưới số 0. Họ là người kiểm soát và tối ưu hóa chính họ. Họ đang ở trong một cuộc thập tự chinh không biết mệt mỏi xuyên qua cuộc sống riêng của họ, lúc nào cũng có nhiều loại mầm khác nhau trong tủ lạnh, không thể nào sống mà không có đậu và có một quan hệ cộng sinh với tàu hũ. Trong những nhà hàng chay có đủ mọi loại thịt (vịt, bò, heo) được làm từ đậu nành. Và tất nhiên là có một tofurkey cho Thanksgiving, trông giống như một món đồ chơi kích dục. Các nhà bảo vệ sức khỏe nuôi cơ thể của chính mình bằng cách doping nhẹ, dường như đã được đảm bảo về mặt y học. Trà trắng với cây guarana, mỗi ngày một ít vitamin và thuốc viên cung cấp chất khoáng, và tất nhiên là sushisushisushi, nếu như người ta không lại cảnh báo cá thu vì có kim loại nặng. Và điều quan trọng nhất: thật nhiều nước.

Không một lương thực thực phẩm cơ bản nào mà lại được những người Mỹ quan tâm đến sức khỏe thờ phụng như nước uống. Tán chuyện ở watercooler trong văn phòng đã là thành ngữ, vòi nước uống được lắp đặt khắp nơi trong những fitness club và cảng hàng không, và một chai nước nhỏ có lẽ là món đồ vật mang theo người thông dụng nhất. Các chuyên gia trong lĩnh vực microtargeting, môn khoa học tìm kiếm tỉ mỉ những thói quen trong cuộc sống, đã còn phát hiện rằng người của đảng Cộng Hòa thích một fidji water được bao bọc màu mè trong khi người của đảng Dân Chủ thích Evian từ – tất nhiên rồi! – Pháp hơn.

Những ai đã một lần quyết định chống lại “American way of eating”, người đấy đi theo con đường của mình với một niềm cuồng nhiệt tôn giáo. Điều đấy dẫn đến những tình trạng căng thẳng, chậm nhất là khi cùng nhau đi ăn trong nhà hàng hay tại một dinner party. Chiêu đãi một bữa ăn tối ở New York là một điều hầu như không thể, tôi đã được cảnh báo như thế trước khi dọn nhà. Thứ nhất là vì căn hộ quá nhỏ, thứ nhì là mỗi một người đều đang ăn kiêng thứ gì đấy hay đang kiên quyết ăn theo một kế hoạch dinh dưỡng, từ những lý do về thế giới quan hay tôn giáo. Người này thì tránh carbonhydrate (“carbs”), người kế đến chỉ ăn thức tươi sống, những người bạn Do Thái không được phép ăn hải sản có vỏ và lúc nào cũng có ai đó bị loại dị ứng thực phẩm mới nhất. May mắn là tính thực tế Mỹ thường hay có hiệu lực. Thuộc vào trong tính lịch sự đôi bên, của chủ nhà và của khách, là việc tờ thực đơn được thảo luận sơ qua trước đó. Và điều hết sức tự nhiên là người không ăn thịt sẽ mang tofu-burger riêng của mình đến để cùng nướng thịt. Nói ngắn gọn: các thói quen ăn uống của người Mỹ thỉnh thoảng đa dạng đến mức chọc tức, nhưng họ đã học được cách đối xử với nó.

(Còn tiếp)

Adriano Sack

Phan Ba dịch

About these ads

Tagged: , , , , ,

8 thoughts on “Tôi học cách yêu ẩm thực Mỹ ra sao (phần 1)

  1. Tin thứ Bảy, 23-02-2013 « BA SÀM Tháng Hai 22, 2013 lúc 9:51 chiều Reply

    […] Tôi học cách yêu ẩm thực Mỹ ra sao ( phần 1) […]

  2. […] Tôi học cách yêu ẩm thực Mỹ ra sao (phần 1) (Phan […]

  3. Tin thứ Bảy, 23-02-2013 | Dahanhkhach's Blog Tháng Hai 23, 2013 lúc 1:09 chiều Reply

    […] Tôi học cách yêu ẩm thực Mỹ ra sao (phần 1) (Phan […]

  4. […] Tôi học cách yêu ẩm thực Mỹ ra sao (phần 1) (Phan […]

  5. No Way Out Tháng Hai 24, 2013 lúc 1:40 sáng Reply

    Tôi ở Mỹ 36 năm và tôi nhận ra là ăn uống đơn giản và đầy đủ như người Mỹ là hay nhất ! Họ cũng không mất thời gian nấu ăn !
    Không có đặc sản vớ vẫn làm bằng…..rắn hổ mang…. ! Không có các quán nhậu thịt cầy hay động vật hoang dã bị tàn sát vô tội vạ !
    Nếu chúng ta nói về luân hồi thì chính chúng ta là người theo đạo Phật lại vi phạm sát sinh nhiều nhất trong khi người Mỹ không theo đạo Phật , không tin vào Luân Hồi nhưng họ lại cố tránh sát sinh càng nhiều càng tốt !
    Chả trách con em của họ lớn lên rất hiền hòa vì chưa bao giờ nhìn thấy cắt cổ gà , mổ lợn hay giết chó mèo bao giờ !

    • Phan Ba Tháng Hai 24, 2013 lúc 11:51 sáng Reply

      Rất chia sẻ với bác.
      Đất lành chim đậu. Đất không lành đất nhậu luôn chim đấy bác a.

    • songhasong Tháng Năm 12, 2013 lúc 8:06 sáng Reply

      nhưng mà bác ơi, ở Mỹ cũng nhiều vụ giết người hàng loạt như ngóe ấy, thế bác lí giải sao về việc này ạ?

      • Phan Ba Tháng Năm 13, 2013 lúc 7:38 sáng Reply

        Tôi thì tôi nghĩ do có súng trong nhà đó. Hai nước có những vụ giết người hàng loạt như vậy (Mỹ và Đức) là hai nước có súng trong nhà nhiều nhất.

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

Theo dõi

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 65 other followers

%d bloggers like this: